Tokarczuk kontra influencerzy

W Polityce jest już mój felieton o nowej powieści Tokarczuk. jeżeli ktoś czytał, będę wdzięczny za wyrażenie opinii (spojlery tradycyjnie proponuję rotować!).

Misiępodobało, ale czy można mi ufać? Nie da się ukryć, iż miałem przyjemność poznać noblistkę osobiście. Nie była to jakaś bliska znajomość, proszę raczej sobie wyobrazić coś w stylu dwudziestu osób przekrzykujących się nawzajem na tyłach festiwalu literackiego. Niemniej jednak, zostaliśmy sobie Przedstawieni oraz zrobiła na mnie Czarujące Wrażenie (nie wiem jak w drugą stronę).

Kiedy się czyta (a zwłaszcza recenzuje!) książkę kogoś, kogo się Zna, to oczywiście można wątpić w Obiektywizm. W idealnym świecie być może powinno być tak, iż zawód recenzenta byłby ściśle regulowany, recenzentom nie wolno byłoby pisać własnych książek ani bywać na festiwalach i konwentach, a legitymację, pieczątkę i uprawnienia do krytyki by odbierano za przejście z pisarzem na ty.

W realnym to niemożliwe, bo piszący książki i piszący o książkach to z grubsza ci sami ludzie, podzbiór szerszego zbioru, „ludzi interesujących się książkami”. Zbiór niby szerszy, ale niezbyt szeroki, bo to maks 10% populacji.

W praktyce pewnie znacznie mniej, ja jako autor zakładam, iż zwracam się do promila populacji. 40.000 to magiczna cyfra, która mniej więcej oddaje górny pułap tego, ile mogę mieć sprzedanych egzemplarzy, odsłon, kliknięć, unikalnych użytkowników itd. Czasem miewałem tu Prawicowego Komcionautę, który upierał się, iż powinienem chcieć dotrzeć do wszystkich, mniej lub bardziej uprzejmie wyjaśniałem mu, iż nie zamierzam (przede wszystkim musiałbym wtedy pisać o piłce nożnej albo jakichś innych bzdetach które mnie nie interesują).

Na obronę rzetelności swoich polecanek mam dwie rzeczy. Po pierwsze, na tyle rzadko bywam zapraszany na takie eventy, iż mało kogo znam, a nie każde spotkanie kończy się dla mnie polubieniem. Po drugie, to nie jest tak, iż podobają mi się wszystkie książki pisane przez znajomych. Nie lubię pisać negatywnych recenzji, więc tego nie robię. Moje polecanki są szczere, natomiast brak zniechęcanki nic nie oznacza.

Having said that, obserwuję z wielkim niesmakiem internetowy fenomen farmowania klików nagonkami na Tokarczuk. Najpierw chór wujów rzucił się na wypowiedź, iż „nie pisze dla idiotów”. Dopisywano do tego nie wiadomo jakie treści, podczas gdy chodziło o ten banalny fakt, iż każdy pisarz pisze dla tego 1%, który czyta książki. Czy można nieczytające 90+% nazywać „idiotami”? A czemu nie? Ja lubię też określenie „generalna ludożerka”, oznacza mniej więcej to samo. Ale pewnie też się jedno z drugim obrazi. No trudno, przecież już i tak nie mogą BARDZIEJ nie czytać, tak jak ja nie mogę BARDZIEJ nie oglądać walk w klatce.

Widziałem na fejsie osoby w kryzysie przygłupiastości, które argumentowały, iż od pisarki należy wymagać bardziej wyrafinowanych wypowiedzi. jeżeli pisarka miałaby na spotkaniu mówić tak jak pisze to znaczy, iż musiałaby każde zdanie najpierw szeptem ćwiczyć na stronie, zanim finalną wersję wypowie do mikrofonu. Zdaje się, iż niektórzy sobie wyobrażają, iż pisarze po prostu budzą się z naturalnym talentem do pisarskiego wyrafinowania i każda książka jest od razu pierwszą wersją tego, co im przyszło do głowy?

Teraz mamy aferę, iż Tokarczuk rzekomo się przyznała, iż AI pisze za nią książki. Jak ktoś mi to napisze w komciu, to od razu wytnę (proszę uważnie przeczytać, co naprawdę powiedziała).

Przy „Empuzjonie” i „Świata jest za dużo” Tokarczuk musiała wykonać sporo riserczu typu „co sto lat temu serwowano w bufecie dworcowym w Jeleniej Górze” albo „jak za Niemca się nazywała ulica Piastowska”. Domyślam się, iż sztuczny głupek może przyśpieszyć takie proste zadania. Poza tym może to „pociągnąć dalej” – czyli jeżeli się okaże, iż była to ulica „świętej Barbary”, to sprawdzi jej atrybuty lubo też męczeństwo, co może się przydać w narracji. Gdzie tu afera?

Martwi mnie to, bo lubię czytać książki, a więc: nie chcę, żeby pisarze byli zniechęcani do ich pisania. Zwłaszcza gdy – jak Tokarczuk – nie mają motywacji finansowej. Pisanie to cholernie ciężka robota, coś o tym wiem. Tymczasem tutaj nagonkę nakręcają głównie przygłupiaści influencerzy, którzy w minutę osiem kręcą filmik „SNOBLISTKA OBRAŻA POLAKUF!” i farmują klikniecia.

Przeraża mnie świat, w którym nie będzie już książek takich jakie pisze Tokarczuk, ale zostaną nam walki w klatce, futbol twitter i jutub. Podobno taka jest przyszłość, ale ja już do niej mam stosunek jak pan Havranek do tryjumfu komunizmu. Mój blogasek pozostanie katakumbami książkoczytaningu, sory influencerzy.