– I co osiągnęłaś tym swoim narzekaniem? – zapytał mąż. Jednak to, co wydarzyło się potem, zupełnie go zszokowało Kiedy człowiek ma wstać, jak nie o piątej, gdy serce ściska? Marina siedziała na brzegu łóżka i patrzyła w okno. Serca znowu bije nierówno: dwa uderzenia, pauza, trzy uderzenia, cisza. Lekarz wczoraj powiedział – ataki paniki. Dał skierowanie na badania. Przez osiemnaście lat z przebojowej absolwentki ekonomii Marina zamieniła się w… no właśnie, w kogo? W dodatek do biznesu męża? W księgową-amatorkę, która prowadziła mu papiery i podpisywała dokumenty? W sprzątaczkę, która wieczorami ściera podłogę, bo Andrzej nie widzi brudu? – Wstałaś już? – Andrzej wyszedł do kuchni. Twarz zaspana, niezadowolona. – Znowu nie spałaś w nocy? Marina bez słowa skinęła głową. Zaparzyła mu kawę. Wyjęła z lodówki jogurt, który je codziennie od lat. – A tak w ogóle – upił łyk kawy – jadę dziś do Gdańska. Na trzy dni. Ważne spotkanie z dostawcą. – Andrzej. Wiedziała, iż nie powinna zaczynać. Wiedziała, jak na nią spojrzy – tym wzrokiem, iż znowu zaczyna jęczeć i wymuszać współczucie, którego nie czuje. Ale i tak powiedziała: – Nie wyjeżdżaj teraz. Naprawdę źle się czuję. Lekarz nalega na badania. Zastygł. Odstawił filiżankę. Wypuścił powietrze nosem – tak prycha ktoś, kogo męczy ciągle to samo. – I co osiągnęłaś swoim narzekaniem? – Głos spokojny, bardziej obojętny niż rozdrażniony. – Ja muszę pracować, Marina. Pracować, a nie codziennie słuchać o twoich napadach, jak ci ciężko, jak jesteś zmęczona. Kto nie jest zmęczony? Pakował walizkę, pewny – ona zamilknie. Przełknie gorycz, obwini siebie – znów źle powiedziała, znów nie w porę. Ale Marina tym razem nie zamilkła. – Andrzej – wstała powoli, spokojnie – pamiętasz może, na kogo jest podpisany kredyt hipoteczny? Odwrócił się. Uśmiechnął się lekceważąco. – Jaka to różnica? Na nas oboje chyba. – Nie. Na mnie. Tylko na mnie. W powietrzu coś pękło. Widziała, jak jego twarz się zmienia. – O co ci chodzi? – O to, iż wtedy, osiem lat temu, kiedy braliśmy to mieszkanie, miałeś długi. Spore długi. Bank nigdy nie dałby ci kredytu. Pamiętasz? Milczał. – I dlatego kredyt jest na mnie. Mieszkanie też. Do tego jestem współkredytobiorcą na twoje linie kredytowe w firmie. Bez mojego podpisu nie przedłużysz nic, nie rozwiniesz firmy, nie zrobisz nic. Andrzej usiadł przy stole, jakby zmiękły mu nogi. – Po co mi to mówisz? – Przypominam. I jeszcze jedno – Marina otworzyła komodę, wyjęła teczkę i położyła przed nim. – Wiem o Katarzynie. Patrzył na teczkę, jak człowiek, którego ktoś właśnie ogłuszył – nie boli jeszcze, ale rzeczywistość odpływa. – O Katarzynie. O księgowej twojego kumpla Marka. Ładna zresztą dziewczyna. Dwanaście lat ode mnie młodsza. Otworzyła teczkę, rozłożyła przed nim dokumenty – wyciągi z jego konta, przelewy na jej konto, wydruk korespondencji. On pobladł. – Skąd to masz?! – A ważne? – nalewała sobie wody, trzęsła jej się ręka, ale już tylko trochę. – Liczy się coś innego. Przelewałeś pieniądze przez nią. Myślisz, iż urząd skarbowy się