Anda Rottenberg o rodzinie i kulturze: „Musiałam zaakceptować swoją inność" | Tygodnik Polityka

Gościnią Justyny Sobolewskiej w nowym odcinku videocastu „Polityka o książkach" jest Anda Rottenberg – wybitna kuratorka sztuki - dla której prywatna historia rodzinna stanowi nierozerwalny splot z tym, jak wygląda historia kultury polskiej. Jej droga czytelnicza zaczyna się od „Słowika”, czyli bajki Andersena, by gwałtownie przejść w stronę tekstów, które stały się jej życiowymi filarami. Fundamentem jej świata stał się Albert Camus i jego „Dżuma" – książka, która ukształtowała jej kręgosłup moralny – oraz William Faulkner i jego „Dzikie palmy”, które studiuje od lat.

Biografię Andy Rottenberg silnie naznaczyły gułagi w Rosji oraz dramatyczna, rodzinna ucieczka przed czystkami. Te doświadczenia rzutują na jej dzisiejsze spojrzenie na marzec 1968 i współczesną sytuację na Wschodzie. O samej Rosji mówi przez pryzmat diagnozy, którą postawił jej przyjaciel Wiktor Jerofiejew: „autentyczna kultura rosyjska była niegdyś tworzona przez zaledwie elitarne 10 tysięcy osób, a dziś staje się zakładnikiem polityki". Jako krytyk sztuki i kurator sztuki, Anda przenosi te doświadczenia na grunt, jakim jest polska sztuka współczesna. Opowiada o pracy z artystami, politycznych gestach na Biennale w Wenecji oraz o książce „Kosmos", której bohaterem jest Mirosław Bałka, artysta współczesny i wieloletni przyjaciel Rottenberg.

Ważnym punktem rozmowy jest poezja i gdańska nagroda: Europejski Poeta Wolności. Anda Rottenberg przywołuje jej pokłosie – konkretne, mocne głosy kobiece: Marianna Kijanowska - „Błyskawica napotyka wodę i wiatr” oraz Amina Elmi - „Z całą miłością” Te pozycje pokazują, jak liryka potrafi reagować na ból, co dla naszej gościni jest szczególnie bliskie. W rozmowie pojawia się też wątek granic literatury – Anda przyznaje, iż są książki, których gęstość uniemożliwia nocne czytanie. Pozycje takie jak Andrzej Stasiuk i jego „Przewóz” czy książka „Wczoraj bylas zla na zielono” okazały się zbyt bliskie jej życia, by móc je czytać bez emocjonalnego kosztu.

🎯 Dowiesz się z odcinka:
• Jak rodzinna ucieczka przed czystkami i gułagi w Rosji ukształtowały jedną z najważniejszych postaci polskiego świata sztuki.
• Co oznacza diagnoza Jerofiejewa o „10 tysiącach osób” i jak dziś wygląda kondycja kultury rosyjskiej.
• Odkrycia poetyckie z Gdańska – dlaczego głosy Marianny Kijanowskiej i Aminy Elmi są dziś tak konieczne.

00:00:00 - Najciekawsze fragmenty
00:01:35 - Jakie były pierwsze lektury Andy Rottenberg?
00:09:35 - Kiedy stała się człowiekiem politycznym?
00:18:20 - Rottenberg: czytałam kompulsywnie!
00:26:12 - Jaka jest w tej chwili sytuacja rosyjskich artystów?
00:36:33 - Dlaczego beletrystyka nudzi Andę Rottenberg?
00:50:00 - Rottenberg: kobiety inaczej tworzą sztukę


Książki o których m.in. rozmawiają Justyna Sobolewska i Anda Rottenberg w odcinku:
Hans Christian Andersen, „Bajki” (w tym „Słowik”)
Henryk Sienkiewicz, „Quo Vadis”
Albert Camus, „Dżuma”
William Faulkner, „Dzikie palmy”
Lew Tołstoj, „Wojna i pokój”
Lew Tołstoj, „Anna Karenina”
Tadeusz Tyrmand, „Gorzki smak czekolady Lucullus”
Kinga Sabak, „Trochę z zimna, trochę z radości”
Marianna Kijanowska, „Błyskawica napotyka wodę i wiatr”
Amina Elmi, „Z całą miłością”
Wiktor Jerofiejew, „Wielki Gopnik. Zapiski o żywej i martwej Rosji”
Clarice Lispector, „Pasja według G.H.”
Eliza Kącka, „Wczoraj byłaś zła na zielono”
Andrzej Stasiuk, „Przewóz”
Olga Tokarczuk, „Bieguni”
Anda Rottenberg i Mirosław Bałka, „Kosmos”


👉 Dowiedz się więcej na polityka.pl https://www.polityka.pl/

Obserwuj nas w mediach społecznościowych:


👉 Facebook https://www.facebook.com/TygodnikPolityka
👉 Instagram https://www.instagram.com/tygodnikpolityka/
👉 X https://x.com/Polityka_pl