Piłsudski – fakty i mity. Ucieczka od prezentyzmu

Mariusz Wołos, autor książki „Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności”, odpowiada na pytania Rafała Górskiego, redaktora naczelnego Tygodnika Spraw Obywatelskich.

Choć nieraz mówię o durnej Polsce, wymyślam na Polskę i Polaków, to jednak Polsce tylko służę.
Józef Piłsudski

Pierwszy Marszałek Polski uprawiał politykę, która odpowiadała panującym wówczas stosunkom i na miarę realnych możliwości. Popełniał poważne błędy i ponosił porażki, jak każdy polityk. Borykał się z wieloma naturalnymi przeciwnościami przy prowadzeniu działalności politycznej w warunkach braku własnego państwa, bardzo często napotykał na swojej drodze bariery, których nie mógł przekroczyć, co w konsekwencji uniemożliwiało mu urzeczywistnienie wszystkich jego pragnień oraz własnej wizji wolnej Polski.
Ryszard Świętek, „Lodowa ściana. Sekrety polityki Józefa Piłsudskiego 1904-1918”

Jednym z najtrudniejszych wyzwań dla historyka jest ucieczka od prezentyzmu. Przerzucanie na przeszłość dzisiejszych kalek myślenia, współczesnych wartości, światopoglądu i horyzontu postrzegania rozmaitych spraw zawsze prowadzi do deformacji wizji przeszłości. (…) Czy można zatem pisać o przeszłości w sposób zrozumiały dla współczesnego czytelnika? Nie mam pewności. Moja niepewność rośnie wraz ze świadomością pisania o postaciach nieprzeciętnych czy ponadprzeciętnych. Tymczasem postacie pomnikowe zawsze wzbudzały animozje, niekiedy zażarte spory prowadzące do obrzucania się błotem, w skrajnych przypadkach do używania siły. Historyk winien mieć świadomość, iż w jednych czasach stawia się chętnie pomniki określonej postaci historycznej, w innych zaś tę samą postać zrzuca z cokołów.
Mariusz Wołos, „Józef Piłsudski. Rzecz o nieprzeciętności”

1. 12 maja 1926 roku Józef Piłsudski dokonał przewrotu wojskowego. Czy zamach majowy uratował nasze państwo, czy zniszczył polską demokrację? Jakie wnioski wynikają dziś dla nas, obywateli, po 100 latach?
2. „Rzecz o nieprzeciętności” – skąd taki podtytuł pana książki?
3. Polskę, być może, czekają i ciężkie przeżycia. Podczas kryzysów – powtarzam – strzeżcie się agentur. Idźcie swoją drogą, służąc jedynie Polsce, miłując tylko Polskę i nienawidząc tych, co służą obcym.
   Jaki wpływ na działania Piłsudskiego miała agentura zaborców?

4. Jakie są najważniejsze mity, i odpowiadające im fakty, dotyczące bohatera pana książki?
5. Co to znaczy, iż Piłsudski był „socjalistą niepodległościowym”?
6. Gdyby Piłsudski dziś żył, jak skomentowałby aktualne relacje polsko-ukraińskie? Pytam w kontekście rozdziału „Polityka bata” z pana książki.
7. Jakiego ważnego pytania nikt jeszcze panu nie zadał w tematach, o których rozmawiamy, i jaka jest na nie odpowiedź?

Ostro i bez znieczulenia

– tak działamy od 2020 roku. Dziennikarstwo, które nie jest obojętne. Tygodnik Spraw Obywatelskich nagłaśnia nadużycia, edukuje i daje narzędzia do realnej, obywatelskiej zmiany.

Przekaż darowiznę i stań się naszym współwydawcą

Zapraszamy na staże, praktyki i wolontariat!

Dołącz do nas!

Muzyka „Also Sprach Zarathustra – Einleitung” – Kevin MacLeod, CC BY 3.0