70 lat temu ukończono doposażanie nowo wybudowanego przybytku Hipokratesa w Wolicy pod Kaliszem – dzisiejszego Wojewódzkiego Szpitala Chorób Płuc i Gruźlicy. Lecznica jest jednym z większych tego typu jednostek na terenie Wielkopolski.
Choć już coraz mniej kwiecia, a soczysta zieleń koron drzew ustąpiła miejsce zieleni o odcieniu butelkowym, to wrzesień słusznie zachęca do wyjścia z domu na świeże powietrze i powdychania chociażby zapachu sosny, która w leżącej nieopodal Kalisza, Wolicy, tworzy swoisty mikroklimat.
Prosit – to jest na zdrowie!
Siłacz
Historia Wojewódzkiego Specjalistycznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej Chorób Płuc i Gruźlicy w Wolicy sięga okresu przed II wojną światową. W 1927r. dr Feliks Krzymuski – ceniony, kaliski lekarz, zaproponował zagospodarowanie części obszaru leśnego w Wolicy pod budowę sanatorium przeciwgruźliczego. To początki miejsca które stało się przez siedem ostatnich dekad, cenionym w Polsce ośrodkiem walki z chorobami płuc.
Feliks Krzymuski, wspomniany wyżej lekarz, można rzec pionier w swojej dziedzinie, wykształcił się w zawodzie ftyzjatry – to dawne określenie dla dziedziny medycyny jaką jest pulmonologia, zajmująca się chorobami i leczeniem płuc. W okresie międzywojennym, pełnił funkcję nadetatowego ordynatora Szpitala Świętej Trójcy w Kaliszu – dziś będącego przychodnią lekarską przy Rogatce. Z jego inicjatywy, przy poparciu miasta, powstała w Kaliszu, powstała pierwsza w mieście nad Prosną poradnia przeciwgruźlicza, której z resztą także przewodził w fartuchu ordynatora.
Feliks Krzymuski. Fotografia z 1908 roku, fot. Domena publiczna
Warto tutaj szerzej wspomnieć szlachetną postać Krzymuskiego, którego dorobek naukowy zwieńczyło powołanie w Kaliszu Towarzystwa Przeciwgruźliczego. Krzymuski ukończył Męskie Gimnazjum Klasyczne (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka) w Kaliszu, gdzie udzielał się w konspiracji młodzieżowej. Po ukończeniu studiów lekarskich w Warszawie, w 1905 osiadł w gubernialnym Kaliszu, gdzie włączając się niejako w rozwój miasta, wstąpił i krzepił wiele instytucji wolontaryjno – dobroczynnych. Był członkiem Towarzystwa Dobroczynności, Towarzystwa Higienicznego oraz Towarzystwa Lekarskiego.
Do końca życia, był oddany pacjentom, czego wyraz dał pogrzeb wielkiego kaliszanina. Jego ostatnia droga na rzymskokatolicką nekropolię przy Rogatce w 1934 roku, była manifestacją społeczną, przede wszystkim ludzi ubogich, którzy doświadczyli empatii i poświęcenia lekarza. 3 lata po śmierci pierwszego kaliskiego pulmonologia, wbito na Wolicy w ziemie pierwsze łopaty pod fundamenty zakładu, który, choć w zmienionym kształcie, dzisiaj jest dziedzicem teorii i praktyki Krzymuskiego.
Dwie Wolice
Wiosną 1938 roku, zgodne z projektem architektonicznym inż. Witolda Wardęskiego, rozpoczęto budowę sanatorium. Do końca sierpnia 1939 roku postawiono parter i konstrukcję piętra. Kolejne, pamiętne dni września, przerwały inwestycję.
W czasie drugiej wojny światowej, z nie do końca znanych powódek, Niemcy całkowicie zburzyli surowe mury szpitala na Wolicy, aż do fundamentów, cały zaś teren wokół nieukończonej lecznicy mocno zrujnowali. Niestety nie zachował się przekaz ikonograficzny, świadczący jak wyglądał pierwszy szpital na Wolicy. Jest duże prawdopodobieństwo, iż projekt przedwojennej Wolicy, autorstwa uznanego w lokalnym środowisku, architekta, skrywają nieprzebrane zasoby Archiwum Państwowego.
