Grupa krwi dziecka nie zawsze jest taka sama jak grupa krwi mamy lub taty. Może się więc zdarzyć, iż oboje rodzice mają określone grupy krwi, a wynik badania ich dziecka jest inny. Nie musi to oznaczać pomyłki w laboratorium ani niczego niezwykłego. O tym, jaka grupa krwi zostanie odziedziczona, decydują geny przekazane przez oboje rodziców.
Najbardziej znany jest układ AB0, w którym wyróżniamy grupy A, B, AB oraz 0. Do tego dochodzi układ Rh, dlatego w wynikach badań widzimy na przykład A Rh+, 0 Rh-, B Rh+ czy AB Rh-. Zrozumienie podstaw dziedziczenia pozwala wyjaśnić, dlaczego grupa krwi dziecka może różnić się od grup krwi rodziców.
Czy dziecko może mieć inną grupę krwi niż mama i tata?
Tak. Dziecko może mieć grupę krwi inną zarówno od mamy, jak i od taty. Wynika to z faktu, iż w układzie AB0 każdy człowiek otrzymuje po jednym wariancie genu od każdego z rodziców. W uproszczeniu występują trzy warianty: A, B oraz 0.
Warianty A i B są dominujące względem 0, natomiast względem siebie są kodominujące. Oznacza to, iż osoba z grupą A może mieć układ genów AA albo A0. W przypadku grupy B możliwe są warianty BB i B0. Osoba z grupą AB ma wariant AB, natomiast grupa 0 występuje przy układzie 00.
To właśnie tutaj kryje się odpowiedź na wiele pozornie zaskakujących sytuacji. Sam wynik badania grupy krwi rodzica nie pokazuje, czy osoba z grupą A ma wariant AA, czy A0. Podobnie osoba z grupą B może przekazać dziecku wariant B albo 0, jeżeli jej układ to B0.
Jak dziecko dziedziczy grupę krwi po rodzicach?
Każde dziecko otrzymuje jeden wariant genu odpowiedzialnego za układ AB0 od mamy i jeden od taty. Ich połączenie decyduje o grupie krwi. Nie jest więc tak, iż dziecko po prostu wybiera grupę mamy albo taty.
Dobrym przykładem są rodzice z grupami A i B. jeżeli osoba z grupą A ma wariant A0, a osoba z grupą B wariant B0, ich dzieci mogą odziedziczyć różne kombinacje. Możliwe jest A0, B0, AB, a choćby 00. W praktyce oznacza to, iż przy takim zestawieniu rodziców dziecko może mieć grupę A, B, AB albo 0.
Inny przykład to dwoje rodziców z grupą A. o ile oboje mają wariant A0, każde z nich może przekazać dziecku A albo 0. Dziecko może więc otrzymać AA, A0 lub 00. W pierwszych dwóch przypadkach będzie miało grupę A, a w ostatnim grupę 0. Mimo iż mama i tata mają grupę A, ich dziecko może zatem mieć grupę 0.
Czy dziecko może mieć grupę 0, jeżeli rodzice mają inną?
W niektórych przypadkach tak. Najłatwiej zrozumieć to na przykładzie rodziców z grupą A i B. jeżeli ich genotypy to A0 oraz B0, oboje mogą przekazać wariant 0. Gdy dziecko otrzyma 0 od mamy i 0 od taty, będzie miało grupę krwi 0.
Podobna sytuacja może wystąpić, gdy oboje rodzice mają grupę A, ale są A0, albo gdy oboje mają grupę B i są B0. Dwoje rodziców z grupą A może więc mieć dziecko z grupą 0. Tak samo dwoje rodziców z grupą B może mieć dziecko z grupą 0.
Są jednak ograniczenia wynikające ze sposobu dziedziczenia. W typowym modelu układu AB0 rodzic z grupą AB nie ma wariantu 0, dlatego nie może przekazać go dziecku. Osoba z grupą 0 przekazuje natomiast zawsze wariant 0.
