Po prezentacji w Pawilonie Polskim podczas Malta Biennale 2026 wystawa Archiwum wahań Weroniki Zalewskiej prezentowana jest publiczności w Polsce. Polska premiera ekspozycji, reprezentującej nasz kraj podczas jednego z najważniejszych międzynarodowych wydarzeń poświęconych sztuce współczesnej, odbyła się 14 sierpnia 2026 roku w Galerii Bielskiej BWA.
Centralnym elementem wystawy jest wideoinstalacja, w której Weronika Zalewska wykorzystuje formę teleturnieju jako narzędzie refleksji nad współczesnymi sposobami rozpoznawania, oceniania i porządkowania wiedzy. Format kojarzony z lekką rozrywką odsłania tu swoje mniej oczywiste oblicze – mechanizm, który przez lata kształtował masową wyobraźnię, utrwalając wiarę w jednoznaczne odpowiedzi, jasne kryteria i natychmiastową ocenę.
Projekt jest osadzony w polskim doświadczeniu transformacji ustrojowej lat 90. i początku XXI wieku. Teleturniej staje się symbolem modernizacji rozumianej jako dążenie do „dogonienia Zachodu”, często kosztem lokalnej pamięci, doświadczeń i międzypokoleniowego przekazu. Praca pokazuje, jak łatwo „gotowa przyszłość” – kapitalizm, wolny rynek i kultura masowa – została przyjęta niemal bez negocjacji i bez pytań o jej konsekwencje. Inspiracją do projektu były wspomnienia artystki z dzieciństwa dotyczące wspólnego oglądania telewizji z babcią, odwracające tradycyjny kierunek przekazywania wiedzy między pokoleniami.
Wystawa zestawia teleturniejowy model wiedzy oparty na jednoznaczności z pamięcią relacyjną – bardziej miękką, ucieleśnioną i trudną do sformatowania – oraz materialnością obrazu. Analogowa interwencja w wideo Mili Nowackiej poprzez sprzężenia zwrotne i zakłócenia ujawnia kruchość medium oraz zwraca uwagę na techniczne procesy produkcji wiedzy, zwykle niewidoczne dla odbiorców. Warstwę dźwiękową projektu przygotował Szymon Gąsiorek.
Archiwum wahań powstaje w czasie, gdy współczesne, oparte na natychmiastowości i nadmiarze informacji sposoby poznawania świata coraz wyraźniej ujawniają swoje limity. Weronika Zalewska proponuje odmienną perspektywę poznawczą, w której tytułowe wahanie staje się gestem sprzeciwu i odpowiedzialności. Wystawa zaprasza do wejścia w szczeliny pozornych systemów wiedzy i przyjrzenia się temu, co pozostaje niedomknięte.