zainteresuje? Andrzej zerwał się. – Co ty sobie wyobrażasz?! Kim ty w ogóle jesteś?! Całe życie na moim garnuszku! Nic nie zarabiałaś! Siedziałaś w domu jak przybłęda! – Przybłęda? – Marina gorzko się uśmiechnęła. – Ta przybłęda podpisywała twoje umowy z bankami. Prowadziła twoją księgowość, gdy „znikałeś na spotkaniach”. Która na siebie ma wpisane mieszkanie i jest współkredytobiorcą twojego biznesu. – Grozisz mi?! – Nie. – Marina stanęła przy oknie. – Po prostu tłumaczę ci układ. Bo, widocznie, zapomniałeś podstawowe rzeczy. Odwróciła się. – W ciągu ostatnich sześciu miesięcy odzyskałam dyplom, skończyłam kursy wieczorowe – między atakami paniki a bezsennymi nocami. Dostałam propozycję pracy. Niewybitnej, ale pozwoli mi utrzymać siebie i Kingę. – Kingę?! – szarpnął się. – Chcesz zabrać córkę?! – A widziałeś ją ostatnio? – podeszła bliżej. – Poważnie. Kiedy ostatni raz z nią rozmawiałeś? Andrzej milczał. Bo nie pamiętał. Marina położyła kolejne dokumenty – zaświadczenie neurologa: przewlekłe wycieńczenie nerwowe, zalecenie – zmiana środowiska, psychoterapia, odcięcie czynników stresowych. – Patrz, tu jest: „długotrwały stres”. Wiesz, czym ci to grozi? – …Marina. – Tym, iż gdy złożę pozew o rozwód, sąd stanie po mojej stronie. Dodała ostatni papier. – Najważniejsze – bez mojego podpisu nie przedłużysz linii kredytowej. Marek dzwonił wczoraj – bank żąda dokumentów. Potrzebuje mojej zgody. Andrzej osiadł. – Czego ty chcesz? – Głos zachrypnięty. – Pieniędzy? Marina parsknęła krótkim śmiechem. – Pieniędzy? Andrzej, chcę po prostu szacunku. Chcę, żebyś chociaż raz przyznał – beze mnie nie miałbyś niczego. Ani firmy, ani mieszkania, ani tej parszywej delegacji, na którą tak pędzisz. Wzięła torebkę. – Masz czas do wieczora. Wyjeżdżam z Kingą do Oli. Pomyśl. I gdy będziesz gotowy rozmawiać, zadzwoń. Tylko nie licz, iż znowu zostanę tą Mariną, która wszystko znosiła w ciszy. Andrzej zadzwonił po sześciu godzinach. Marina siedziała z Olą w kuchni, piła miętową herbatę i czuła się dziwnie. Jakby właśnie wynurzyła się z bagna, w którym ugrzęzła po szyję, a teraz ociera twarz i nie może uwierzyć, iż można oddychać lekko. – Halo – odebrała. Głos spokojny. – Musimy porozmawiać. – Słucham. – Nie przez telefon. – Pauza. – Przyjedź do domu. Marina uśmiechnęła się lekko. – Nie, Andrzeju. jeżeli chcesz pogadać – przyjedź tutaj. Pamiętasz adres? Przyjechał po godzinie. Zły, spięty, z twarzą człowieka osaczonego. Ola zabrała Kingę do pokoju. Marina została w kuchni. – Co ty sobie myślisz?! – Andrzej uderzył pięścią w stół. – Szantażujesz mnie?! – Nie. Tylko przedstawiam fakty. – Jakie fakty?! Wzięłaś moje papiery! Grzebałaś mi w komputerze! – Andrzej – westchnęła Marina – naprawdę uważasz, iż najlepszą taktyką jest teraz atakować mnie? Po tym wszystkim, co ci pokazałam? Zamilkł. Bo miała rację. – Słuchaj uważnie – Marina pochyliła się lekko do przodu. – Nie mam zamiaru cię niszczyć. Nie chcę skandalu ani skarbówki na karku. Chcę tylko, żebyś zrozumiał – beze mnie nie masz nic. – Chcesz rozwodu? – wychrypiał. – A