W nowej rzeczywistości polityczno – ustrojowej, w 1948 roku, na Wolicy znów zaczęto budować. Szpital powstawał adekwatnie od podstaw.
Szpitalnictwo w PRL, fot. Domena publiczna
Istnieje cień podejrzenia, iż obecny modernistyczny styl szpitala, bądź co bądź, interesujący i w dobrych proporcjach, a także co równie ważne – bardzo funkcjonalny wewnątrz, to odświeżony przedwojenny projekt pierwszego sanatorium.
Jest jeszcze jedna ciekawostka z branży budowlanej – podobieństwo dzisiejszego szpitala na Wolicy do tzw. Policyjnej Przystani Wioślarskiej nad Prosną przy Parku Miejskim, powstałej w połowie lat 30 XX wieku jest uderzające.
W maju 1953 r., otwarto na Wolicy Oddział Płucny Szpitala Miejskiego i przyjęto pierwszych trzydziestu pacjentów. Rok później sanatorium otrzymało patrona w osobie dr. Bronisława Koszutskiego. W tym okresie placówka leczyła chorych z rozległego terenu Kalisza i powiatu kaliskiego, oraz rejonów: Ostrowa, Pleszewa, Turku i Ostrzeszowa. W 1955 roku dokończono adekwatną budowę budynku szpitalnego, w ciągu kolejnego roku doposażano jego wnętrza. Wolica wtenczas wyposażona była w 120 łóżek i przyjmowała ponad 1000 pacjentów rocznie.
Lata tłuste
Kolejnych lat zdecydowanie nie należy określać jako chudych, w historii podkaliskiego kaganka zdrowotnej oświaty. Uruchomiono Pracownię Aerozoli oraz nową salę bronchoskopową, otworzono Pracownię Bakteriologiczną.
W końcu lat 60. szpital uzyskał rangę ogólnokrajową w dziedzinie lecznictwa, badań i profilaktyki chorób płuc, a także rozpoczęto współpracę z Polską Akademią Nauk oraz Instytutem Chorób Płuc i Gruźlicy w Warszawie przy badaniach zespołowych na temat leczenia nowo wykrytej, prątkującej gruźlicy płuc.
W roku 1978 roku rozpoczęto budowę pawilonu przyszpitalnego (przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia), którą zakończono w 1987 roku. Uruchomiono: trzeci oddział pulmonologiczny, Izbę Przyjęć oraz nową Pracownię RTG i Pracownię Cytologiczną.
Szpital w Wolicy, fot. Domena publiczna
W ostatnich 16 latach, rozbudowano laboratorium, uruchomiono Oddział Rehabilitacji Pulmonologicznej, jeden z pierwszych w Wielkopolsce.
Rozpoczęła działalność Pracownia Badania Snu, jedna z nielicznych tego typu jednostek w kraju, posiadająca komplet najnowocześniejszej aparatur; oddano do użytku ścieżkę zdrowia, w otaczającym szpital lesie, zakupiono nowy ambulans, wyposażony w nowoczesną aparaturę RTG.
Obecnie, według informacji ze strony szpitala, jednostka składa się z 3 oddziałów chorób płuc i gruźlicy oraz Oddziału Rehabilitacji Pulmonologicznej, o łącznej liczbie 147 łóżek. Położony w lesie szpital cieszy się sporym zaufaniem pacjentów. Według przekazów, leczyć przyjeżdżają się tu chorzy choćby z Warszawy czy ze Śląska.
W artykule znajdują się informacje zaczerpnięte ze strony internetowej Wojewódzkiego Szpitala w Wolicy. Dane biograficzne dotyczące Feliksa Krzymuskiego, zasięgnięto z wystawy przygotowanej przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Kaliszu.
