22 stanowiska dla samolotów, nowe zadaszenia, stabilne nawierzchnie, oświetlenie, mała architektura i strefa wypoczynku – tak ma wyglądać centralna część ekspozycji plenerowej w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Właśnie ruszyła realizacja projektu „Aleja Migów – odnowa” . To inwestycja, której celem jest zapewnienie ochrony zabytkowym statkom powietrznym i stworzenia dla nich nowoczesnych warunków prezentacji.
Aleja Migów jest centralną częścią ekspozycji plenerowej Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, znajduje się na terenie dawnego lotniska Rakowice–Czyżyny. W plenerze stoją dziesiątki imponujących odrzutowych samolotów bojowych, związanych z epoką zimnej wojny. Maszyny wyprodukowano w Związku Radzieckim oraz w Polsce na radzieckiej licencji, które służyły w polskim lotnictwie wojskowym od lat 50. XX wieku – od MiG-15 i MiG-17 oraz ich polskich wersji produkowanych w WSK Mielec, przez liczne odmiany MiG-21, aż po naddźwiękowe Su-7, Su-20, Su-22, MiG-23 i MiG-29. W sąsiedztwie Alei Migów zachowały się elementy historycznej infrastruktury lotniskowej, w tym oryginalna droga kołowania i płyta postojowa przed Hangarem Głównym.
Wielka inwestycja
3 września 2026 roku ruszyła realizacja projektu „Aleja Migów – odnowa”. W ramach inwestycji powstaną 22 stanowiska dla samolotów, nowe zadaszenia, stabilne nawierzchnie, oświetlenie, mała architektura i strefa wypoczynku.
Skala przedsięwzięcia jest ogromna. Łączna powierzchnia dachu wyniesie 4112 m2, wysokość 7 m, długość 272 m, szerokość 15 m. Dach z blachy trapezowej, wzmocniony membraną, spocznie na stalowych słupach o profilu jasnoszarych rur. Zakładany ciężar własny konstrukcji wynosi około 350 ton. Konstrukcja zadaszeń stworzy z przyległym wałem ziemnym (z lat 1998-2001) tzw. „sztucznym horyzontem” spójną kompozycję krajobrazową.
Docelowo projekt zakłada przygotowanie 22 zadaszonych stanowisk dla samolotów typu MiG, a także stworzenie specjalnej strefy wypoczynku dla zwiedzających. Planowane są nowoczesne zadaszenia modułowe, nowe utwardzone nawierzchnie i elementy małej architektury. Nowe zadaszenia będą miały oczywiście przede wszystkim funkcję ochronną – ich zadaniem będzie ograniczenie bezpośredniego oddziaływania warunków atmosferycznych na eksponaty – jednak równie istotny jest drugi wymiar projektu: estetyczny i funkcjonalny.
Zwiedzanie połączone z wypoczynkiem
Dokumentację projektową odpracowała krakowska pracownia Vostok Design, która zaproponowała rozwiązanie mające się stać integralnym elementem przestrzeni ekspozycyjnej. Kształt zadaszeń, nawiązujący do skrzydeł i dynamiki lotu, został połączony z rozwiązaniami z zakresu małej architektury, aby w ramach plenerowej przestrzeni ekspozycyjnej stworzyć dopełniającą ją strefę wypoczynku.
Chodzi nie tylko o to, żeby samoloty, które przetrwały swoją epokę, mogły bezpiecznie przetrwać także kolejne dziesięciolecia. Kontakt z samolotem w otwartej przestrzeni ma zupełnie inny charakter. Możliwość zatrzymania się przy maszynie, spojrzenia na nią z różnych perspektyw, odpoczynku w jej bezpośrednim sąsiedztwie czy rozmowy o tym, co właśnie zobaczyliśmy, jest częścią doświadczenia muzealnego.
Pierwsze efekty już w tym roku
Muzeum Lotnictwa Polskiego podpisało umowę na realizację tej inwestycji z krakowską firmą Montero. Na początek będą wykonane prace archeologiczne i roboty ziemne. Wszystko będzie realizowane zgodnie z prawomocnym pozwoleniem na budowę i pod nadzorem Miejskiego Konserwatora Zabytków oraz archeologa.
Pieniądze pochodzące z budżetu Województwa Małopolskiego pozwolą w tym roku na wykonanie podbudowy i stanowisk ziemnych dla czterech samolotów wraz ze strefą wypoczynku, a także zadaszenia dla jednego samolotu z planowanych 22.
Etapowanie pozwoli sukcesywnie tworzyć kolejne kompletne moduły ekspozycyjne, w których będzie można prezentować wojskowe statki powietrzne, myśliwce i samoloty szturmowo – bombowe.
Iwona Gibas, z zarządu województwa małopolskiego
Od początku powstania Muzeum Lotnictwa Polskiego samoloty były nieustannie wystawione na działanie warunków atmosferycznych. Słońce, deszcz, śnieg, wilgoć i zmiany temperatury mają wpływ na stan zachowanych konstrukcji i powierzchni eksponatów.
Dlatego cieszę się, iż wieloletni wysiłek pozwolił na rozpoczęcie inwestycji, chroniącej cenne eksponaty przed zniszczeniem i zapomnieniem. To jest bardzo ważna część naszej kultury, którą powinniśmy szczególnie pielęgnować dla kolejnych pokoleń.
Tomasz Kosecki, dyrektor Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
To przykład odważnego, ale przede wszystkim odpowiedzialnego myślenia o publicznych pieniądzach. Takiego, które nie ogranicza się do finansowania bieżącej działalności, ale pozwala tworzyć infrastrukturę służącą mieszkańcom przez kolejne dekady. Inwestycje w kulturę chronią to, czego nie da się odtworzyć, a jednocześnie przygotowują instytucje na potrzeby współczesnych odbiorców.
