Krystyna Zachwatowicz-Wajda otrzyma Honorowe Obywatelstwo Miasta Krakowa. Jej kandydaturę do najważniejszego wyróżnienia miasta Krakowa zgłosił prezydent Aleksander Miszalski, inicjatywę zaakceptowała Komisja Główna Rady Miasta Krakowa. Ostateczna decyzja należy do radnych, ale przyznanie Honorowego Obywatelstwa Miasta Krakowa Krystynie Zachwatowicz-Wajdzie jest już praktycznie formalnością.
„W dowód głębokiej wdzięczności za niezwykle bogatą działalność artystyczną, za nieoceniony wkład w rozwój krakowskiego życia teatralnego i filmowego, za współtworzenie wyjątkowych instyh1cji kultury – Centrum Sztuki i Techniki Japoóskiej „Manggha” oraz Pawilonu Józefa Czapskiego – a także za wybitne zasługi dla dziedzictwa i prestiżu Krakowa jako jednego z najważniejszych ośrodków kultury w Polsce i Europie, nadanie pani Krystynie Zachwatowicz-Wajdzie Honorowego Obywatelstwa Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa jest w pełni uzasadnione i zasługuje na poparcie” to fragment uzasadnienia do projektu uchwały w sprawie „nadania Pani Profesor Krystynie Annie Zachwatowicz-Wajdzie Honorowego Obywatelstwa Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. Projekt zainicjowany przez prezydenta Aleksandra Miszalskiego poparła już Komisja Główna. Uchwałę musi jeszcze przegłosować Rada Miasta Krakowa.
Warszawianka z urodzenia. Krakowianka od wczesnej młodości
Krystyna Anna Zachwatowicz-Wajda urodziła się 16 maja 1930 roku w Warszawie, jako córka architekta Jana Zachwatowicza. Już w młodym wieku w czasie II wojny światowej zaangażowana była w działalność konspiracyjną jako członkini Szarych Szeregów. Uczestniczyła jako sanitariuszka i łączniczka w Powstaniu Warszawskim, za co uhonorowano ją londyńskim krzyżem Armii I(rajowej. Po zakończeniu wojny ukończyła studia na kierunku historia sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim, a także uzyskała dyplom na Wydziale Scenografii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki.
Od końca lat 50 . XX wieku aktywnie uczestniczyła w życiu teatralnym i filmowym miasta Krakowa. Jako scenograf zadebiutowała w 1955 roku projektem do operetki „Wesoła wdówka” w Krakowskim Teatrze Muzycznym. Od 1956 roku występowała jako aktorka w Teatrze Cricot 2 Tadeusza Kantora oraz w „Piwnicy pod Baranami” Piotra Skrzyneckiego. Związana była z tetrami: Teatrem Ludowym, gdzie współpracowała przy inscenizacjach dzieł klasyków, takich jak Dostojewski i Wyspiański, Teatrem im. Juliusza Słowackiego, Operą Krakowską i Teatrem Starym, gdzie współpracowała z wybitnymi reżyserami teatralnymi i operowymi. To właśnie praca w Starym Teatrze była okresem przełomowym dla rozwoju twórczości Artystki. Już wcześniej jej projekty – jak choćby scenografia do gliwickiej prapremiery Ślubu Witolda Gombrowicza w reżyserii Jerzego Jarockiego – potwierdziły jej niecodzienny talent, wrażliwość i nowatorstwo w podejściu do materii scenograficznej.
Debiut ekranowy – u Wajdy
Współpracowała z całą plejadą reżyserów, których dokonania zapisały najpiękniejsze karty w dziejach teatru polskiego. Pani Profesor wychowała kolejne pokolenia scenografów, dzieląc się nie tylko wiedzą, ale także postawą otwartości i gotowości dialogu. Od początku pracy zawodowej zrealizowała ponad 150 scenografii do przedstawień teatralnych, opery i filmu, zarówno w Polsce, jak i za granicą – m.in. w Zurychu, Paryżu, Monachium, Buenos Aires, Tel Awiwie, Moskwie, New Haven i Tokio.
Po raz pierwszy pojawiła się na ekranie – w epizodycznej roli pracownicy fotoplastykonu – w Samsonie (1961) Andrzeja Wajdy. Piętnaście lat później zagrała jedną z głównych ról w Człowieku z marmuru (1976), wcielając się w Hankę Tomczyk, żonę Mateusza Birkuta. Kontynuowała ją w nakręconym przez Wajdę pięć lat później – Człowieku z żelaza (1981 ). Kolejną kreację stworzyła w Pannach z Wilka (1979), nominowanej do Oscara, przejmującej opowieści o życiu, miłości, śmierci i upływającym czasie, gdzie zagrała pełną ciepłą oraz wyrozumiałości Kazię, najstarszą z tytułowych panien. W swojej karierze aktorskiej zagrała także w Kronice wypadów miłosnych (1985), Korczaku (1990), Miłości i muzyce (1998), Panu Tadeuszu (1999) i Katyniu (2007).
A kto wie, iż była w kadrze narciarskiej?
Była także członkinią kadry narodowej w narciarstwie (AZS Zakopane, 1950-1954) oraz członkinią Krakowskiego Klubu Wysokogórskiego (1950-1952). W krakowskim Muzeum Narodowym przygotowała wystawę Wnętrze. Człowiek i miejsce. Józef Czapski w stulecie urodzin. Zrekonstruowany wówczas pokój Czapskiego w Maisons-Laffitte stał się częścią stałej wystawy biograficznej w poświęconym mu Pawilonie, zbudowanym przy Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego w Krakowie.
Krystyna Anna Zachwatowicz-Wajda brała udział w pracach Komisji Ekspertów ds. Kultury przy Prezydium NSZZ „Solidarność” Region Mazowsze. W okresie stanu wojennego działała w Prymasowskim Komitecie Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom przy kościele św. Marcina w Warszawie.
Cracoviae Merenti za Mangghę
W 1988 roku wspólnie z mężem założyła Fundację Kyoto – Kraków, a następnie ufundowała Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, działające od 2007 roku jako placówka muzealna. Muzeum Manggha jest jedyną państwową instytucją popularyzującą kulturę japońską w Polsce, łączącą działalność muzealną z organizacją przedsięwzięć typowych dla nowoczesnej instytucji kultury.
Za ufundowanie Muzeum otrzymała w 1995 roku – wraz z Andrzejem Wajdą Srebrny Medal Cracoviae Merenti, zaś w roku 2011 Nagrodę Miasta Krakowa. W 1999 roku otrzymała Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za działalność artystyczną i społeczną, a w roku 2013 japoński Order Wschodzącego Słońca – Złote Promienie z Rozetą.
W 1990 habilitowała się na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach 2001-2014 kierowała Katedrą Scenografii Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. W 2005 otrzymała tytuł profesora sztuk pięknych. W 2006 roku z jej inicjatywy na Wydziale Malarstwa krakowskiej ASP utworzono kierunek Scenografia. W 2014 otrzymała tytuł doktor honoris causa Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
