Nie tylko Taika Waititi. Ci reżyserzy atakowali krytyków filmowych

Niedawno głośno było o wypowiedzi Taiki Waititiego, który w odpowiedzi na negatywne recenzje jego najnowszego filmu ("Klara i słońce") stwierdził w mediach społecznościowych, iż krytycy to "smutne, zagubione dusze, którym nie udało się spełnić marzeń o zostaniu artystami, więc zostały krytykami" i stwierdził, iż nadają się do kosza. To nie pierwszy raz, gdy twórca filmowy atakuje słownie (a choćby nie tylko słownie) recenzentów. Poniżej 10 przykładów takich sytuacji.

Pamiętne starcia twórców z krytykami

Zestawienie otwiera Paul Verhoeven, który może nie obrzucał dziennikarzy poważnymi obelgami, ale zarzucał im powierzchowność i brak umiejętności odczytywania ironii. Holenderski reżyser przez lata bronił swoich "Żołnierzy kosmosu", tłumacząc, iż amerykańscy krytycy błędnie uznali film za pochwałę faszyzmu, przegapiając jego satyryczny charakter. Z kolei odnosząc się do fatalnych ocen "Showgirls", Verhoeven sugerował, iż recenzenci byli tak bardzo rozproszeni widokiem nagich piersi na ekranie, iż nie dostrzegli kryjącej się w filmie krytyki społecznej i obyczajowej.

Gdy w 2000 roku Roger Ebert opublikował recenzję rozszerzonej wersji "Egzorcysty", sugerując, iż wprowadzone zmiany i dodatkowe sceny wynikają raczej z chłodnej kalkulacji marketingowej niż autentycznej potrzeby artystycznej, reżyser nie przyjął tego najlepiej. Friedkin zadzwonił bezpośrednio do krytyka i w emocjonalny sposób bronił swoich decyzji montażowych, wyraźnie dając mu do zrozumienia, iż nie zgadza się z jego oceną. Osiemnaście lat później, w wywiadzie dla "The Guardian", twórca stwierdził z kolei, iż współcześnie "byle głupek z iPhonem jest krytykiem filmowym". Zastanawiał się również, dlaczego miałby bardziej wierzyć recenzji jednej osoby niż drugiej.

Tarantino podważał autorytet recenzentów, sugerując swoją intelektualną wyższość nad tym gronem. Podczas promocji "Bękartów wojny" w 2009 roku, odpowiadając w magazynie "GQ" na chłodniejsze opinie po pokazie w Cannes, oświadczył, iż wie o kinie więcej niż większość osób piszących o jego filmach. Tarantino dodał, iż uważa się za lepszego pisarza od większości recenzentów i z łatwością potrafiłby tworzyć od nich lepsze teksty krytycznofilmowe. Przypomnijmy, iż pierwotnie dziesiąty film reżysera miał mieć tytuł "The Movie Critic" - plany na jego realizację jednak nie wypaliły.

Lepiej nie drażnić również Jamesa Camerona. W 1998 roku, po negatywnej recenzji "Titanica" napisanej przez Kennetha Turana z "Los Angeles Times", reżyser opublikował w tej samej gazecie ostry list, zarzucając krytykowi elitaryzm i prowokacyjnie pytając, jak doprowadzić do jego odwołania ze stanowiska. Z kolei w 2024 roku, odpierając zarzuty dotyczące słabych dialogów w swoich scenariuszach, Cameron skwitował sprawę na łamach magazynu "Empire": "Pokażcie mi trzy z czterech najbardziej dochodowych filmów w historii, a potem porozmawiamy o skuteczności dialogów".

Dan Fogelman poszedł o krok dalej, podważając wrażliwość i profil demograficzny recenzentów. Twórca sukcesu serialu "This Is Us", po chłodnym przyjęciu filmu "To właśnie życie" w 2018 roku, w rozmowie z "Los Angeles Times" bronił swojego podejścia do opowiadania historii, zestawiając je z cynizmem części krytyków. W jednym z wywiadów zasugerował, iż negatywne recenzje jego filmu pochodziły przede wszystkim od białych mężczyzn, którzy "nie lubią czegokolwiek, co ma emocje". Wypowiedź wywołała kontrowersje, ponieważ nieprzychylne opinie publikowali również recenzenci o innym profilu demograficznym.

