Listopadowe spotkanie Klubu Publicystyki Kulturalnej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (SDP) odbędzie się w środę, 4 listopada 2026 r., o godz. 17.00, w Domu Dziennikarza, przy ulicy Foksal 3/5 w Warszawie.
Jak poinformowała dr Teresa Kaczorowska, przew. Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP, zostanie ono poświęcone powstaniu czasopisma „Współczesność” w 1956 r. (70 lat temu) oraz grupie literackiej pod tą samą nazwą. Podczas spotkania wystąpi poeta i dziennikarz, członek SDP Juliusz Erazm Bolek, który opowie o tym jak „Współczesność” pokonała socrealizm. Twórczość pisarzy tamtego okresu zaprezentuje aktorka Hanka Brulińska.
Początki powstawania czasopisma „Współczesność” były wyjątkowe i skomplikowane
Jak napisał dalej J.E. Bolek, pokolenie „Współczesności” (zwane także Pokoleniem’56 lub Pokoleniem przełomu październikowego) to polska generacja artystów i pisarzy, którzy debiutowali około 1956 r., czyli w okresie odchodzenia od komunizmu wojennego (po śmierci w ZSRS dyktatora, zbrodniarza XX wieku, Józefa Stalina, który zmarł w marcu 1953 r.) oraz Bolesława Bieruta (przywódcy komunistycznego, agenta NKWD, prezydenta PRL, zmarłego w 1956 r.). Młodzi pisarze, po wydarzeniach politycznych w Polsce w październiku 1956 r., dzięki determinacji Leszka Szymańskiego i Zdzisława Jerzego Bolka doprowadzili do wydawania czasopisma literackiego „Współczesność”, które stało się ich artystyczną trybuną.
Początki powstawania czasopisma „Współczesność” były wyjątkowe i skomplikowane. Władze komunistyczne nie wiedziały jak zapanować nad żywiołową i spontaniczną inicjatywą, która kwestionowała socrealizm – oficjalną, komunistyczną doktrynę artystyczną i ideologiczną, narzucającą pisarzom, artystom, muzykom, filmowcom i architektom koncentrowanie się na treściach „narodowych w formie i socjalistycznych w wymowie”. Ten brak zdecydowania władz pozwolił pisarzom na częściową wolność wypowiedzi artystycznej, co uwidaczniało się w publikacjach na łamach czasopisma „Współczesność”. Jednak historia periodyku była pełna nieoczekiwanych zwrotów akcji.
Hanka Brulińska jest aktorką i reżyserką
Reprezentatywni dla pokolenia „Współczesności” (1956-1959) byli autorzy: Miron Białoszewski – autor poezji codzienności i lingwistycznej, Zdzisław Jerzy Bolek – lider pokolenia „Współczesność”, twórca poezji miłosnej, intymnej i refleksyjnej, zaliczany też do „kaskaderów literatury”, Andrzej Bursa – symbol buntu i tragicznego młodzieńczego pokolenia, Ernest Bryll – nazywany tytanem poezji, Stanisław Grochowiak – czołowy przedstawiciel turpizmu (estetyki brzydoty), Jerzy Harasymowicz – reprezentant nurtu wyzwolonej wyobraźni, Zbigniew Herbert – poeta moralistyczny – cykl „Pan Cogito”, Marek Hłasko–głos pokolenia „Współczesności” i symbol nonkonformizmu oraz buntu przeciwko zakłamaniu rzeczywistości PRL-u i schematom literatury socrealistycznej, Sławomir Mrożek – wybitny dramatopisarz i satyryk, Marek Nowakowski – pisarz skupiony na życiu warszawskiego marginesu, Halina Poświatowska – autorka intymnej liryki miłosnej i egzystencjalnej oraz Edward Stachura – poeta, prozaik i pieśniarz.
Hanka Brulińska jest aktorką i reżyserką. Współpracuje od lat z Teatrem Osterwy w Lublinie. Prowadziła zajęcia w Szkole Aktorskiej Haliny i Jana Machulskich w Warszawie, Krakowskiej Szkole Scenariuszowej oraz Szkole Wokalno-Aktorskiej w Lublinie. Od 2016 r. współpracuje z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi jako ekspertka emisji głosu. Prowadzi także autorskie warsztaty, w tym program „Piękno i siła kobiecości”, realizowany w Polsce i we Francji. Jej dorobek artystyczny wyróżnia się różnorodnością repertuaru i bogactwem kreacji aktorskich – od klasyki dramatu po współczesne formy teatralne i filmowe. Z równą wrażliwością podejmuje role wymagające subtelności i głębi psychologicznej, jak i te pełne ekspresji oraz wyrazistego charakteru.
