W czasach PRL-u Józef Czapski był na cenzurowanym. Jako oficer Wojska Polskiego, świadek Katynia oraz współtwórca paryskiej „Kultury” był zwalczany przez władze komunistyczne, które bezwarunkowo zakazały reprodukcji jego obrazów, publikacji tekstów, a choćby wymieniania jego nazwiska w mediach. Zmowę milczenia przełamała dopiero wystawa w 1986 r. w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej. Był to pierwszy stołeczny pokaz prac artysty od 1939 roku. W 103. rocznicę jego urodzin i w rok obwołany Rokiem Józefa Czapskiego warszawska publiczność ponownie może oglądać tu jego rysunki i obrazy. Ekspozycja obejmuje ponad pół wieku twórczości artysty, zaczynając od prac z lat czterdziestych, a kończąc na dojrzałych dziełach powstałych we Francji. To zarówno rysunki tuszem i ołówkiem, jak i oleje oraz akwarele, które spaja jeden temat – człowiek. Anonimowi przechodnie, pary zakochanych, zmęczeni mężczyźni przy barowych stolikach a obok nich postaci z życia publicznego powojennej Francji: aktorzy, politycy, duchowni. Szczególne miejsce w tym ludzkim portrecie zajmują twarze współwięźniów z sowieckich obozów jenieckich. Zbudowane szybką, sprawną kreską nie idealizują. Są zapisem chwili, zwyczajności, bezpretensjonalnym obrazem człowieka.
Józef Czapski, L’Humanité / Ludzkość
Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1
Józef Czapski, Abbe Pierre, papier, tusz, piórko
Józef Czapski, Na wystawie de Staëla
