Jednolita cena książki w Polsce stanie się faktem? Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pracuje nad Ustawą o ochronie rynku książki. Obiecano złoty deszcz, jednorożce i bimbalion kilogramów szczęścia dla wszystkich. Tymczasem Porozumienie Wydawców Książek wyraziło sprzeciw i ostrzega przed konsekwencjami ustawy. Pojawiają się kolejne głosy, iż znikną nie tylko korzystne promocje na książki, ale z rynku mogą zostać zmiecione małe księgarnie.
Jednolita cena książki jak widmo krąży nad polskim rynkiem od lat. Jeszcze w 2015 roku była to inicjatywa ustawodawcza PSL. Pomysł nie umarł. Jak informuje Business Insider, aktualnie w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego toczą się prace nad Ustawą o ochronie rynku książki. Resort wyjaśnił, iż założenia projektu zostały wypracowane w oparciu o dane z publikacji „Jeszcze książka nie zginęła? Raport o stanie polskiego rynku książki”. Przygotowały ją w lutym 2025 roku Polskie Sieci Ekonomii dla Instytutu Książki.
W raporcie podano przykład książki, która kosztuje 18 zł. Przechodzi przez wydawnictwo, dystrybucję, a w księgarni cena wynosi już 57 zł i natychmiast dostaje dużą promocję. Księgarnia na książce zarabia 4,60 zł, firma dystrybucyjna 6,90 zł, wydawnictwo 7,87 zł, a autor zaledwie 2,87 zł.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego chce, aby książka miała jednakową cenę przez rok od momentu premiery rynkowej, by „wyrównać szanse na rynku”. Małe księgarnie mogłyby konkurować z dużymi sieciami handlowymi. Maksymalny rabat w sprzedaży hurtowej mógłby wynosić 45%. Obowiązywałby całkowity zakaz dodatkowych opłat związanych z dystrybucją książek. Wydawca/importer, dystrybutor i sprzedawca końcowy byliby zobligowani, by kwartalnie przekazywać dane sprzedażowe do Głównego Urzędu Statystycznego.
Jak zapewnia ministerstwo, ustawa ma być lekarstwem na kryzys strukturalny rynku książki oraz sposobem na walkę z zaburzeniami równowagi w łańcuchu wartości. W raporcie znalazła się informacja, iż „cztery największe firmy dystrybucyjne kontrolują około 80 proc. rynku hurtowego, co według autorów prowadzi do systematycznego wypierania mniejszych podmiotów”. Zwrócono uwagę, iż polski rynek książki jest nieuregulowany. Dzięki jednolitej cenie książki i obowiązkowi przekazywania danych rynkowych, powstałby fundusz stabilizacyjny i zostałby wdrożony proces certyfikowania kameralnych księgarń jako instytucji kultury.
Jak twierdzi doradczyni Minister Kultury Agata Diduszko-Zyglewska, jednolita cena książki „jest potrzebna i pomoże opanować obecny chaos”. A może skutek będzie zupełnie odwrotny?
Więcej kultury? Pan Od Kultury zaprasza na
Facebooka i
Twierdzą, iż mniejsze podmioty przez praktyki, takie jak nieterminowe płatności, wymuszanie opłat dodatkowych oraz brak bezpłatnego dostępu do danych sprzedażowych własnych produktów systematycznie tracą możliwość konkurowania. Do tego duże podmioty mają narzucać wysokie rabaty, co zmusza wydawnictwa do sztucznego zawyżania cen okładkowych
wyjaśnia Business Insider.
Jednolita cena książki – dobry czy zły pomysł?Jednolita cena książki kontra realia rynkowe
Anna Zdrojewska-Żywiecka (Porozumienia Wydawców Książek) jest zdania, iż ceny książek po prowadzeniu jednolitej ceny książki, na pewno nie spadną, bo ryzyko wydawnicze będzie się rozkładało na mniejszą liczbę sprzedanych egzemplarzy, a w efekcie mniejszy nakład będzie musiał unieść całość kosztów produkcji.
Jak podaje Business Insider, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego już zwróciło się z prośbą do Ministerstwa Finansów o obniżenie VAT-u na książki z 5 proc. do 0 proc. Wprowadzona zostałaby opłata dystrybucyjna w wysokości 1,5 proc. od wydawców jak i dystrybutorów. Te pieniądze finansowałyby m.in. Instytutu Książki. Adam Zegiel, prezes firmy Ateneum, powiedział, że „nasz dochód netto, jako dystrybutora wynosi 1,5-2 proc. netto, więc działalność stałaby się praktycznie zupełnie niedochodowa”
Według przeciwników tego rozwiązania księgarze powinni w konsekwencji dysponować swobodą określania ceny końcowej książki, zgodnie z rzeczywistym popytem. Wskazuje się także, iż system cen rynkowych pozwala na tani zakup książek niebędących bestsellerami ani premierami oraz szybki dostęp do przecen
zwraca uwagę Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich
Jednolita cena książki spowoduje spadek czytelnictwa w Polsce?Jednolita cena książki kontra branża. Spadek czytelnictwa?
