To była jedna z najnowocześniejszych scen w Europie. Teatralny fenomen w Zamku Królewskim

Ponad sto artefaktów związanych z teatrem operowym na dworze króla Władysława IV, pochodzących ze zbiorów polskich i europejskich instytucji, można oglądać na wystawie "Wielka gra. Opera Władysława IV" w Zamku Królewskim w Warszawie.

Ekspozycja obejmuje interesujące przykłady malarstwa i grafiki, a także historyczne instrumenty muzyczne oraz dokumenty i druki z epoki.

Jeden z najbardziej zaawansowanych technicznie teatrów

Jak mówił kurator wystawy Jacek Żuchowski, była to jedna z najbardziej zaawansowanych technologicznie przestrzeni teatralnych.

– To była jedna z najnowocześniejszych scen w Europie alla fiorentina, czyli w Trybie Florenckim. Zwłaszcza po modernizacji teatr stał się najbardziej nowoczesną sceną operową na północ od Alp pod względem właśnie przede wszystkim scenografii, machin, scenotechniki, ale też intensywności wydarzeń teatralnych. To znaczy oprócz oper wystawiano mniejsze formy burleski, przedstawienia commedia dell'arte, czyli tak zwanej komedii uciesznej – tłumaczył.

Budynek i wyposażenie zostały zniszczone podczas potopu szwedzkiego. Ze słynnej sceny kilka się zachowało.

– To, co zachowało się, to przede wszystkim libretta, czyli teksty oper – adekwatnie dwie partytury oper wystawionych w Italii – i sumariusze, czyli skróty tekstów librett, relacje typu listy, portrety, instrumenty muzyczne. Ale to adekwatnie jest w dużym stopniu wystawa kontekstowa, także staramy się dać możliwość zwiedzającym wejścia w ten świat za pośrednictwem np. obrazów szkoły włoskiej i rudolfińskiej, które stanowią dokument jedności sztuk ówczesnych – wyjaśnił.

Po co tworzyło się teatry dworskie?

Teatr stanowił ważne narzędzie w rękach króla. Dyrektor Zamku Królewskiego Małgorzata Omilanowska podkreśliła, iż Władysław IV doskonale o tym wiedział.

– Był nie tylko formą rozrywki dworskiej, co oczywiste, ale był także formą mediacji, którą podejmowali władcy z otaczającym ich światem dyplomacji i polityki. Tworzenie takiego teatru dworskiego z jego sceną, regularnością spektakli, zapraszaniem wybitnych wykonawców, kompozytorów, librecistów do tego, żeby tworzyli specjalnie na zamówienie króla swoje utwory, było elementem budowania swojej pozycji społecznej, pozycji politycznej w Europie – mówiła.

Obok eksponatów zabytkowych, w przestrzeni wystawy znajdują się rekonstrukcje i makiety teatru w Zamku Królewskim, projekcje multimedialne, a także obiekty interaktywne przybliżające działanie sceny barokowej, które są współczesnym rozwinięciem narracji ekspozycji.

Wystawa "Wielka gra. Opera Władysława IV" w Zamku Królewskim w Warszawie czynna będzie od 17 kwietnia do 19 lipca.