Jakie grupy krwi może mieć dziecko?
Możliwości można przedstawić w uproszczony sposób. Trzeba przy tym pamiętać, iż w przypadku grup A i B znaczenie ma genotyp rodziców, którego nie da się ustalić wyłącznie na podstawie samego oznaczenia grupy krwi.
Przykładowe możliwości w standardowym modelu dziedziczenia AB0 wyglądają następująco:
- rodzice 0 i 0 mogą mieć dziecko z grupą 0,
- rodzice 0 i A mogą mieć dziecko z grupą 0 lub A,
- rodzice 0 i B mogą mieć dziecko z grupą 0 lub B,
- rodzice 0 i AB mogą mieć dziecko z grupą A lub B,
- rodzice A i A mogą mieć dziecko z grupą A lub 0,
- rodzice B i B mogą mieć dziecko z grupą B lub 0,
- rodzice A i B mogą mieć dziecko z grupą A, B, AB lub 0,
- rodzice A i AB mogą mieć dziecko z grupą A, B lub AB,
- rodzice B i AB mogą mieć dziecko z grupą A, B lub AB,
- rodzice AB i AB mogą mieć dziecko z grupą A, B lub AB.
Dlatego sama informacja, iż dziecko ma inną grupę krwi niż rodzice, zwykle nie jest niczym zaskakującym. Trzeba sprawdzić, jakie kombinacje genetyczne są możliwe przy konkretnych grupach mamy i taty.
Czy rodzice z grupą 0 mogą mieć dziecko z grupą A lub B?
W klasycznym modelu dziedziczenia układu AB0 dwoje rodziców z grupą 0 ma genotyp 00. Mama może przekazać wyłącznie wariant 0 i tak samo jest w przypadku taty. Dziecko otrzymuje więc układ 00 i również ma grupę 0.
Jeżeli oznaczenie grup krwi w rodzinie wydaje się niezgodne z typowymi zasadami dziedziczenia, nie warto na tej podstawie samodzielnie wyciągać daleko idących wniosków. Istnieją rzadkie warianty i fenotypy związane z układem grupowym krwi, a znaczenie może mieć również sposób oraz okoliczności wykonania oznaczenia. W razie wątpliwości adekwatnym rozwiązaniem jest konsultacja z lekarzem i ewentualne powtórzenie badania w laboratorium.
Czy dziecko może mieć grupę AB, jeżeli żaden z rodziców jej nie ma?
Tak. To jeden z przykładów pokazujących, dlaczego dziecko nie musi mieć takiej samej grupy jak mama lub tata. jeżeli jeden rodzic ma grupę A, a drugi B, dziecko może otrzymać wariant A od pierwszego rodzica oraz B od drugiego. Wtedy będzie miało grupę AB.
Przykładowo mama może mieć grupę A i genotyp A0, a tata grupę B i genotyp B0. Jedno dziecko może odziedziczyć A oraz B i mieć grupę AB, a jego rodzeństwo może odziedziczyć dwie wersje 0 i mieć grupę 0. Kolejne może mieć grupę A lub B. Rodzeństwo tych samych rodziców nie musi więc mieć identycznej grupy krwi.
Każda ciąża oznacza nową kombinację przekazywanych wariantów. To, iż pierwsze dziecko ma określoną grupę, nie przesądza o grupie kolejnego.
A co z czynnikiem Rh dziecka?
Oprócz układu AB0 często zwracamy uwagę na oznaczenie Rh. Dlatego pełna informacja o grupie krwi może przyjąć postać na przykład A Rh+, B Rh-, AB Rh+ czy 0 Rh-. Dziedziczenie układu Rh należy rozpatrywać oddzielnie od AB0.
W praktyce możliwa jest sytuacja, w której oboje rodzice mają Rh+, a dziecko ma Rh-. Wynika to z dziedziczenia wariantów związanych z antygenem D. Rodzic Rh+ może posiadać wariant, który nie ujawnia się w jego fenotypie, ale może zostać przekazany potomstwu. jeżeli odpowiednią wersję dziecko otrzyma od obojga rodziców, może być Rh-.
