Uśmiech potrafi uspokoić, skrócić dystans i sprawić, iż szybciej otwieramy się przed drugim człowiekiem. Nie zawsze jednak jest dowodem szczerości. Czasami stanowi jedynie część starannie przygotowanego wizerunku — maskę, pod którą ukrywają się nieczyste intencje.
Nie oznacza to, iż powinniśmy podejrzewać każdego, kto jest miły. O braku wiarygodności nie świadczy jeden gest, ale powtarzająca się różnica między tym, co człowiek pokazuje, a tym, jak naprawdę postępuje. Oto pięć sygnałów, przy których warto zachować ostrożność.
1. Jego słowa nie zgadzają się z czynami
Obiecuje, iż zawsze można na niego liczyć, ale znika w chwili, gdy naprawdę potrzebujemy pomocy. Zapewnia o swojej dyskrecji, a później przekazuje dalej informacje, które miały pozostać między wami. Mówi o lojalności, jednocześnie bez skrupułów zdradzając sekrety innych ludzi.
Każdemu zdarza się nie dotrzymać słowa. Życie bywa nieprzewidywalne, a ludzie popełniają błędy. Problem zaczyna się wtedy, gdy niespełnione obietnice stają się normą, a po każdej z nich pojawia się nowe, pozornie przekonujące usprawiedliwienie.
Zaufania nie buduje się pięknymi zapewnieniami, ale przewidywalnością zachowania. jeżeli ktoś regularnie mówi jedno, a robi coś zupełnie innego, warto oceniać go na podstawie czynów, nie słów.
2. Zbyt gwałtownie próbuje zdobyć bliskość
Już podczas pierwszych rozmów nazywa nas wyjątkową osobą. Przekonuje, iż jeszcze nigdy nie spotkał kogoś tak podobnego do siebie, zdradza bardzo osobiste historie i oczekuje, iż zrobimy to samo. Relacja rozwija się w zawrotnym tempie, jakbyśmy znali się od wielu lat.
Szybko pojawiająca się więź może być szczera. Czasami jednak nadmierna bliskość służy temu, aby uśpić naszą czujność i zdobyć informacje, zanim zdążymy dobrze poznać drugą osobę. Ktoś taki może zasypywać nas komplementami, obietnicami i zapewnieniami o niezwykłym porozumieniu.
Warto pamiętać, iż zaufanie potrzebuje czasu, ponieważ prawdziwy charakter ujawnia się w różnych sytuacjach. Człowiek o uczciwych zamiarach uszanuje nasze tempo. Nie będzie obrażony tylko dlatego, iż nie chcemy natychmiast opowiadać mu o swoich sekretach, lękach i słabościach.
3. Sprawdza, jak daleko może przekroczyć nasze granice
Na początku są to pozornie drobne rzeczy. Pytanie, na które nie chcemy odpowiadać. Żart dotyczący bolesnego tematu. Nacisk, abyśmy zgodzili się na coś, czego nie chcemy zrobić. Gdy protestujemy, słyszymy, iż przesadzamy, nie mamy poczucia humoru albo niepotrzebnie tworzymy problem.
Takie zachowanie bywa testem. Druga osoba sprawdza, czy potrafimy powiedzieć „nie”, czy będziemy się tłumaczyć i jak łatwo wzbudzić w nas poczucie winy. jeżeli ustąpimy, kolejne przekroczenie może być już poważniejsze.
Człowiek godny zaufania nie potrzebuje łamać naszych granic, aby poczuć się ważny. Może ich nie rozumieć, ale potrafi je uszanować. Szczególnie niepokojąca jest natomiast osoba, która uśmiecha się i zapewnia o dobrych intencjach, a jednocześnie ignoruje każde wyraźnie wypowiedziane „nie”.
4. Każdemu przedstawia inną wersję tej samej historii
Przy jednej osobie mówi źle o drugiej, a później role się odwracają. Informacje zmieniają się w zależności od tego, kto akurat słucha. Raz przedstawia siebie jako ofiarę, innym razem jako bohatera, który wszystkich uratował. Z opowieści zawsze wychodzi dokładnie taki obraz, jaki w danej chwili jest dla niego najbardziej korzystny.
Może także próbować skłócać ludzi, przekazując im półprawdy: „Nie powinienem ci tego mówić, ale ona naprawdę źle się o tobie wypowiadała”. W ten sposób tworzy napięcie, a sam staje się jedynym pośrednikiem między zwaśnionymi stronami.
Jeżeli ktoś bez oporów zdradza nam cudze sekrety, powinniśmy założyć, iż podobnie potraktuje również nasze. Osoba godna zaufania nie buduje bliskości poprzez obmawianie innych ani manipulowanie informacjami.
5. Jego życzliwość znika, gdy przestajemy być użyteczni
Dopóki możemy pomóc, załatwić sprawę, udostępnić kontakt albo zapewnić uwagę, jesteśmy dla niego niezwykle ważni. Odzywa się często, interesuje naszym życiem i podkreśla, jak bardzo nas ceni. Gdy jednak sami potrzebujemy wsparcia albo nie mamy już niczego do zaoferowania, relacja nagle się zmienia.
Wiadomości pozostają bez odpowiedzi, wcześniejsze zainteresowanie znika, a ciepły ton zastępuje chłód. Czasami życzliwość powraca równie niespodziewanie — dokładnie wtedy, gdy ponownie pojawia się jakaś korzyść.
Każda relacja opiera się częściowo na wzajemności. Nie ma niczego złego w proszeniu o pomoc i odwdzięczaniu się za nią. Różnica polega na tym, czy druga osoba widzi w nas człowieka, czy jedynie możliwość zdobycia czegoś dla siebie.
Jeżeli czyjaś obecność zależy wyłącznie od naszej użyteczności, nie jest to lojalność. To transakcja ukryta pod pozorem sympatii.
Zaufanie powinno rosnąć, a nie być wymuszane
Nie musimy zamykać się na ludzi ani wszędzie doszukiwać się złych intencji. Warto jednak pamiętać, iż pierwsze wrażenie pokazuje przede wszystkim to, jak ktoś chce zostać odebrany. Dopiero czas pozwala zobaczyć, kim jest naprawdę.
Zaufanie najlepiej przekazywać stopniowo. Obserwować, czy człowiek dotrzymuje słowa, szanuje odmowę, potrafi przyznać się do błędu i chroni informacje, które mu powierzamy. Nie chodzi o przeprowadzanie testów ani zastawianie pułapek. Wystarczy nie ignorować tego, co regularnie pokazują jego czyny.
Nie każdy uśmiech skrywa złe zamiary. Ale też nie każdy uśmiech zasługuje od razu na dostęp do naszych sekretów, słabości i najważniejszych spraw. Sympatię można poczuć w jednej chwili. Na zaufanie trzeba zapracować.
Jeśli bliskie są Ci refleksje o ludzkiej naturze, relacjach i chronieniu własnego spokoju, więcej podobnych przemyśleń znajdziesz w książce „Cisza leczy duszę”.
