Historia Bułgarii na Eurowizji (odcinek 18.) Lata 2013-2015: Porażka jedynej nadziei Bułgarów i wycofanie się z konkursu. Sukces na JESC w międzyczasie

dziennik-eurowizyjny.pl 2 godzin temu

Wskazanie bez preselekcji

Pomimo serii dotkliwych porażek telewizja bułgarska postanowiła wziąć udział w Eurowizji 2013, a swój start ogłosiła pod koniec września 2012. Tym razem jednak nie zdecydowano się na preselekcje w tradycyjnej formie, a dopiero 10 lutego ogłoszono, iż wewnętrzna komisja BNT podjęła decyzję o wyborze duetu Elitsy i Stoyana. W skład komisji weszli producenci z telewizji bułgarskiej, którzy twierdzili, iż opierali się na opiniach fanów Eurowizji (m.in. OGAE Bułgaria). Wskazanie jedynych byłych reprezentantów, którzy dali Bułgarii finał, zostało uznane za zasadne. Duet przesłał do BNT pięć propozycji piosenek, z czego trzy zakwalifikowano do finału selekcji „Bŭlgarskata pesen”. Premiera utworów odbyła się 17 lutego, a sam finał 3 marca w studiu BNT w Sofii. Prowadzącym był Dragomir Draganov. Zwycięski utwór wybierali wspólnie widzowie oraz jurorzy. Gośćmi specjalnymi byli Poli Genova (ESC 2011) i reprezentanci Szwajcarii 2013 – grupa Takasa.

Remis w finale. „Kismet” wygrywa

Po głosowaniu widzów i jurorów doszło do remisu na pierwszym miejscu. Piosenki „Kismet” i „Samo Shampioni” zdobyły po 10 punktów, przy czym „Kismet” miał 3 od jury i maksymalnych 7 od widzów, a „Samo Shampioni” odwrotnie. Piosenka „Dzupai, libe boso” zajęła 3. miejsce z 2 punktami (po 1 od jury i od widzów). W związku z tym, iż to „Kismet” miał więcej punktów od widzów, remis rozstrzygnięto właśnie na korzyść utworu, który Elitsa i Stoyan wykonali z przedstawicielkami formacji Bistritsa Babi. „Po naszym udziale w Eurowizji w 2007 roku, spodziewałem się, iż prędzej czy później zostaniemy ponownie zaproszeni do udziału w konkursie, dlatego nie byłem specjalnie zaskoczony propozycją BNT. Dziękuję za uwagę, jaką nam poświęciliście, a także za nadzieję, iż będziemy godnie reprezentować Bułgarię. Nie powiem, czy cieszę się z ponownego udziału w Eurowizji, ale nakłada to na mnie ogromną odpowiedzialność. Nie mogę zagwarantować zwycięstwa, ale zrobię wszystko, co w mojej mocy, by zaprezentować się godnie. Niech wszyscy, którzy uważali, iż powinniśmy wygrać Eurowizję w 2007 roku, teraz ponownie nas wesprą” – mówił Stoyan Yankulov.

„Samo Shampioni” na Eurowizję

Problemy pojawiły się tydzień później. Okazało się, iż jeden ze współautorów piosenki „Kismet” został wprowadzony w błąd i nie wiedział, iż utwór wystartuje w Eurowizji. Nie zgodził się na to, by BNT przejęła pełne prawa do utworu, a w związku z brakiem możliwości porozumienia przy jednoczesnej presji czasu ustalono, iż „Kismet” zostaje wycofane, a do Malmo Elitsa i Stoyan pojadą z „Samo Shampioni” czyli z utworem, który Elitsa napisała razem z młodym producentem Krisko (Kristian Talev). „Samo Shampioni” czyli „Tylko mistrzowie” opowiada o dumie narodowej i bułgarskich tradycjach, a także młodości i sile narodu. Chociaż duetu nie trzeba było już Europie przedstawiać, Elitsa i Stoyan wzięli udział w „Eurovision in Concert” w Holandii, a promowali się także w Belgii i Grecji. Mimo chwytliwego utworu, Bułgaria nie była faworytem ESC 2013. W głosowaniu OGAE Poll zajęła 23. miejsce z 7. punktami. Na trzy godziny przed półfinałem Eurovoix donosił, iż „Samo Shampioni” zajmuje 10. miejsce w zakładach bukmacherskich do awansu. Byli więc na granicy.