Jeżeli natomiast oboje rodzice są Rh-, w typowym modelu dziedziczenia dziecko również będzie Rh-. Układ Rh jest jednak bardziej złożony niż samo oznaczenie plus lub minus, dlatego przy analizowaniu nietypowych wyników należy uwzględnić, iż popularne schematy są uproszczeniem rzeczywistych mechanizmów genetycznych.
Dlaczego Rh ma znaczenie podczas ciąży?
Czynnik Rh jest szczególnie istotny w opiece nad kobietą w ciąży. Uwagę zwraca przede wszystkim sytuacja, w której kobieta jest Rh-, a płód może być Rh+. W określonych okolicznościach organizm matki może wytworzyć przeciwciała skierowane przeciwko krwinkom czerwonym płodu. Zjawisko to wiąże się z ryzykiem konfliktu serologicznego.
Współczesna opieka nad ciężarną obejmuje badania pozwalające odpowiednio wcześnie ocenić sytuację. W razie wskazań stosowana jest profilaktyka immunoglobuliną anty-D. Dlatego oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh jest jednym ze standardowych elementów badań wykonywanych w związku z ciążą.
Samo występowanie różnych czynników Rh u rodziców nie oznacza jednak automatycznie problemów. Znaczenie ma konkretna konfiguracja oraz wyniki badań, które interpretuje lekarz prowadzący ciążę.
Czy grupa krwi może potwierdzić albo wykluczyć ojcostwo?
Grupy krwi były dawniej wykorzystywane pomocniczo przy analizowaniu pokrewieństwa, ponieważ w niektórych sytuacjach określona kombinacja mogła wskazywać na niezgodność z typowym sposobem dziedziczenia. Nie jest to jednak metoda pozwalająca wiarygodnie potwierdzić ojcostwo.
Wiele osób ma te same grupy krwi, a poszczególne grupy występują u ogromnej liczby niespokrewnionych ludzi. jeżeli konieczne jest ustalenie biologicznego pokrewieństwa, wykorzystuje się badania DNA. Porównują one odpowiednie fragmenty materiału genetycznego i dostarczają znacznie bardziej miarodajnych informacji niż układ AB0 czy Rh.
Nie należy więc traktować odmiennej grupy krwi dziecka jako samodzielnego dowodu dotyczącego pokrewieństwa. Najpierw trzeba uwzględnić prawidłowe zasady dziedziczenia, a w przypadku rzeczywistej potrzeby ustalenia pokrewieństwa zastosować przeznaczone do tego badanie genetyczne.
Czy rodzeństwo może mieć zupełnie różne grupy krwi?
Tak, a szczególnie ciekawym przykładem są rodzice A0 i B0. Teoretycznie ich dzieci mogą mieć wszystkie cztery podstawowe grupy układu AB0. Jedno może mieć A, drugie B, trzecie AB, a kolejne 0.
Nie oznacza to oczywiście, iż przy czwórce dzieci każda z tych grup pojawi się dokładnie raz. Dziedziczenie nie działa według ustalonej kolejności. Każde dziecko otrzymuje określoną kombinację niezależnie, dlatego w jednej rodzinie może być kilkoro dzieci z tą samą grupą albo rodzeństwo z różnymi grupami.
Właśnie dlatego odpowiedź na pytanie czy dziecko może mieć inną grupę krwi niż rodzice brzmi: zdecydowanie tak. Grupa widoczna w wyniku badania jest efektem kombinacji odziedziczonych wariantów genetycznych, a nie prostego kopiowania oznaczenia A, B, AB czy 0 od jednego z rodziców. To sprawia, iż pozornie zaskakujący wynik bardzo często daje się wyjaśnić zwykłymi zasadami dziedziczenia.
Źródło: www.5kilokultury.pl