Reżyser dramatu "Imigrantka" z 2013 roku podczas festiwalu w Marrakeszu publicznie zaatakował recenzenta "The Guardian", Petera Bradshawa. Gray oświadczył, iż tekst Bradshawa to "jedna z najgłupszych recenzji, jakie kiedykolwiek przeczytał", a samego dziennikarza nazwał porażką w dziedzinie krytyki filmowej i zarzucił mu nierzetelność. Głównym powodem wściekłości twórcy były błędy faktograficzne - Bradshaw skrytykował scenę śpiewu Carusa dla imigrantów jako nierealistyczną, nie wiedząc, iż opierała się ona na autentycznym wydarzeniu historycznym. Krytyk przeprosił, choć negatywną opinię na temat tej sceny podtrzymał.

O ile Gray skupił się na błędach w tekście, o tyle Kevin Smith dopuścił się bulwersujących porównań i ataku na zasady działania branży. Po fali miażdżących opinii o komedii "Cop Out: Fujary na tropie" z 2010 roku reżyser opublikował na ówczesnym Twitterze wpis, w którym porównał pisanie negatywnych recenzji do znęcania się nad dzieckiem z niepełnosprawnością intelektualną. Smith publicznie podważał sens organizowania bezpłatnych przedpremierowych pokazów dla krytyków i sugerował, iż dziennikarze powinni płacić za bilety, jeżeli chcą oceniać jego pracę. W rozmowie z "The Guardian" wyznał, iż odbierał teksty osobiście, ponieważ recenzenci wyśmiewali nie tylko jego twórczość, ale również wygląd i sposób ubierania się.

Jeszcze większy poziom agresji wykazał Alex Proyas, u którego frustracja przerodziła się w festiwal wyzwisk. Po klęsce filmu "Bogowie Egiptu" z 2016 roku reżyser zamieścił na Facebooku wpis, w którym nazwał krytyków "obłąkanymi idiotami" oraz "chorymi sępami". Zarzucił środowisku dziennikarskiemu brak własnego zdania i powielanie opinii krążących w sieci, twierdząc, iż recenzenci wykorzystali kontrowersje wokół obsady, by bezmyślnie zmiażdżyć jego projekt. Proyas podsumował, iż współczesna krytyka traci jakikolwiek sens, porównując piszących do sępów dziobiących zwłoki.

Przed samym szczytem zestawienia melduje się Vincent Gallo i jego osobista wojna ze słynnym krytykiem. Gdy po pokazie filmu "Brązowy królik" na festiwalu w Cannes w 2003 roku Roger Ebert uznał go za najgorszy film w historii imprezy (nie był zresztą odosobniony w negatywnej opinii), Gallo przeszedł do skrajnego ataku. Nazwał Eberta "grubą świnią", publicznie ogłosił, iż rzuca na niego klątwę (życzył mu raka), a w wypowiedziach porównywał wygląd recenzenta do handlarza niewolnikami. Ebert zripostował, iż jego własna kolonoskopia była bardziej zajmująca niż seans filmu. Później krytyk obejrzał ponownie przemontowaną (i skróconą) wersję obrazu i opublikował kolejną recenzję, w której odniósł się do zmian wprowadzonych przez reżysera - tym razem był już zdecydowanie bardziej przychylny.

Na samym szczycie rankingu nie mógł się znaleźć nikt inny - bo i nikt inny nie wyzwał krytyków na dosłowny pojedynek. Niemiecki reżyser, sfrustrowany powtarzającymi się negatywnymi recenzjami i zarzucający dziennikarzom, iż oceniają jego dzieła bez ich oglądania, w 2006 roku wyzwał swoich najostrzejszych krytyków na oficjalne pojedynki bokserskie w Vancouver. Do ringu weszło czterech przeciwników, wśród nich dziennikarze Jeff Sneider i Chris Alexander, a także twórcy internetowi Richard Kyanka i Nelson Chance Minter (ten ostatni nie był przeciwnikiem twórczości reżysera, po prostu chciał się z nim zmierzyć). Boll wygrał wszystkie cztery walki. Po wszystkim oświadczył, iż zaczął darzyć swoich przeciwników sympatią za odwagę, z jaką przyjęli wyzwanie. Nagrania z pojedynków trafiły do materiałów dodatkowych wydania DVD filmu "Postal", a większość uczestników walk pojawiła się również w gotowej produkcji. Boll wciąż nie zjednał sobie krytyków - jego najnowszy film "Citizen Vigilante" także został zmiażdżony w recenzjach.

Uwe Boll vs. Jeff Sneider - nagranie z pojedynku