W mediach społecznościowych pojawił się wiralowy film sugerujący, iż premier Donald Tusk wysłał SMS do ambasadora Niemiec po głosowaniu nad Programem SAFE. Nagranie obejrzało ponad 300 tys. osób, jednak – jak ustaliło Stowarzyszenie Demagog – materiał został wygenerowany przez sztuczną inteligencję i jest fałszywy.
Fot. Shutterstock
Szokujący fake news o Donaldzie Tusku. Wiralowy film okazał się fałszywy
W mediach społecznościowych dużą popularność zdobyło nagranie sugerujące, iż premier Donald Tusk wysłał SMS do ambasadora Niemiec, informując o wykonaniu polecenia po głosowaniu nad Programem SAFE. Film obejrzało ponad 300 tys. osób, jednak gwałtownie okazało się, iż jego treść jest nieprawdziwa i została wygenerowana przy użyciu sztucznej inteligencji.
Wiralowy film i jego treść
Nagranie pojawiło się głównie na TikToku i było rozpowszechniane jako rzekomy dowód na zakulisowe działania premiera. Wideo sugerowało, iż Donald Tusk przesłał do niemieckiego ambasadora wiadomość o treści: „Panie ambasadorze, misja wykonana (Herr Botschafter, Auftrag ausgeführt)”. Materiał miał sprawiać wrażenie autentycznego zrzutu ekranu z telefonu.
Szybko zwrócono jednak uwagę na liczne nieścisłości. Użytkownicy wskazywali m.in. na brak klawiatury, niespójności graficzne oraz nienaturalny układ elementów interfejsu.
Analiza Demagoga: to wytwór AI
Autentyczność nagrania została sprawdzona przez Stowarzyszenie Demagog, które zajmuje się weryfikacją informacji pojawiających się w debacie publicznej. Analiza potwierdziła, iż film został wygenerowany przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji.
Dodatkowym sygnałem świadczącym o fałszywości materiału było oznaczenie „AI” widoczne w rogu nagrania. Mimo tego elementu film był masowo udostępniany, a wielu odbiorców uznało go za prawdziwy.
Kontekst polityczny: Program SAFE
Fake news pojawił się tuż po głosowaniu nad unijnym Programem SAFE. Jest to inicjatywa przewidująca łącznie 150 mld euro w formie nisko oprocentowanych pożyczek na zakupy sprzętu wojskowego, w dużej mierze produkowanego w Europie. Celem programu jest wzmocnienie potencjału obronnego państw UE oraz ograniczenie zależności od uzbrojenia ze Stanów Zjednoczonych.
Państwa członkowskie Unii Europejskiej zatwierdziły plan inwestycyjny Polski w ramach SAFE. Polska ma otrzymać 43,7 mld euro, a na krajowej liście znalazło się 139 projektów. Według zapowiedzi, około 80 proc. środków ma trafić do polskiego przemysłu obronnego.
Dezinformacja w erze sztucznej inteligencji
Sprawa rzekomego SMS-a pokazuje, jak łatwo treści generowane przez AI mogą stać się narzędziem dezinformacji. choćby materiały oznaczone jako sztuczne potrafią zdobywać setki tysięcy wyświetleń i wpływać na opinię publiczną.
Eksperci zwracają uwagę, iż w okresach wzmożonych emocji politycznych fałszywe treści rozchodzą się szczególnie szybko. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera weryfikacja źródeł oraz korzystanie z analiz przygotowywanych przez organizacje fact-checkingowe.