ty? Andrzej odwrócił oczy. Długo milczał, potem wyznał: – Z Kasią… to nic nie znaczyło. – Nie przerywaj. – Marina uniosła rękę. – Wiem o Kasi od pół roku. Wiem, jak przelewałeś przez nią pieniądze, jak spotykałeś się z nią niby w delegacjach. Wiem – i milczałam. Bo łudziłam się, iż może ci przejdzie. Może się opamiętasz. Zaśmiała się gorzko. – Może po prostu bałam się przyznać, iż nasz związek umarł pięć lat temu. Tylko udawaliśmy oboje, iż jest jak dawniej. – Marina… – Mam dość bycia dodatkiem do twojego życia. Bycia ignorowaną przy każdej rozmowie, każdej prośbie. choćby nie zauważyłeś, iż umieram od nerwicy i bezsennych nocy! Andrzej siedział blady, zaciskając pięści. – Masz wybór – kontynuowała. – Albo zaczniemy od nowa – bez kłamstw, bez zdrad. Albo odejdę i zabiorę to, co moje: mieszkanie, udział w firmie, kredyty, które ja gwarantuję. Zacznę żyć po swojemu. Wstała, pokazując, iż to koniec rozmowy. – Masz trzy dni. Przemyśl. I jeżeli będziesz gotów rozmawiać – zadzwoń. Tylko pamiętaj: ta Marina, która milczała i znosiła wszystko, umarła o piątej nad ranem. Tydzień później Andrzej przyjechał znowu. Tym razem bez udawanej pewności siebie. Po prostu usiadł, długo milczał. – Marek mówił, iż bez twojego podpisu bank nie przedłuży linii kredytowej – wydusił. – Firma padnie. Marina kiwnęła głową. – Wiem. – Czego chcesz? Spojrzała mu w oczy. – Chcę rozwodu. Andrzej zbladł. – Naprawdę? – Jak nigdy – nalała sobie herbaty. Ręce już nie drżały. – Podpiszę w banku wszystko, co trzeba, ale pod jednym warunkiem: bierzemy rozwód. Po ludzku, bez awantur. Ty dostajesz całą firmę, wykupujesz mój udział. Mieszkanie zostaje dla mnie. Kinga – ze mną. – Marina… – Już postanowiłam, Andrzeju – uśmiechnęła się. – Wiesz, co najdziwniejsze? Pierwszy raz od lat spałam bez tabletek. Po prostu spałam, spokojnie. Milczał. – I to wiele mi wyjaśniło. Nie jestem chora. Nie trzeba mnie leczyć. Po prostu musiałam odejść od ciebie. Od tego życia, w którym nic nie znaczyłam. Stanęła. – Masz wybór. Albo zgadzasz się na moje warunki – i rozwodzimy się spokojnie. Albo idę do sądu, pokazuję wszystkie dokumenty, i wtedy stracisz wszystko. Decyduj. Andrzej spuścił głowę. Wiedział, iż przegrał. Ta kobieta, którą miał za słabą, okazała się silniejsza od niego. – Dobrze – wykrztusił. – Zgadzam się. Po trzech miesiącach byli po rozwodzie. Marina dostała mieszkanie i sporą kwotę za swój udział w firmie. Poszła do nowej pracy. Andrzej został z firmą i nowym mieszkaniem. I z pustką, która męczyła go coraz bardziej. Zwłaszcza wieczorami, gdy wracał do domu i nie miał komu opowiedzieć, jak minął dzień. Nie miał obok nikogo. Kasia zresztą odeszła miesiąc po rozwodzie. Okazało się, iż nie szukała miłości, tylko wygodnego życia. Kiedy musiał spłacać kredyty sam i nie mógł utrzymywać kochanki na dawnym poziomie – straciła zainteresowanie. Marina dowiedziała się o tym od Marka. Uśmiechnęła się – i nic nie poczuła. Ani satysfakcji, ani żalu. Po prostu nic. Może jednak czasem warto być wspólniczką w biznesie męża? Co sądzicie?