Co na to wszystko branża książkowa? Jest zaskoczona, bo o projekcie ustawy dowiedziała się ze strony internetowej resortu. Zwrócono uwagę, iż głos rynku w ogóle nie był brany pod uwagę, a dobór osób przygotowujących projekt jest niereprezentatywny. Do tego, zdaniem przedstawicieli branży, ustawa teoretycznie ma ratować małe księgarnie, ale praktyczny skutek będzie odwrotny. Do tego po kieszeniach dostaną czytelnicy, bo nie dostaną promocji na książkę przez rok, a tym samym będą kupowali mniej.
Jak wydawcy zrekompensują sobie ewentualne straty? Najpewniej zaczną unikać publikacji książek ambitniejszych i debiutów. Nastąpi spadek czytelnictwa w Polsce. Wydawcy w obawie przed ryzykiem będą wydawali mniej tytułów, a cały rynek wydawniczy może się finalnie skurczyć. Konkluzja przedstawicieli branży jest taka, iż resort nie do końca wie, jak działa rynek książki i jakie są kłopoty całej branży. Adam Zegiel zasugerował, iż jeżeli resort naprawdę chce wspierać małe księgarnie, to powinien obniżyć im czynsze.
Obecnie głównym kanałem sprzedaży są kanały e-commerce, gdzie dzięki niższym marżom ceny, w tym ceny nowości książkowych są znacząco niższe, choćby o ponad 30 proc. w stosunku do kanałów tradycyjnych. Ta forma sprzedaży odpowiada dziś za 40-50 proc. sprzedaży w tzw. ofercie kolorowej: książka dziecięca, poradnikowa itp., i choćby 60 proc. w ofercie książki z kategorii beletrystyka, nonfiction. Ujednolicenie cen na nowości książkowe spowoduje skokowy wzrost cen w kanałach e-commerce. Jednocześnie ze względu na przyzwyczajenia konsumenckie nie spowoduje to powrotu popytu do tradycyjnych kanałów sprzedaży i nie uratuje małych księgarń, jak twierdzi ministerstwo
– powiedział Maciej Czechowicz, prezes zarządu grupy wydawniczej PublicatJednolita cena książki – sprzeciw Porozumienia Wydawców Książek
Porozumienie Wydawców Książek oficjalnie wyraziło sprzeciw wobec propozycji wprowadzenia jednolitej ceny książki. Stwierdzono, iż rozwiązanie nie odpowiada realiom współczesnego rynku, w tym rosnącej roli internetu i cyfrowych form czytelnictwa.
Anna Zdrojewska-Żywiecka, po prezentacji raportu „Analiza symulacyjna wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku wydawniczym” (Polska Izba Książki ), zwróciła uwagę, iż dyskusja opiera się na raporcie bez kompletnych danych i „oglądamy rynek, którego nie potrafimy jeszcze dobrze zdiagnozować”.
Pełna treść raportu: „Analiza symulacyjna wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku wydawniczym”
W naszej ocenie jest to rozwiązanie z ubiegłego wieku, nieprzystające do epoki Internetu i czytelnictwa cyfrowego, w tym platform oferujących niemal nieograniczoną liczbę tytułów w zamian za stałą opłatę abonamentową. Najnowszym przykładem próby forsowania tego szkodliwego rozwiązania jest opublikowana na stronie Polskiej Izby Książki Analiza wprowadzenia jednolitej ceny okładkowej na polskim rynku wydawniczym autorstwa prof. Michała Bernardellego. Autor przyznaje, iż brakuje pełnych i wiarygodnych danych obrazujących sytuację wszystkich komponentów tworzących polski rynek książki. Naraża to analizę prof. Michała Bernardellego na zarzut niskiej wiarygodności. Bez danych nie ma możliwości sporządzenia rzetelnych, wiążących analiz systemowych.
czytamy w oświadczeniu Porozumienia Wydawców KsiążekCzłonkami założycielami Porozumienia są wydawnictwa:
- Copernicus Center Press
- Dom Wydawniczy Rebis
- Helion
- Wydawnictwo JK
- Media Rodzina
- Muza
- Prószyński Media
- Publicat
- Społeczny Instytut Wydawniczy Znak
- Wydawnictwo Czarna Owca
- Wydawnictwo Czarne
- Wydawnictwo Literackie
- Wydawnictwo Marginesy
- Wydawnictwo Nasza Księgarnia
- Zysk i S-ka Wydawnictwo Tadeusz Zysk, Aldona Zysk.
Źródło: Business Insider / Legalna Kultura / Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich / Rynek Książki
Więcej kultury? Pan Od Kultury zaprasza na
Facebooka i
