Dawno temu, w sercu Mazowsza, żył rolnik imieniem Wojciech. Były to czasy, gdy rozwód był hańbą i tematem szeptów na każdej ławce pod sklepem. Kobiety opuszczone przez mężów traktowano z pogardą, a mężczyznę po rozwodzie z podejrzliwością. Ale zdarzały się wyjątki, takie jak rozstanie Wojciecha i Marii młodych, dobrych ludzi, którzy pragnęli innych rzeczy od życia.
Pobrali się bardzo młodo on miał dwadzieścia sześć lat, ona trzy lata mniej. Wojciech był ambitnym synem gospodarza, a Maria odziedziczyła po ojcu kawał dobrej ziemi: dziesięć hektarów, sad owocowy, pole do uprawy, niewielki, ale przytulny dom. Maria kochała tę ziemię. Wstawała z pierwszym pianiem koguta, znała każdy kamień, każdy krzew i ptaka w okolicy. Wojciech długo pomagał, ale coraz bardziej pragnął czegoś więcej. Chciał powiększać, kupować ziemię, budować, prowadzić interesy w Warszawie, zatrudniać ludzi i ostatecznie stworzyć rodzinne imperium. Maria jednak była szczęśliwa z tym, co miała. Wojciech, mamy wystarczająco, po co nam więcej? pytała często. Bo chcę zbudować coś trwałego dla naszych dzieci i wnuków.
Argumenty narastały, coraz częściej zamiast śmiechu przy stole rozbrzmiewały ciężkie westchnienia i ciche łzy. Po ośmiu latach sami spostrzegli, iż już nie rozmawiają tylko walczą. I tak, siedząc naprzeciwko siebie, w ciszy, zrozumieli, iż dla żadnego z nich nie ma już powrotu. Musimy się rozstać. Z szacunkiem, bez bólu, póki jeszcze go w nas trochę zostało powiedziała Maria. Rozwód przebiegł spokojnie. Maria została na swojej ziemi. Wojciech wziął część zaoszczędzonych pieniędzy i wyjechał do miasta.
Trzy tygodnie po rozstaniu spotkał Stanisławę córkę zamożnego przedsiębiorcy, piękną, wykształconą, z tym samym marzeniem o wielkości. Zaiskrzyło od razu i po pół roku byli zaręczeni. Wojciech był przekonany, iż wreszcie znalazł kogoś, kto go rozumie.
Nie wiedział, iż Maria, krótko po rozwodzie, odkryła, iż jest w ciąży. Próbowała powiedzieć Wojciechowi, ale gdy zapukała do jego mieszkania, drzwi otworzyła Stanisława. Wojciech nie chce cię widzieć odparła chłodno. Maria z dumą wyprostowała plecy, wróciła do rodzinnej wsi i postanowiła dziecko wychować sama.
Plotki rozniosły się szybko: Maria, z brzuchem na przedzie, pracowała przy polu i drewnie, wzbudzając współczucie i szepczące osądy. Pomagał jej sąsiad pan Janusz, wdowiec, dobry człowiek, a wiejska położna, pani Katarzyna, regularnie ją doglądała.
Wiosennym rankiem, gdy słońce złociło pola, Wojciech jadąc z Stanisławą, objazdem po nowych ziemiach dostrzegł Marię, schyloną pod ciężarem naręcza drewna i zaokrąglonym brzuchem. Zatrzymał konia, osłupiały. Stanisława spytała, co się stało, ale Wojciech nie słyszał jej. Przeliczał tygodnie: od rozwodu minęło osiem miesięcy Maria musiała być w siódmym miesiącu ciąży. Ten ślad na jej twarzy To musiało być jego dziecko.
Zszedł z konia, nogi uginały się pod nim. Maria spojrzała na niego, zaskoczona, z mieszaniną gniewu i zawstydzenia. Maria Ty jesteś w ciąży? wydusił. Już prawie osiem miesięcy odparła, dumnie podnosząc głowę. Chciał wiedzieć dlaczego mu nie powiedziała? Maria wyszeptała, iż próbowała, ale Stanisława nie pozwoliła jej przekazać wieści. Gdy zobaczyła, iż Wojciech tak łatwo odnalazł szczęście z nową kobietą, postanowiła, iż sama poradzi sobie z macierzyństwem.
Pan Janusz pomagający Marii, położna, kilka życzliwych sąsiadek to wystarczyło, żeby przetrwać ciężkie miesiące. Wojciech próbował przekonywać, iż powinien włączyć się w jej życie, pomagać finansowo, zająć się dzieckiem. Nie potrzebuję niczego od ciebie odpowiadała Maria stanowczo. To jest mój dom, moja ziemia, moje dziecko. Sama je wychowam.
Tymczasem Wojciech nie mógł spać w swojej miejskiej kawalerce. Był ojcem, choć matka dziecka nie chciała go w swoim świecie. Stanisława spała spokojnie gdy naprawdę spojrzał na nią, nie wiedział już, czy kiedykolwiek ją kochał.
Następnego dnia pojechał do rodzinnej hacjendy po radę. Ojciec, Adam, typowy polski patriarcha, słuchał w milczeniu. To będzie mój wnuk. Powinien dorastać jako członek naszej rodziny, nie jako biedny chłopak ze wsi. Ale Maria jest dumna i kochająca, to dobra matka, protestował Wojciech. Dobroć nie daje dobrego wykształcenia powiedział Adam. Musisz jej zaoferować wsparcie i wyjaśnić, iż dziecko będzie wychowywane po naszemu. Wojciech z niedosytem wrócił do miasta.