Występ pozostawiał wiele do życzenia

Po losowaniu półfinałów Bułgaria trafiła do drugiej grupy, a przydzielono jej 7. pozycję startową, pomiędzy Maltą (Gianluca) i Islandią (Eythor Ingi). Oba sąsiadujące utwory były dość spokojne i nastrojowe, więc znajdująca się pomiędzy nimi Bułgaria mogła się wyróżnić. I wyróżniła się, ale chyba negatywnie. Na scenie znów pojawiło się mnóstwo bębnów, a były też trzy wokalistki wspierające i Venci Venc w roli dudziarza, który później tańczył na scenie z ogromną maską ludową z piórami. Elitsa biegała po scenie, skakała, machała kolorowymi pałeczkami, a to wszystko spowodowało, iż chwiejna wokalnie piosenkarka po prostu nie brzmiała dość stabilnie. Patrząc na występ można było uznać, iż zrobił się z tego niezły „śmietnik”.

Bez awansu do finału. Bułgarzy jadą do domu

Efekt? Bułgaria nie awansowała do finału zdobywając 45 punktów i 12. miejsce. Elitsa i Stoyan przegrali z powracającą do gry Valentiną Monettą z San Marino, a do awansu brakowało im 19 punktów. Pokonali jedynie pięć państw. Co ciekawe, podobnie jak w 2012 doszło do sporych różnic w ocenie Bułgarii przez widzów i jurorów. Publiczność przydzieliła piosence „Samo Shampioni” 6. miejsce (Bułgaria w ten sposób wyprzedziła m.in. Maltę, Węgry czy Finlandię). W głosowaniu jury było dość boleśnie – Bułgaria zajęła ostatnią pozycję. A jakie punkty dostała? 10 punktów dała Armenia, aż 8 San Marino, 6 Hiszpania, po 4 Azerbejdżan, Albania i Gruzja, 3 Macedonia, 2 Grecja i po jednym Węgry, Norwegia, Rumunia i Francja. To jednak nie starczyło do awansu. Był to już piąty z rzędu brak awansu i ósmy w historii kraju (na 9 lat startów).

Wpadka Bułgarii

Bułgarzy 12 punktów w półfinale dali Azerbejdżanowi, 10 Grecji, a 8 Armenii. W finale widzieli Macedonię, Izrael i Szwajcarię, chociaż te kraje nie przeszły dalej. Spośród państw zakwalifikowanych Bułgaria nie dała punktów Finlandii, Malcie i Islandii. W finale 12 punktów z Sofii znów trafiło do Azerbejdżanu (utwór „Hold me”), 10 Ukraina, a 8 Armenia. Zwycięska Dania (Emmelie de Forest) dostała tylko 2 punkty. Głosy prezentowała Joanna Dragneva (ESC 2008). Brak awansu Bułgarii to ogromny zawód dla lokalnych mediów, które miały spore oczekiwania bazując na tym, kto w 2013 reprezentował kraj. Odpadnięcie Elitsy i Stoyana uznano za dużą wpadkę wizerunkową zarówno dla BNT jak i dla samego duetu. Skrytykowano też telewizję bułgarską za chaos po preselekcjach i wycofanie utworu „Kismet”, a następnie oberwało się eurowizyjnym jurorom za tak niskie ocenienie „Samo Shampioni” przy jednoczesnym silnym poparciu ze strony widzów.

Koniec startów Bułgarii. BNT wycofuje się z Eurowizji

Ponownie pojawiły się głosy, iż Eurowizja już nie jest sprawiedliwa, a także opłacalna. Krytykowano formaty głosowania, upolitycznienie konkursu oraz brak perspektyw dla Bułgarii. Frustracja połączona z kryzysem finansowym BNT spowodowała wycofanie się Bułgarii z Eurowizji. Poinformowano o tym pod koniec listopada 2013 – powodem były finanse i chęć zrobienia pauzy w celu przygotowania zupełnie nowej strategii. W ten sposób skończyła się pierwsza faza startów Bułgarii w Eurowizji. Na dziewięć startów tylko raz udało się awansować i zająć 5. miejsce w finale. Dwukrotnie Bułgarzy byli „pierwsi pod kreską” (11. miejsce w 2008 i 2012) i dwa razy zajęli 12. miejsce (2011 i 2013).

