Czy o człowieku, który żył sześćset lat temu, można opowiedzieć bez historycznego wykładu? Premiera spektaklu „Wiersz na śmierć” udowodniła, iż tak. W murach Zamku w Gosławicach historia spotkała się z tańcem, słowem i muzyką, tworząc poruszającą opowieść o jednym z najwybitniejszych duchownych i dyplomatów swojej epoki – biskupie Andrzeju Łaskarzu, którego działalność na trwałe zapisała się w historii Gosławic, dziś będących częścią Konina.
Spektakl powstał dzięki Stypendium Prezydenta Miasta Konina w dziedzinie kultury, przyznanemu na 2026 rok Katarzynie Łapaj-Strzykowskiej, i był jednym z wydarzeń wpisujących się w obchody Konińskiego Roku Biskupa Andrzeja Łaskarza.
Punktem wyjścia dla twórców był średniowieczny łaciński „Wiersz na śmierć Andrzeja Łaskarza z Gosławic” (Anno milleno quadringe vige quoque seno). Jego autor, Marcin ze Słupcy, upamiętnił w nim zmarłego w 1426 roku biskupa Andrzeja Łaskarza. Sześćset lat później ten sam utwór stał się inspiracją do współczesnej artystycznej interpretacji jego życia i dziedzictwa.
Przestrzeń Zamku w Gosławicach (obecnie siedziba Muzeum Okręgowego w Koninie) nie była jedynie tłem wydarzenia. Spektakl przygotowano w formule site-specific, wykorzystując historyczną architekturę jako pełnoprawny element narracji. Mury, blanki, wykusze i dziedziniec stały się naturalną sceną, po której poruszały się artystki. Choreografia rozgrywała się na różnych poziomach zamku – również wysoko nad głowami publiczności – dzięki czemu widzowie nieustannie odkrywali kolejne obrazy wpisane w zabytkową przestrzeń.
Wyjątkowym elementem spektaklu była obecność Katarzyny Łapaj-Strzykowskiej nie tylko jako tancerki, ale również narratorki. Sama przyznaje, iż przez blisko pół roku przygotowań próbowała „przejść z biskupem na ty” – chcą poznać go nie jako postać z podręczników, ale jako człowieka. To właśnie ten twórczy proces poszukiwania, zrozumienia jego decyzji, duchowości i sposobu myślenia stał się osią całego przedstawienia. Narracja przeplatała się z tańcem, a każdy gest był próbą odczytania emocji człowieka, którego działalność wykraczała daleko poza Gosławice i odcisnęła swoją obecność na kartach historii regionu, Polski i XV-wiecznej Europy.
Każda z czterech części spektaklu miała własny rytm, symbolikę i muzyczny motyw. „Bogurodzica” otwierała opowieść, przenosząc publiczność do świata średniowiecza i stając się symbolem sześciu wieków dzielących nas od śmierci Andrzeja Łaskarza. Gdy narracja prowadziła do dwóch najważniejszych fundacji biskupa – kościoła św. Andrzeja Apostoła i Zamku w Gosławicach – przestrzeń wypełniły dźwięki średniowiecznego hymnu „Veni Creator Spiritus”, podkreślając sakralny wymiar świątyni oraz duchowość człowieka, dla którego wiara była fundamentem podejmowanych działań.
Odmienny charakter miała część poświęcona Zamkowi w Gosławicach. Dynamiczna, pełna napięcia kompozycja muzyczna budowała obraz warownej budowli – trwałej, odpornej na upływ czasu i silnej dzięki współdziałaniu. Jej rytm znajdował odbicie w choreografii. Zwarte, zdecydowane ruchy przeplatały się z dynamicznymi sekwencjami, tworząc metaforę zamku, którego siła – podobnie jak kamienia i cegły – rodzi się z trwałego połączenia wielu elementów w jedną całość.
Całość spajała subtelna symbolika liczb. Sześć oznaczało sześć wieków od śmierci Andrzeja Łaskarza, dwa odnosiły się do dwóch najważniejszych zabytków związanych z jego działalnością – kościoła św. Andrzeja Apostoła i Zamku w Gosławicach, cztery wyznaczały kolejne rozdziały opowieści, natomiast jeden symbolizował samego biskupa – człowieka, od którego wszystko się zaczęło. Razem tworzyły datę 1426, zamykając spektakl symboliczną klamrą kompozycyjną.
Premiera „Wiersza na śmierć” pokazała, iż historia nie musi pozostawać zamknięta w kronikach. Dzięki sztuce może stać się doświadczeniem, które angażuje emocje, pobudza wyobraźnię i zachęca do odkrywania własnego dziedzictwa. To również piękny przykład tego, jak miejskie stypendium artystyczne może zaowocować projektem, który nie tylko przypomina istotną postać z dziejów Konina, ale także buduje współczesną opowieść o tożsamości miejsca i ludzi. Najlepszym potwierdzeniem, iż ta opowieść trafiła do odbiorców, były długie owacje na stojąco. Publiczność nagrodziła artystki gromkimi brawami, dziękując za spektakl, który na długo pozostanie w pamięci widzów.
Projekt stypendialny „Wiersz na śmierć” został zrealizowany dzięki dofinansowaniu ze środków z budżetu miasta Konina.
Choreografia i reżyseria:
Katarzyna Łapaj-Strzykowska
Zespół artystyczny:
Katarzyna Łapaj-Strzykowska
Agnieszka Łapaj-Lewandowska
Kinga Furmaniak-Pogodska
Weronika Skórzewska
Nina Jóźwiak-Lewandowska
Hanna Jaskot
Martyna Kulig
Oliwia Wanot
Muzyka:
Kajetan Pilarski
Krystian Łuczak
Katarzyna Łapaj-Strzykowska
Źródło zdjęć i tekstu: Miasto Konin