Próbował zbliżyć się do Marii, ale za każdym razem była nieugięta. Na targu próbował prosić ku uciesze i szeptom całej wioski. Maria tłumaczyła, iż nie można tak po prostu pojawić się z pieniędzmi i poczuciem winy. Chcę być w życiu mojego dziecka! upierał się. To mogłeś pomyśleć o tym wcześniej ucięła i odeszła.
Stanisława zaczęła naciskać na Wojciecha: Musisz wybrać albo ja, albo ona. Miał w głowie zamęt, nie wiedział już, czego pragnie.
Pewnego dnia na rynku podsłuchał rozmowę kobiet: Maria pracuje jak wół, Pan Janusz jej pomaga. Może byliby razem? szeptały. Wojciech poruszony tym, czy Maria znajdzie szczęście u boku sąsiada, pojechał do niej. Zastał ich razem: Janusz naprawiał ogrodzenie, Maria z porozumiewawczym uśmiechem siedziała na ganku. Wojciech spiął się w sobie. Między tobą a Januszem coś jest? spytał. Nie, jest tylko sąsiadem i przyjacielem rzekła Maria.
W końcu zdobył się na szczerość: Popełniłem ogromny błąd. Umyślnie uciekłem do miasta, do ambicji, nie zważając na to, co jest naprawdę ważne. Łzy spłynęły po twarzy Marii. Najpierw musisz odzyskać moje zaufanie, Wojciechu. Dzień po dniu. On się zgodził, a ona dała mu warunki: spotkania raz w tygodniu, bez prezentów czy pieniędzy, szacunek wobec jej decyzji. Wojciech przyjął każdą z zasad i po raz pierwszy w życiu poczuł, iż prawdziwie walczy o coś wartościowego.
Po kilku tygodniach odwiedzin Maria wyznała, iż ojciec Wojciecha przysłał prawnika z żądaniem oddania dziecka w zamian za pół miliona złotych. Nie sprzedałam i nie oddam naszego syna. Wiedziała jednak, iż bogaci mogą wiele i czuła lęk przed prawną batalią. Po naradzie z Januszem, zdecydowała się powiedzieć wszystko Wojciechowi.
Wojciech wpadł w gniew, pojechał do ojca i zagroził, iż jeżeli ten nie zostawi Marii w spokoju, zerwie wszelkie kontakty z rodziną. Po długiej rozmowie Adam zgodził się wycofać żądania, ale zaproponował, iż jeżeli Wojciech znów poślubi Marię, dołoży się do wychowania dziecka bez wtrącania się. Wojciech nie miał wyjścia, przekazał to Marii, a ona poprosiła o czas do namysłu.
Dwa dni później Maria zaczęła rodzić. Sama, bez pomocy, poszła do Pani Katarzyny. W głębi nocy, przy jej wsparciu, wydała na świat zdrowego, ślicznego chłopca, którego nazwała Michałem dla uczczenia swego ojca. Wojciech trzymał syna w ramionach, obiecując, iż już nigdy więcej nie opuści rodziny.
W kolejnych tygodniach Wojciech coraz aktywniej pomagał Marii. Pewnej nocy, gdy Michał spał spokojnie w kołysce, Maria powiedziała cicho: Nie chcę ślubu dla bezpieczeństwa. Chcę ślubu dla miłości. Zmieniłeś się, naprawdę. Pokochałam cię na nowo. Oświadczyny przyjęła.
Wesele odbyło się w wiejskiej kaplicy, w obecności najbliższych Janusz, Katarzyna, Adam (który pokornie przepraszał za krzywdy). Rodzina symbolicznie się scaliła, z prostotą, bez blichtru.
Mijały kolejne miesiące. Wojciech sprzedał większość miejskich biznesów, został na wsi, na ziemi, którą uprawiali razem. Drugie dziecko, córka Zuzanna, przyszła na świat dwa lata po Michale. Rodzinne poranki były pełne śmiechu: Maria z Zuzanną na rękach, Michał biegający boso po trawie, Wojciech parzący kawę sąsiadowi Januszowi. Wiesz, Wojciechu, powiedział Janusz Myślałem, iż jesteś głupi, ale okazało się, iż potrafisz się zmienić.
Wojciech, patrząc na rodzinę, na ziemię, którą wspólnie obrabiali, czuł wdzięczność. Prawdziwe szczęście nie liczy się w złotych czy hektarach, tylko w uściskach, wspólnych śniadaniach i w tym, iż mam dla kogo wstawać każdego dnia.
A gdy Michał podrósł, Wojciech opowiadał mu swoją historię: jak prawie utracił mamę i syna, bo nie rozumiał, co naprawdę jest ważne. Szczęście to nie gromadzenie, ale prostota, miłość i praca własnymi rękami. Zupełnie jak kiedyś w polskiej piosence Nie ma jak u mamy. Maria uśmiechała się z czułością.
Tak przemijały lata na tej ziemi, a opowieść o Wojciechu i Marii przetrwała w rodzinnej pamięci, jak wiele takich romantyczno-zwykłych historii na polskiej wsi: o tym, iż czasem trzeba wszystko utracić, żeby zrozumieć, jak wielka jest wartość rzeczy najprostszych miłości, rodziny, domu.
A dawny ból ustąpił miejsca wdzięczności za kolejne szanse i za to, iż najwięcej szczęścia daje to, na czym najbardziej kiedyś nam zależało by być razem, w swoim miejscu, pod polskim niebem.
