[Recenzja] The Cracow Klezmer Band - "Balan" (2006)

Jest też polski akcent w serii "Book of Angels" w postaci albumu "Balan". Do jego wykonania zaproszono krakowski kwartet prowadzony przez Jarosława Bestera. The Cracow Klezmer Band od czasu swojego debiutanckiego albumu "De Profundis" nagrywał dla należącej do Johna Zorna wytworni Tzadik. Pierwsze trzy płyty grupy składają się głównie z autorskich kompozycji lidera. Ale już na czwartym "Sanatorium Under the Sign of the Hourglass" znalazły się wyłącznie interpretacje kompozycji Zorna, który udostępnił grupie niewykorzystane wcześniej tematy z "Masada Songbook". Jedną kompozycję z tamtego zbioru kwartet nagrał też na okolicznościowy album "Voices in the Wilderness" z cyklu "Masada Anniversary Edition". Po piątym w dyskografii "Balan", z kompozycjami Zorna z tzw. drugiej księgi Masady, grupa pod pierwotnym szyldem wydała jeszcze koncertówkę "Remembrance" z autorskim repertuarem, po czym zmieniła się część składu i jako nową nazwę przyjęto Bester Quartet.

Udział nagrywającego dla Tzadik The Cracow Klezmer Band w projekcie "Book of Angels" był raczej oczywistym i spodziewanym posunięciem. Mógł też budzić pewne obawy. Największą zaletą całego przedsięwzięcia Masada jest bowiem to, iż inspirowane muzyką klezmerską kompozycje Zorna zyskują całkiem nowy kontekst za sprawą nieoczywistych aranżacji w kompletnie innych stylach. Tymczasem krakowski zespół na swoich dotychczasowych płytach prezentował dość zachowawcze podejście do tradycji, a jego instrumentarium - akordeon bajan, skrzypce, kontrabas i perkusjonalia - również nie odbiega od przyjętych zwyczajów. Jednak na "Balan" grupa - wsparta przez kwartet smyczkowy, wokalistę i człowieka odpowiedzialnego za wirtualne instrumenty - zaczyna przełamywać schematy.

Zdecydowanie nie jest to już typowy zespół klezmerski grający żydowskie melodie. Tym razem część materiału zbliża się do avant-proga, szczególnie do tych przedstawicieli ruchu Rock in Opposition, których twórczość przypominała muzykę współczesną wykonywaną z rockową dynamiką oraz bardziej charakterystycznym dla tego gatunku instrumentarium. Tyle iż "Balan" brzmi raczej jak muzyka klezmerska grana z dynamiką rocka i wykorzystująca pewne techniki poważnej awangardy. Doskonałym tego przykładem są intensywne "Zuriel" i "Kadosh" z jazgotliwymi partiami skrzypiec, jeszcze bardziej ekspresyjny "Aniel", albo choćby wolniejszy, ale wciąż zawierający agresywniejsze dźwięki "Dirael". Z kolei "Jehoel" to prawie free improvisation. Dość swobodny charakter ma też "Suria", wyróżniająca się nieco groteskowym wokalem Jorgosa Skoliasa, prawie w stylu Captaina Beefhearta. Za to drugie nagranie z jego udziałem, "Haniel", ma niemalże piosenkowy charakter. "Asbeel" wykonany jest natomiast z niemalże symfonicznym rozmachem, zaś w cichszych momentach zwraca uwagę bardziej niż dotąd wyemancypowany, jazzujący kontrabas.

"Balan" to najciekawsze wydawnictwo The Cracow Klezmer Band, bo jako jedyne tak wyraźnie przełamujące konwencję i prezentujące - wbrew obawom - całkiem unikalne podejście do muzyki klezmerskiej. Seria "The Book of Angels" po raz kolejny zaoferowała zupełnie nowe spojrzenie na zornowskie tematy.