I co ci dało to twoje narzekanie? zapytał Marek. Ale to, co usłyszał dalej, zwaliło go z nóg.

Wiesz, czasem człowiek wstaje bladym świtem, bo w środku aż ściska. Karina siedziała na łóżku i spoglądała przez okno na szare zabudowania Warszawy.

Znów serce waliło jak szalone: dwa uderzenia, cisza, trzy uderzenia, przepaść. Wczoraj lekarz powiedział ataki paniki. Wypisał skierowanie na badania.

Osiemnaście lat temu Karina była ambitną dziewczyną z dyplomem z SGH. Teraz? Kim adekwatnie? Dodatkiem do firmy męża? Pseudo-księgową, która ogarnia mu papiery i podpisuje umowy? Sprzątaczką, co wieczorami śmiga ze ścierką, bo Marek choćby nie zauważa brudu?

Już nie śpisz? Marek wszedł do kuchni. Twarz zmęczona, grymas niezadowolenia. Znowu nie przespałaś nocy?

Karina tylko pokiwała głową. Postawiła przed nim kawę. Wyjęła z lodówki jogurt codziennie ten sam od pięciu lat.

Swoją drogą upił łyk kawy jadę dziś do Gdańska. Na trzy dni. Ważne spotkanie z kontrahentem.

Marek

Wiedziała, żeby nie zaczynać. Wiedziała, jaki rzuci jej spojrzenie ten sam wyraz twarzy: znowu jęczy, znowu chce współczucia, które i tak jest mu obce. Ale mimo to powiedziała:

Proszę, nie teraz. Naprawdę się źle czuję. Lekarz nalega na badania.

Marek zamarł. Odstawił filiżankę. Wypuścił powietrze nosem typowo dla tych, których męczy słuchanie ciągle tego samego.

I co osiągnęłaś tym swoim marudzeniem? Głos miał prawie spokojny. choćby nie zirytowany raczej obojętny. Ja muszę pracować, Karina. Pracować, a nie ciągle słuchać o twoich atakach, iż ci ciężko, iż jesteś zmęczona. Kto nie jest?

Pakował już walizkę. Mechanicznie, bo wiedział: ona to przełknie, przemilczy, znów sama siebie obwini, iż nie tak się odezwała, nie ten moment wybrała.

Ale tym razem Karina nie zamilkła.

Marek wstała powoli, spokojnie. Pamiętasz, na kogo jest kredyt hipoteczny?

Odwrócił się, uśmiechnął drwiąco:

A co za różnica? Pewnie na nas oboje?

Na mnie. Tylko na mnie.

W powietrzu aż coś chrupnęło. Karina zobaczyła, jak mu twarz pobladła.

Co ty mówisz?

O tym, iż osiem lat temu, gdy braliśmy to mieszkanie, miałeś długi. I to niemałe. Żaden bank by ci nie dał kredytu. Pamiętasz?

Cisza.

Tak więc kredyt na mnie. Mieszkanie też. Poza tym jestem współkredytobiorcą w twojej działalności, twoim poręczycielem. Bez mojej zgody nic nie podpiszesz, nie przedłużysz, nie rozwiniesz tego interesu.

Marek powoli wrócił do stołu. Wyglądał, jakby nogi odmówiły mu posłuszeństwa.

Naprawdę musisz mi to wytykać?

Po prostu przypominam. I jeszcze jedno Karina otworzyła szufladę komody, wyjęła teczkę. Wiem o Jagodzie.

Marek patrzył na teczkę jak na bombę.

Siedział, jakby dostał w łeb czymś ciężkim jeszcze nie boli, ale już nie wie, gdzie jest.

O Jagodzie powtórzyła Karina, tym swoim nowym, równym głosem. Jagodzie od księgowości, tej od twojego kolegi Pawła. Ładna, sporo młodsza ode mnie.

Rozłożyła przed nim kartki jak rozdający karty w kasynie.

Oto historię rachunku. Ukrywałeś przelewy? Czterdzieści tysięcy. Pięćdziesiąt. Siedemdziesiąt. Każdego miesiąca.

Milczał.

A tu twoja korespondencja rzuciła wydruk. Naprawdę myślałeś, iż nie znam hasła do twojego firmowego laptopa? Przecież sama je ustawiłam, jak zgubiłeś stare.

Marek chwycił dokumenty drżącą ręką, pobladł jeszcze bardziej.

Skąd to masz?

A co za różnica? Karina nalała sobie wody, ręka minimalnie się trzęsła. Ważniejsze jest to, iż pieniądze przechodziły przez nią. Jak sądzisz, urząd skarbowy będzie zainteresowany?