Razem, a jednak osobno

Elitsa i Stoyan przez cały czas razem występują, ale realizują też własne projekty, nie tylko muzyczne. Ona angażowała się w festiwale muzyki ludowej, a w 2021 wydała ilustrowaną autobiografię. W 2022 na streamingu pojawiła się EP-ka zawierająca remiksy eurowizyjnego utworu „Voda” z 2007 roku. Aktualnie wokalistka ma 48 lat. Stoyan współpracował z licznymi zespołami tworzącymi muzykę folkową i rockową. Otrzymał też złotą statuetką za wybitny wkład w dziedzinę sztuki i prezentację kultury bułgarskiej na świecie, którą wręczył o mu bułgarskie stowarzyszenie „Fenomeny”. Na Eurowizję wróci w 2022 jako perkusista formacji Intelligent Music Project. Tym samym stanie się jedynym bułgarskim artystą, który na ESC wystartował aż trzykrotnie.

Sukces Bułgarii na Eurowizji Junior

Chociaż Bułgaria wycofała się z Eurowizji po 2013 roku, zdecydowała się wrócić do udziału w Eurowizji Junior w 2014, a to wszystko za sprawą projektu Slavi’ego Triufunova, który wypromował w kraju utalentowaną Krisię Todorovą. Spekulacje na temat jej udziału w JESC pojawiły się w mediach bułgarskich w lipcu 2014 i zostały parę dni później potwierdzone nie tylko jako powrót Bułgarii, ale też wewnętrzną nominację wokalistki do tytułu reprezentantki. Na scenie na Malcie wystąpiła razem z pianistami – braćmi Hassanem i Ibrahimem. Nastrojowa ballada „Planet of the Children” śpiewana w całości po bułgarsku zajęła 2. miejsce, przegrywając jedynie z Włochami. Bułgaria dostała aż cztery dwunastki, trzy dziesiątki i cztery ósemki. Był to ogromny sukces, a na lotnisku ekipę witały tłumy fanów.

Bułgaria przejmuje organizację JESC

Po tym, jak w styczniu 2015 roku telewizja włoska RAI ogłosiła, iż nie będzie organizować Eurowizji Junior, Bułgaria i Malta przystąpiły do konkursu na gospodarza. Pod koniec stycznia podano, iż show trafi do Bułgarii, a dokładniej do Sofii, gdzie konkurs rozegrany bedzie na Arenie Armeec. Preselekcje zorganizowano wspólnie dzięki pracy BNT i prywatnej telewizji bTV, z której wywodziła się Krisia Todorova. Konkurs miał format talent-show z sześcioma ćwierćfinałami, czterema półfinałami i finałem, gdzie dzieci śpiewały covery. Wygrała Gabriela Yordanova. Piosenkę na konkurs przygotowano później, a ostatecznie podjęto dość dziwną decyzję, by Gabriela wykonała balladę „Colour of Hope” w duecie z laureatem 2. miejsca, Ivanem Stoyanovem, który był faworytem jury.

Wielkie show w Sofii

Finał Juniora prowadziła Poli Genova (ESC 2011), ceremonię otwarcia Joanna Dragneva (ESC 2008), a całe show opierało się głównie na bułgarskiej kulturze i promocji kraju (chociażby poprzez „turystyczne” pocztówki), ignorując fakt, iż JESC zwyciężyły Włochy. Główną gwiazdą była Kristia Todorova, która otwierała show utworem „Discover”, a w Interval Act wykonała „Planet of the Children” i drugi utwór. Na scenie towarzyszyła jej formacja Bon-Bon (JESC 2006). Konkurs wygrała Malta, a Bułgaria zajęła 9. miejsce na 17 uczestników. Był to ostatni Junior z tradycyjnym televotingiem poprzez SMS/audiotele. Co ciekawe, podobnie jak w przypadku dorosłej Eurowizji, także tutaj Bułgaria znacznie lepiej poradziła sobie w televotingu niż u jurorów. Gabriela i Ivan w głosowaniu widzów zajęli 5. miejsce, a u jurorów byli przedostatni. Eurowizyjna euforia panująca w Bułgarii zwiastowała rychły powrót kraju na dorosłą Eurowizję, a w spekulacjach fanów przewijał się temat ponownego wysłania na konkurs Poli Genovej.