Wyjazd do Afryki miał być tylko kontraktem
Na początku lat 80. Ian Guthrie wyjechał do pracy w Dżibuti, niewielkim państwie położonym we wschodniej Afryce. W Szkocji zostawił żonę Ann oraz czworo dzieci – Alison, Seana, Karen i Marka. Cała rodzina była przekonana, iż wyjechał jedynie na zagraniczny kontrakt i po jego zakończeniu wróci do domu. W tamtym czasie wielomiesięczne wyjazdy zawodowe nie należały do rzadkości, a kontakt z bliskimi ograniczał się głównie do listów i okazjonalnych rozmów telefonicznych. Nic nie wskazywało na to, iż podczas pobytu za granicą Ian zacznie prowadzić drugie życie.
W Dżibuti poznał miejscową kobietę, z którą związał się na kilka lat. Z tego związku urodził się syn Campbell. Przez około pięć lat Ian utrzymywał dwie rodziny jednocześnie. Gdy przebywał w Afryce, mieszkał z partnerką i małym synem. Po powrocie do Szkocji znów stawał się mężem Ann i ojcem czwórki dzieci. Żadna z rodzin nie wiedziała o istnieniu tej drugiej, a on przez lata skutecznie ukrywał prawdę.
Karen Guthrie, jedna z córek, wspominała później, iż jako dziecko nigdy nie podejrzewała ojca o podwójne życie. Dla niej i jej rodzeństwa był po prostu rodzicem, który z powodu pracy często wyjeżdżał za granicę. Wszystko zmieniło się, gdy Ian postanowił przywieźć kilkuletniego Campbella do Szkocji. Chłopiec miał spędzić z ojcem wakacje, jednak jego przyjazd sprawił, iż sekret utrzymywany przez lata wyszedł na jaw.
Dopiero wtedy Ann oraz Alison, Sean, Karen i Mark dowiedzieli się, iż mają przyrodniego brata, o którego istnieniu nigdy wcześniej nie słyszeli. Dla rodziny był to ogromny wstrząs. Wieloletnie kłamstwo doprowadziło do rozpadu małżeństwa Iana i Ann, a dzieci musiały zmierzyć się ze świadomością, iż ojciec przez lata prowadził podwójne życie. Równie trudna była sytuacja Campbella. Kilkuletni chłopiec znalazł się nagle w obcym kraju, wśród ludzi, których nigdy wcześniej nie poznał, nie rozumiejąc, dlaczego jego pojawienie się wywołało rodzinny dramat. To wydarzenie na zawsze życie rodziny, a odpowiedzi na wiele pytań miały nadejść dopiero po kilkudziesięciu latach, gdy Karen postanowiła wrócić do tej historii z kamerą.
Po latach córka postanowiła poznać prawdę
Od chwili, gdy sekret wyszedł na jaw, minęło wiele lat. Dzieci Iana Guthrie dorosły, założyły własne rodziny i próbowały ułożyć sobie życie. Karen została reżyserką filmów dokumentalnych, jednak przez długi czas nie chciała wracać do wydarzeń, które doprowadziły do rozpadu jej rodziny. Wszystko zmieniło się, gdy jej matka Ann przeszła ciężki udar i zaczęła wymagać całodobowej opieki.
Największym zaskoczeniem okazało się to, kto podjął się tej roli. Mimo rozwodu i bolesnej przeszłości, do domu Ann wrócił Ian Guthrie. Człowiek, którego wieloletnie kłamstwo zakończyło ich małżeństwo, zdecydował się zostać przy byłej żonie i opiekować się nią każdego dnia. Dla Karen była to sytuacja trudna do zrozumienia. Z jednej strony pamiętała cierpienie matki po ujawnieniu zdrady, z drugiej widziała ojca, który po latach z ogromnym zaangażowaniem troszczył się o kobietę, którą kiedyś tak bardzo zranił.
