Teleturniej Piraci należał do najbardziej charakterystycznych programów rozrywkowych polskiej telewizji lat 90. Widzowie dzwonili do studia, wybierali pola na planszy i próbowali zatopić ukryte statki. Choć zasady były bardzo proste, program przyciągał przed ekrany tysiące osób. Duża w tym zasługa prowadzącego, który pojawiał się w stroju korsarza i witał uczestników słowami: Kogo witam, kogo goszczę?
Kto prowadził program Piraci?
Gospodarzem teleturnieju Piraci był Rafał Rykowski, dziennikarz i prezenter związany przede wszystkim z bydgoskim ośrodkiem Telewizji Polskiej. To właśnie jego sposób prowadzenia programu sprawił, iż produkcja została zapamiętana na wiele lat.
Rykowski nie ograniczał się do odczytywania poleceń czy informowania o zdobytych nagrodach. Występował w pirackim stroju, posługiwał się rekwizytami i dynamicznie reagował na decyzje dzwoniących. Dzięki temu choćby krótka rozmowa telefoniczna z uczestnikiem zamieniała się w małe telewizyjne widowisko.
Najbardziej rozpoznawalnym elementem programu było powitanie Kogo witam, kogo goszczę? Prezenter wypowiadał je niemal przy każdym połączeniu telefonicznym. Zwrot stał się znakiem rozpoznawczym teleturnieju i do dziś jest wspominany przez widzów pamiętających polską telewizję lat 90.
Kim jest Rafał Rykowski?
Rafał Rykowski swoją działalność zawodową rozpoczynał w mediach regionalnych. Pracował między innymi w Gazecie Pomorskiej oraz bydgoskim Radiu EL. Zainteresowanie dziennikarstwem nie było w jego przypadku przypadkowe. Jego ojciec, Marcin Rykowski, również zajmował się pracą dziennikarską.
Pomysł na telewizyjnych Piratów miał narodzić się na podstawie zabawy prowadzonej wcześniej na antenie radiowej. Prezenter łączył się telefonicznie ze słuchaczami i próbował grać z nimi w statki. Radio nie pozwalało jednak na pokazanie planszy, dlatego rozgrywka nie była wystarczająco czytelna. Rykowski uznał, iż znana gra znacznie lepiej sprawdzi się w telewizji.
Przygotował koncepcję programu, zasady rywalizacji oraz pomysły na wystrój studia. Scenografia nawiązywała do wnętrza pirackiego statku. Pojawiały się w niej beczki, koło sterowe, liny, mapy i inne morskie elementy. Prowadzący zakładał kostium korsarza, dzięki czemu od początku było wiadomo, iż widzowie nie oglądają zwykłego quizu.
Na czym polegał teleturniej Piraci?
Program wykorzystywał zasady popularnej gry w statki. W studiu znajdowała się plansza podzielona na pola. Ukrywano na niej statki, które uczestnicy musieli odnaleźć. Gracze nie przychodzili jednak do studia. Brali udział w zabawie przez telefon.
Po uzyskaniu połączenia uczestnik wskazywał wybrane pole. Trafienie mogło oznaczać nagrodę lub możliwość kontynuowania rozgrywki. Spudłowanie kończyło daną próbę albo prowadziło do przyznania nagrody pocieszenia, zależnie od zasad obowiązujących w danym okresie emisji.
Dzisiaj telefoniczny udział widzów w programie telewizyjnym nie wydaje się niczym niezwykłym. W latach 90. taka forma rozrywki była jednak świeża i atrakcyjna. Telewidz nie musiał przechodzić castingu ani przyjeżdżać do studia. Wystarczyło zadzwonić pod podany numer i mieć szczęście podczas wybierania pola.
Ogromne zainteresowanie sprawiało, iż dodzwonienie się do programu było bardzo trudne. Linie telefoniczne gwałtownie się zapełniały, a szansę na rozmowę z prowadzącym otrzymywała jedynie niewielka część dzwoniących.
Gdzie emitowano program Piraci?
Teleturniej powstał w regionalnym ośrodku TVP w Bydgoszczy. Pierwsze emisje rozpoczęły się w 1994 roku. Produkcja gwałtownie wyszła poza ramy programu regionalnego i zaczęła pojawiać się na antenach dostępnych dla widzów z całego kraju.
Piraci byli pokazywani między innymi w Telewizji Polskiej oraz TVP Polonia. Dzięki emisji satelitarnej teleturniej mogli oglądać także Polacy mieszkający poza krajem. W późniejszym okresie program pojawił się również w Polsacie.
