Przez lata byłam cichym cieniem między regałami wielkiej miejskiej biblioteki – nikt mnie nie dostrzegał i tak miało pozostać… a przynajmniej tak mi się wydawało.

Przez długie lata byłam jak cień między regałami wielkiej biblioteki miejskiej w Krakowie.

Naprawdę, przez lata byłam tam niewidzialna i choćby mi to nie przeszkadzało… no, może tylko czasami. Mam na imię Renata, miałam 32 lata, kiedy zaczęłam tam pracę jako sprzątaczka. Mój mąż zmarł nagle, zostawiając mnie samą z ośmioletnią córką, Zosią. Ból zamknął mi gardło, ale nie było czasu w płacz trzeba było coś jeść, a czynsz sam się przecież nie zapłaci.

To jest moja mama. Pewien sekret sprzed lat, który rozbił świat pewnego milionera na kawałki Andrzej Kalinowski miał wszystko, co można sobie wymarzyć: ogromny majątek, szacunek, rozległą posiadłość w podkrakowskich Woli Justowskiej. Przez dwie dekady budował imperium jego firma informatyczna należała do najważniejszych w kraju. Wszyscy znali jego nazwisko, część podziwiała, inni się go bali.
Ale każdej nocy, gdy wracał do swojej cichej rezydencji, w każdym kącie czaiła się pustka. Ani najdroższe brandy, ani stare obrazy nie były w stanie zagłuszyć ciszy po odejściu żony, Ewy.
Sześć miesięcy po ich ślubie po prostu zniknęła.
Bez słowa. Bez świadków.
Tylko suknia przewieszona przez krzesło i zaginione korale z białego bursztynu, które znaczyły dla niej wszystko.
Policja mówiła o ucieczce albo zbrodni. Sprawa ucichła.
Andrzej już się nigdy nie ożenił.
Codziennie jechał tą samą trasą do firmy. Wiecznie mijał starą piekarnię na Kazimierzu, w której witrynie wisiały fotografie ze ślubów lokalnych mieszkańców. W rogu, od dziesięciu lat, wisiało też ich ślubne zdjęcie robiła je siostra piekarza, zapalona fotografka, w ich najszczęśliwszym dniu. Dzień, który nagle wydawał się snem z innego życia.
Ale pewnego czwartku, gdy siąpił jesienny deszcz, wszystko się zmieniło.
Ruch zatrzymał się akurat pod piekarnią. Andrzej zerknął przez zaparowaną szybę nieprzytomnie i zobaczył coś niecodziennego:
Chłopiec, najwyżej dziesięcioletni, przemoczony, boso, w za dużej koszuli.
Stał wpatrzony w zdjęcie Andrzeja i Ewy. Po chwili szepnął do piekarza, który zamiatał chodnik:
To jest moja mama.
Serce Andrzeja przestało bić na chwilę.
Otworzył okno. Przypatrywał się chłopcu z niepokojem.
Charakterystyczne kości policzkowe. Łagodny spokój w oczach. Oczy w kolorze piwnym, z zielonymi plamkami tak jak Ewa.
Hej, chłopcze! zawołał, głosem jakby zdartym papierem Co powiedziałeś?
Chłopak spojrzał na niego bez strachu.
To moja mama powtórzył, wskazując na zdjęcie. Śpiewała mi każdego wieczoru. A któregoś dnia po prostu wyszła. I już nie wróciła.
Andrzej wyskoczył z auta, nie zwracając uwagi na ulewę ani na wołania kierowcy.
Jak się nazywasz?
Staś odpowiedział, cały trzęsąc się od chłodu.
A gdzie mieszkasz?
Staś opuścił głowę.
Teraz nigdzie. Czasem pod mostem. Czasem przy torach na Zabłociu.
Andrzej przełknął ślinę.
Co pamiętasz jeszcze o mamie?
Lubiła róże wymamrotał I miała naszyjnik z białym kamieniem jak perła
Andrzej poczuł, jak ziemia usuwa mu się spod nóg. Tego naszyjnika Ewa nigdy nie zdejmowała prezent po jej zmarłej mamie, zupełnie niepowtarzalny.
Staś Znasz swojego ojca?
Chłopiec powoli zaprzeczył głową.
Nie. Byliśmy tylko we dwoje. Potem została tylko ja.
Piekarz wyszedł za odgłosami rozmowy. Andrzej, z nadzieją w głosie, zapytał:
Ten chłopak tu często przychodzi?
Od zawsze wzruszył ramionami piekarz. Tylko patrzy na to zdjęcie, nic nie prosi, nie przeszkadza.
Andrzej jednym telefonem odwołał wszystkie spotkania i zabrał Stasia do pobliskiej knajpki na solidne śniadanie. Chłopiec jadł łapczywie, a Andrzej nie odrywał od niego wzroku, jakby każde słowo było ratunkiem od samotności.
Stary miś o imieniu Misio.
Mieszkanie z zielonymi ścianami.
Kołysanki śpiewane głosem, którego Andrzej nie słyszał od lat.
To było prawdziwe. Wszystko. Chłopiec i wspomnienie o Ewie naprawdę istnieli.
Test DNA rozstrzygnie, ale Andrzej już znał odpowiedź.
Staś był jego synem.
Ale tej nocy, patrząc na ulewę przez okno, Andrzej nie mógł zasnąć. Jedno pytanie nie dawało mu spokoju:
Jeżeli ten chłopiec to mój syn
to gdzie była Ewa przez dziesięć lat?
Dlaczego nie wróciła?
Kto albo co zmusiło ją do zniknięcia razem z naszym dzieckiem?
Ciąg dalszy nastąpi
W następnym rozdziale:
Kartka znaleziona w kieszeni Misia prowadzi Andrzeja na adres pod Wrocławiem I pojawia się nazwisko, którego nie chciał już nigdy usłyszeć.