Marek zerwał się z miejsca, krzyknął:

Ty sobie za dużo pozwalasz! Kim ty adekwatnie jesteś?! Całe życie na moim garnuszku! Nic nie zarabiałaś, siedziałaś w domu i stroiłaś fochy!

Garnuszek? Karina uśmiechnęła się z goryczą. Ładne słowo. Tak się mówi na tę, która podpisywała twoje umowy z bankami? Robiła księgowość, a ty „byłeś na spotkaniach”? Na tę, na którą zapisane jest mieszkanie i od której zależą twoje kredyty?

Grozisz mi?

Nie. Stanęła przy oknie. Po prostu tłumaczę ci, jakie są fakty. Bo chyba o tym zapomniałeś.

Odwróciła się do niego.

W ciągu ostatniego pół roku odzyskałam dyplom, nocami między atakami paniki zrobiłam kursy dokształcające. Dostałam ofertę pracy może nie marzenie, ale spokojnie wystarczy, żebym się sama utrzymała i wynajęła mieszkanie z Hanką.

Hanką?! Marek się wzdrygnął. Chcesz zabrać córkę?!

A kiedy ostatnio ją widziałeś? Karina spojrzała na niego ostrożnie. Poważnie, rozmawiałeś z nią w ogóle przez ostatnie tygodnie?

Marek zamilkł, bo choćby nie umiał sobie przypomnieć.

Karina podsunęła mu jeszcze jeden dokument.

Opinia neurologa. Wyczerpanie nerwowe, ataki paniki. Zalecane: zmiana otoczenia, psychoterapia, wyeliminowanie czynników stresowych. Czytasz? „Długotrwały pobyt w warunkach przewlekłego stresu”. Wiesz, co z tego wynika?

Karina

A to, iż gdybyśmy się rozstali i złożyła pozew, sąd orzekłby na moją korzyść.

Położyła ostatnią kartkę.

I jeszcze: za tydzień kończy ci się przedłużenie linii kredytowej. Bez mojego podpisu nic nie zdziałasz. Paweł dzwonił wczoraj, bank już chce dokumenty. Bez mojej zgody koniec zabawy.

Marek znów osunął się na krzesło.

Czego chcesz? wydukał ledwo słyszalnie. Pieniędzy?

Karina zaśmiała się krótko, bez emocji.

Pieniędzy? Marek, ja chcę szacunku. Chcę, żebyś w końcu przyznał, iż beze mnie nie miałbyś nic. Ani firmy, ani mieszkania, ani choćby tej twojej głupiej delegacji.

Wzięła torbę.

Masz czas do wieczora. Jadę z Hanką do Olgi. Przemyśl to na spokojnie. jeżeli będziesz gotowy rozmawiać, zadzwoń. Ale nie licz, iż znów będę tą Kariną, co wszystko znosiła w ciszy.

Marek zadzwonił po sześciu godzinach.

Karina siedziała w kuchni Olgi, piła herbatę z miętą, czuła się dziwacznie lekko. Jakby właśnie wygramoliła się z bagna, w którym ugrzęzła latami, i pierwszy raz od dawna zobaczyła światło.

Halo odebrała spokojnym głosem.

Muszę z tobą porozmawiać.

Słucham.

Nie przez telefon. Chwila ciszy. Przyjedź do domu.

Uśmiechnęła się lekko.

Nie, Marek. jeżeli chcesz pogadać, przyjedź tutaj. Adres pamiętasz?

Przyjechał po godzinie. Wkurzony, spięty, jakby zaraz miał wpaść w panikę.

Olga, wyczuwając klimat, zabrała Hankę do pokoju, a Karina została w kuchni.

Co ty sobie wyobrażasz?! walnął pięścią w stół. Szantażujesz mnie?!

Nie. Po prostu przedstawiam ci fakty.

Jakie fakty?! Grzebałaś w moich papierach! Śledziłaś mnie! Siedziałaś na moim komputerze!

Marek Karina westchnęła serio uważasz, iż najlepszą obroną teraz będzie atak? Po tym wszystkim, co ci właśnie pokazałam?

