Prezenty i koperty z pieniędzmi wręczane z okazji pierwszej komunii świętej są traktowane przez prawo jako darowizny i podlegają przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn. W wielu przypadkach dziecko (lub jego rodzice) musi dopełnić formalności w urzędzie skarbowym, aby uniknąć podatku.
Polskie prawo dzieli darczyńców na trzy grupy w zależności od stopnia pokrewieństwa z dzieckiem. Limity dotyczą łącznej wartości darowizn otrzymanych od tej samej osoby w ciągu ostatnich 5 lat.
- Grupa I (m.in. dziadkowie, rodzeństwo, zięć, synowa, ojczym, macocha) – kwota wolna: 36 120 zł
- Grupa II (m.in. wujkowie, ciotki, kuzyni) – kwota wolna: 27 090 zł
- Grupa III (pozostałe osoby, np. przyjaciele rodziny, sąsiedzi, chrzestni bez pokrewieństwa) – kwota wolna: 5 733 zł
Grupa zerowa – najbliższa rodzina bez podatku
Do grupy zerowej należą m.in.: rodzice, dziadkowie, rodzeństwo i małżonek. Mogą oni przekazać darowiznę w dowolnej wysokości bez podatku. Warunek: o ile wartość darowizny od jednej osoby przekracza 36 120 zł, należy zgłosić ją do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od otrzymania.
Przy darowiźnie pieniężnej najlepiej udokumentować przekazanie przelewem bankowym lub przekazem pocztowym – gotówka „z ręki do ręki” może spowodować problemy przy ewentualnej kontroli. jeżeli formularz SD-Z2 nie zostanie złożony w terminie, dziecko traci prawo do zwolnienia i darowizna jest opodatkowana według zasad grupy I. Największa pułapka: rodzice chrzestni Rodzice chrzestni, którzy nie są spokrewnieni z dzieckiem, traktowani są jak osoby z grupy III (kwota wolna tylko 5 733 zł w ciągu 5 lat). Bliska relacja emocjonalna nie ma tu znaczenia – liczy się wyłącznie formalne pokrewieństwo.
Przykład:
Jeśli ojciec chrzestny przez 5 lat dawał co roku po 1000 zł na różne okazje, a na komunię wręczył dodatkowo 1500 zł (łącznie 6500 zł), to nadwyżka ponad limit wynosi 767 zł. Od tej kwoty podatek wynosi 12%, czyli około 92 zł. Formalności są obowiązkowe.
Jeśli chrzestny jest jednocześnie wujkiem dziecka, przechodzi do grupy II z wyższym limitem. Co robić, gdy limit zostanie przekroczony?Obowiązek zgłoszenia spoczywa na obdarowanym (w przypadku dziecka – na rodzicach jako przedstawicielach ustawowych).
- Grupa zerowa → formularz SD-Z2 (w ciągu 6 miesięcy)
- Grupy I, II, III → formularz SD-3 (w ciągu 1 miesiąca od powstania obowiązku podatkowego)
Po złożeniu deklaracji urząd skarbowy wydaje decyzję i określa kwotę podatku (tylko od nadwyżki ponad limit). Podatek należy zapłacić w ciągu 14 dni.
Uwaga: jeżeli darowizna wyjdzie na jaw dopiero podczas kontroli skarbowej, podatek może wynieść aż 20% wartości majątku.