Juliusz Erazm Bolek to pisarz, krytyk literacki, eksperymentator, twórca plakatów i afiszy literackich oraz poezji konkretnej
Za swoją działalność Hanka Brulińska została uhonorowana licznymi nagrodami, w tym Nagrodą Publiczności na Europejskim Festiwalu Filmowym „Integracja Ty i Ja” za film dokumentalny „Drgania świetlików”, Nagrodą Artystyczną Prezydenta Miasta Lublin za film „Biec w stronę TY” oraz Nagrodą Kulturalną Marszałka Województwa Lubelskiego w 2022 roku. W 2021 roku otrzymała Odznakę Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Jest również dwukrotną stypendystką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Juliusz Erazm Bolek – syn Zdzisława Jerzego Bolka, jednego z założycieli czasopisma „Współczesność”. Pisarz, krytyk literacki, eksperymentator, twórca plakatów i afiszy literackich oraz poezji konkretnej, redaktor naczelny czasopisma „Enigma. Ludzie * Sztuka * Myśli”. Opublikował kilkanaście książek, z których najważniejszą jest tom wierszy „Abracadabra”, w wersji polsko-angielskiej. Najbardziej znanym jego utworem jest poemat „Sekrety życia. Kalendarz poetycki”, przetłumaczony na ponad 30 języków. Łączny nakład poematu to 60 tys. egz., pobił rekord Guinnessa na największy opublikowany tom wierszy. Z uznaniem krytyków spotkał się jego poemat „Corrida. Sprawa prawa do uśmiechu” (napisany w związku z bestialskim mordem Grzegorza Przemyka – poety i syna opozycjonistki Barbary Sadowskiej, dokonanym na zlecenie MSW przez funkcjonariuszy komunistycznej MO). Jego najnowsza książka to „Ogród” („The Garden”),wydana w Londynie przez „Literary Waves Publishing”. O Juliuszu Erazmie Bolku zrealizowano dwa filmy dokumentalne: „Wlepkarz” (reż. Zbigniew Kowalewski) i „Poeta” (reż. Piotr Kulisiewicz).
Bolek jest twórcą eksperymentującym i poszukującym
Twórca znany jest też z plakatów poetyckich – wyjątkowego w skali światowej połączenia wierszy z grafikami. Ta prekursorska, artystyczna forma popularyzacji poezji budzi od lat żywe zainteresowanie, stąd jego plakaty były prezentowane na wielu ekspozycjach w Polsce i za granicą. Zbiory jego plakatów i afiszy poetyckich zostały opublikowane w dwóch albumach: „Och! Ziemio Ty Moja” i „Obrazy ze słów”. Wydał też, wspólnie z graficzką dr. Luizą Kwiatkowską, 15 kalendarzy poetyckich.
Bolek jest twórcą eksperymentującym i poszukującym. Poza plakatami poetyckimi, publikował swoje wiersze na etykietach samoprzylepnych (vlepki), obrusach, powłoczkach, płytach ceramicznych, malował utwory na jezdniach. Plakaty poetyckie doprowadziły go do poezji konkretnej, której w tej chwili jest czołowym twórcą. Prace z jego twórczością zostały opublikowane w dwóch książkach: „Litery i symbole” oraz „Concrete words”. Twórczość Bolka była prezentowana w spektaklu pantomimy „Lodołamacz, w wykonaniu „Studio Kineo”. W 2000 r. zorganizował pokaz typu „dźwięk i światło” w teatrze „Małym” w Warszawie, podczas którego jego poezja została wyświetlona przy użyciu laserów. Opatentował bodybook – książkę, którą można powiesić na szi. W 2012 roku wydał audiobook „Skróty szaleństwa”, w którym wystąpili Aleksandra Mikołajczyk, Wojciech Żołądkowicz i zespół heavy-metalowy Scream Maker. Zajmuje się także produkcją teledysków poetyckich.
W 2017 r. poemat Bolka „Corrida” otrzymał tytuł WIERSZ ROKU
Bolek to laureat wielu nagród m. in.: Światowego Dnia Poezji ustanowionego przez UNESCO. W 2017 r. jego poemat „Corrida” otrzymał tytuł WIERSZ ROKU, został też wyróżniony Nagrodą „Złote Pióro” Związku Literatów na Mazowszu. Jest też laureatem medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Orderu „Pro Mazowia” i Nagrody „Sukces Roku 2023” (m. in. za wyjątkową, monumentalną, wystawę poezji konkretnej „Monochrome” w Galerii -1, w Polskim Komitecie Olimpijskim).