Umilkł. Bo wiedział, iż nie wygra tej rozmowy.

Słuchaj dobrze. Karina nachyliła się nad stołem. Nie zamierzam cię zniszczyć, składać donosu do skarbówki ani robić afery. Chcę tylko, żebyś zrozumiał, iż bez mnie nie masz nic.

Chcesz rozwodu? wykrztusił.

A ty?

Odwrócił wzrok. Długo milczał. W końcu westchnął:

Z Jagodą nic nie znaczyło

Nie przerywaj. Karina uniosła rękę. O Jagodzie wiem od pół roku. Wiedziałam, jak przez nią przepuszczałeś pieniądze. Wiedziałam, iż te delegacje to fikcja. Ale milczałam. Bo miałam nadzieję, iż ci przejdzie. Że się opamiętasz.

Zaśmiała się gorzko.

Może po prostu bałam się przyznać, iż nasz związek od dawna nie żył. Po prostu udawaliśmy.

Karina

Mam dość życia z kimś, dla kogo jestem tylko elementem wyposażenia. Który nie zauważa, iż umieram obok niego ze zmęczenia i lęku!

Marek siedział blady, zaciskając pięści.

Masz wybór mówiła dalej Karina Możemy spróbować zacząć od nowa. Bez kłamstw, bez zdrad.

Albo ty odejdziesz i zabierzesz wszystko.

Nie. Pokręciła głową. Zabiorę to, co moje. Mieszkanie. Swoją część firmy. Twoje kredyty od dzisiaj spłacasz sam. A ja zaczynam znów żyć.

Wstała, kończąc rozmowę.

Trzy dni masz na decyzję. A jak zadzwonisz, pamiętaj: tamta Karina, która wszystko znosiła, umarła dziś o piątej rano.

Po tygodniu Marek zjawił się znowu.

Tym razem bez tej pozornej siły, za którą zawsze krył słabości. Tylko usiadł przy kuchennym stole u Olgi i długo milczał.

Paweł mówi, iż bez twojej zgody bank nie przedłuży kredytu wyszeptał. Firma padnie.

Skinęła głową.

Wiem.

I czego oczekujesz?

Spojrzała mu w oczy.

Rozwodu.

Marek pobladł.

Na serio?

Jak nigdy dotąd. Karina dolała sobie herbaty. Ręce już jej nie drżały. Podpiszę w banku. Ale pod warunkiem, iż wszystko załatwimy spokojnie. Dzielimy majątek. Firma dla ciebie, odkupujesz moją część. Mieszkanie dla mnie. Hanka ze mną.

Karina

Już wszystko ustaliłam. Uśmiechnęła się. Wiesz, co najdziwniejsze? Od lat pierwszy raz wyspałam się bez tabletek. Po prostu spałam. I poczułam, iż to nie ze mną coś nie tak. Po prostu musiałam odejść. Z tej relacji, w której byłam nikim.

Karina wstała.

Masz wybór: zgadzasz się rozstajemy się jak ludzie. Albo idę do sądu, pokazuję wszystko i stracisz znacznie więcej. Wybieraj.

Marek spuścił głowę. Dotarło do niego przegrał. Kobieta, którą uważał za słabą, okazała się o wiele silniejsza.

W porządku wyszeptał. Zgadzam się.

Po trzech miesiącach byli już rozwiedzeni.

Karina dostała mieszkanie i porządną sumę za udział w firmie. Zaczęła nową pracę.

Marek został z biznesem i nowym czteropokojowym mieszkaniem. I z dziwną pustką, szczególnie wieczorami, kiedy nikt nie czekał, nikt nie zapytał, jak minął dzień. Nikogo nie było.

A Jagoda? Odeszła miesiąc po rozwodzie. Okazało się, iż wcale nie szukała miłości, tylko wygodnego życia. Kiedy zrozumiała, iż Marek sam płaci kredyty i nie stać go już na zbytki nagle „uczucie” minęło.

Dowiedziała się o tym od Pawła. Uśmiechnęła się tylko. I nie poczuła nic. Ani radości, ani żalu.

Po prostu nic.

Czasem zastanawiam się, czy źle towarzyszyć mężowi w biznesie? Jak sądzisz?