To właśnie wtedy Karen zdecydowała się włączyć kamerę. Chciała nie tylko udokumentować codzienne życie rodziców, ale przede wszystkim zrozumieć, jak doszło do wydarzeń sprzed lat i czy po tak głębokim kryzysie możliwe jest odbudowanie jakiejkolwiek więzi. Rozmawiała z ojcem o jego decyzjach, wracała do wspomnień z dzieciństwa i próbowała znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego przez tyle lat prowadził podwójne życie, wiedząc, iż prędzej czy później prawda wyjdzie na jaw.
Efektem kilkuletniej pracy był dokument "The Closer We Get", którego premiera odbyła się w 2015 roku. Film gwałtownie zwrócił uwagę krytyków, ponieważ nie był opowieścią wyłącznie o zdradzie. Karen nie próbowała osądzać ojca ani rozliczać go przed kamerą. Skupiła się na pokazaniu skomplikowanych relacji rodzinnych, konsekwencji wieloletnich tajemnic oraz tego, jak po latach zmienia się spojrzenie na wydarzenia, które kiedyś wydawały się niewybaczalne.
Szczególne miejsce w tej historii zajmuje również Campbell, przyrodni brat Karen, Alison, Seana i Marka. To jego przyjazd do Szkocji przed laty ujawnił sekret Iana i doprowadził do rozpadu rodziny. Po latach okazało się jednak, iż on sam również był ofiarą decyzji dorosłych. Dokument pokazuje, iż największe konsekwencje rodzinnych tajemnic bardzo często ponoszą właśnie dzieci – niezależnie od tego, po której stronie historii się znajdują. To odkrycie stało się dla Karen punktem wyjścia do próby zrozumienia własnego ojca i przeszłości, która przez dziesięciolecia pozostawała niewypowiedziana.
Film pomógł rodzinie
Po premierze "The Closer We Get" w 2015 roku historia rodziny Guthrie trafiła do widzów daleko poza Wielką Brytanią. Dokument był pokazywany na festiwalach filmowych i spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem krytyków. Recenzenci zwracali uwagę, iż Karen Guthrie nie stworzyła filmu o sensacyjnej zdradzie, ale intymną opowieść o rodzinie próbującej odnaleźć się po latach życia z tajemnicą. Produkcja pokazywała, jak jedna decyzja podjęta wiele lat wcześniej wpłynęła na losy żony, pięciorga dzieci oraz samego Iana.
Karen przyznawała w wywiadach, iż realizacja filmu była dla niej również osobistą terapią. Powrót do bolesnych wspomnień pozwolił jej spojrzeć na ojca nie tylko jak na człowieka, który zranił rodzinę, ale także jak na osobę próbującą zmierzyć się z konsekwencjami własnych decyzji. Nie oznaczało to usprawiedliwienia jego postępowania. Dokument pokazał jednak, iż rodzinne historie rzadko są całkowicie czarno-białe, a po wielu latach obok gniewu pojawiają się także pytania o motywy, poczucie winy i możliwość pojednania.
Jednym z najbardziej poruszających elementów filmu jest relacja Iana i Ann po rozwodzie. Choć ich małżeństwo zakończyło się po ujawnieniu wieloletniej tajemnicy, to właśnie Ian opiekował się byłą żoną po przebytym udarze. Dla Karen był to obraz trudny do pogodzenia z tym, co pamiętała z dzieciństwa. Mężczyzna, którego decyzje doprowadziły do rozpadu rodziny, po latach stał się najbliższą osobą wspierającą dawną partnerkę w chorobie. To właśnie ta nieoczywista relacja stała się jednym z najważniejszych wątków dokumentu.
Historia rodziny Guthrie do dziś pozostaje jednym z najbardziej poruszających przykładów tego, jak rodzinne sekrety mogą wpływać na życie kolejnych pokoleń.
Źródła:
https://www.theguardian.com/film/2015/nov/05/the-closer-we-get-review
https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2015/nov/07/my-dads-secret-family-in-africa
https://www.bbc.com/audio/play/p04g052t
https://www.telegraph.co.uk/family/relationships/the-day-dads-secret-ethiopian-love-child-arrived-on-our-doorstep/
https://www.heraldscotland.com/life_style/14637882.feels-like-discover-father-secret-child/
https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_Guthrie