Szef biblioteki, pan Grabowski, miał srogą minę i mówił jakby na odległość:
Możecie zaczynać jutro ale żadnych dzieci! Nie chcę, żeby je ktokolwiek widział, ani żeby robiły hałas.
Nie miałam wyjścia. Zgodziłam się bez słowa.

Biblioteka miała cichy, zapomniany zakamarek koło starych akt była tam klitka z zapleśniałym łóżkiem i przepaloną żarówką. Tam właśnie spałyśmy z Zosią. Każdej nocy, kiedy wszyscy spali, ja ścierałam kurz z nieskończonych półek, pucowałam długie stoły i opróżniałam kosze pełne papierków i opakowań po kanapkach. Nikt mi choćby w oczy nie spojrzał dla nich byłam po prostu tą panią od sprzątania.

Ale Zosia ona widziała wszystko. Patrzyła ze świeżą ciekawością, jakby poznawała nowy świat. Codziennie szeptała do mnie:
Mamusiu, ja kiedyś napiszę książki, które będą czytać wszyscy!
Uśmiechałam się tylko ale w środku bolało, bo chciałam, żeby mogła wyjść poza ten nasz szary kąt. Uczyłam ją czytać na starych, zużytych dziecięcych książkach, które wyszukiwaliśmy w pudłach do utylizacji. Zosia siadała na podłodze, przytulając pożółkły egzemplarz, i odpływała myślami do obcych krain, gdy nikłe światło padało na jej ramiona.

Kiedy skończyła dwanaście lat, odważyłam się podejść do pana Grabowskiego i poprosić o coś, co wydawało mi się marzeniem:
Proszę pana czy pozwoliłby pan mojej córce korzystać z głównej czytelni? Ona naprawdę kocha książki. Mogę pracować dłużej, oddam panu część oszczędności
Odpowiedział szyderczym śmiechem.
Czytelnia jest dla czytelników. Nie dla dzieci obsługi.

Więc wszystko zostało po staremu. Zosia bez mruknięcia siedziała z książkami w archiwum.

Gdy skończyła szesnaście lat, Zosia pisała już własne opowiadania, a jej wiersze zaczęły wygrywać konkursy literackie na osiedlu i w szkole. Jeden z wykładowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego zauważył jej talent i powiedział:
Ta dziewczyna ma dar. Jeszcze o niej usłyszymy.
Pomógł nam z wnioskami o stypendium i tak Zosia dostała szansę na wyjazd do programu pisarskiego w Wielkiej Brytanii.

Kiedy przekazałam tę wiadomość panu Grabowskiemu, zobaczyłam, jak jego wyraz twarzy się zmienia.
Ta dziewczyna, co wiecznie siedziała w archiwum to twoja córka?
Tak. Ta sama, która dorastała, gdy ja myłam twoją bibliotekę.

Zosia wyjechała, a ja dalej sprzątałam niewidzialna. Aż pewnego dnia los zrobił psikusa.
Biblioteka popadła w kryzys. Miasto przycięło dotacje, ludzi przestały interesować dawne książki, co chwilę wspominano o zamknięciu na stałe. Nikogo już to nie obchodzi, powtarzali urzędnicy.

I wtedy, nagle, przyszła wiadomość z Wielkiej Brytanii:
Nazywam się dr Zofia Kwiatkowska. Jestem autorką i wykładowczynią. Chciałabym pomóc. Znam bibliotekę miejską jak własną kieszeń.

Weszła do odnowionej sali wysoka, pewna siebie, nie do poznania. Podeszła do pana Grabowskiego i powiedziała:
Dawniej mówił pan, iż w wielkiej czytelni nie ma miejsca dla dzieci sprzątaczek. Dzisiaj przyszłość tej biblioteki zależy właśnie od jednej z nich.

Pan Grabowski się rozkleił, łzy popłynęły mu po policzkach.
Przepraszam nie wiedziałem.
Ja tak odparła Zosia miękko. I wybaczam, bo mama nauczyła mnie, iż słowa mogą zmieniać świat, choćby jak nikt ich nie słucha.

W parę miesięcy Zosia podniosła bibliotekę z ruin: sprowadziła nowe książki, zorganizowała spotkania autorskie dla młodych, warsztaty literackie i programy dla rodzin. Za żadne pieniądze za to zostawiła mi karteczkę:
Ta biblioteka widziała mnie kiedyś jak cień. Dzisiaj wchodzę do niej z podniesioną głową nie przez dumę, ale przez wszystkie mamy, które sprzątają, by ich dzieci mogły napisać swoją historię.

Po latach Zosia wybudowała mi jasny dom z malutką, prywatną biblioteczką. Zabierała mnie w podróże, pierwszy raz widziałam nasze morze i poczułam wiatr tam, gdzie dawniej były tylko opisy w zaczytanych książkach.
Teraz siedzę w nowej bibliotece, patrząc na dzieci wygłaszające głośno bajki pod wysokimi oknami, które ona kazała odrestaurować. I za każdym razem, gdy w radiu słyszę Dr Zofia Kwiatkowska albo widzę jej nazwisko na okładce, uśmiecham się pod nosem. Bo kiedyś byłam tylko sprzątaczką.
A dziś jestem mamą tej kobiety, która dała naszemu miastu nowy rozdział.