W różnych źródłach można znaleźć rozbieżne informacje dotyczące dokładnego okresu emisji. Najczęściej wskazuje się, iż program był nadawany od 1994 roku przez około siedem lat. Niektóre zestawienia podają późniejsze daty, prawdopodobnie uwzględniając powtórki lub kolejne wersje teleturnieju. Nie zmienia to faktu, iż największa popularność Piratów przypadła na drugą połowę lat 90.
Dlaczego Piraci zdobyli tak dużą popularność?
Siłą programu była jego prostota. Widz nie musiał znać skomplikowanych zasad ani odpowiadać na trudne pytania. Wystarczyło zrozumieć planszę i wybrać odpowiednie pole. Każdy mógł wyobrazić sobie, iż następnym razem to właśnie jego telefon zostanie odebrany.
Duże znaczenie miała również oprawa. Studio przypominało piracki okręt, a prowadzący zachowywał się jak jego kapitan. Teleturniej miał własny świat, rekwizyty, język i rytuały. choćby osoba, która włączyła telewizor w połowie odcinka, gwałtownie rozumiała, co dzieje się na ekranie.
Rafał Rykowski potrafił utrzymać tempo programu. Rozmawiał z uczestnikami swobodnie, żartował i budował napięcie przed odkryciem kolejnego pola. Nie traktował rozmów telefonicznych jak technicznego elementu transmisji. Każdy dzwoniący stawał się przez chwilę bohaterem widowiska.
Popularność była na tyle duża, iż program otrzymał nominację podczas festiwalu telewizyjnego w Montreux. Dla produkcji przygotowanej przez regionalny ośrodek telewizyjny było to znaczące wyróżnienie.
Skąd wzięło się powiedzenie: Kogo witam, kogo goszczę?
Powitanie Rafała Rykowskiego było krótkie, rytmiczne i łatwe do zapamiętania. Pojawiało się wielokrotnie podczas każdego odcinka, ponieważ prowadzący wypowiadał je po nawiązaniu połączenia z nowym uczestnikiem.
Zwrot dobrze pasował do charakteru programu. Sugerował, iż osoba po drugiej stronie telefonu jest nie tylko graczem, ale także gościem na pokładzie pirackiego statku. Jednocześnie pozwalał prowadzącemu gwałtownie poznać imię uczestnika i rozpocząć rozmowę.
Z czasem zdanie zaczęło funkcjonować niezależnie od teleturnieju. Widzowie powtarzali je w codziennych sytuacjach, często naśladując sposób mówienia prezentera. Dla wielu osób właśnie ten zwrot jest pierwszym skojarzeniem zarówno z programem, jak i z Rafałem Rykowskim.
Dlaczego program zniknął z anteny?
Jednym z problemów było ogromne zainteresowanie połączeniami telefonicznymi. Widzowie skarżyli się, iż mimo wielu prób nie mogą dostać się na antenę. Niezadowolenie budziły przede wszystkim koszty połączeń oraz niewielka szansa na udział w grze.
Sam Rafał Rykowski zwracał jednak uwagę, iż format zaczął się po prostu wyczerpywać. Na polskim rynku pojawiało się coraz więcej dużych teleturniejów przygotowanych na podstawie zagranicznych licencji. Miały one wyższe budżety, efektowną scenografię i znacznie większe nagrody.
Na ich tle lokalna produkcja z prowadzącym przebranym za pirata i planszą do gry w statki mogła wydawać się coraz skromniejsza. Po kilku latach zdecydowano więc o zakończeniu programu. Piraci zeszli z anteny, zanim zdążyli całkowicie stracić zainteresowanie publiczności.
Co Rafał Rykowski robił po zakończeniu Piratów?
Zniknięcie teleturnieju nie oznaczało końca kariery jego gospodarza. Rafał Rykowski pozostał związany z telewizją i prowadził kolejne produkcje. Jedną z nich był teleturniej Dwadzieścia jeden, oparty na zagranicznym formacie.
Prezenter występował również w programach TVP Bydgoszcz oraz TVP Polonia. Prowadził między innymi Made in Poland i program informacyjno publicystyczny Halo Polonia. Żadna z późniejszych produkcji nie została jednak zapamiętana tak dobrze jak Piraci.
Dla widzów wychowanych w latach 90. Rafał Rykowski na zawsze pozostał przede wszystkim kapitanem telewizyjnego okrętu, który stawał przed planszą, odbierał kolejny telefon i rozpoczynał rozmowę charakterystycznym pytaniem: Kogo witam, kogo goszczę?
Źródło: www.5kilokultury.pl
