To nie tylko religijny zwyczaj, ale także istotny element lokalnej tożsamości i sposób na podtrzymywanie więzi sąsiedzkich.
W podlaskich wsiach maj pachnie bzem, rozbrzmiewa śpiewem Litanii Loretańskiej i gromadzi mieszkańców przy przydrożnych krzyżach oraz kapliczkach. Choć w wielu miejscach tradycja nabożeństw majowych stopniowo zanika, w Zalesiu w gminie Wyszki mieszkańcy przez cały czas spotykają się na wspólnej modlitwie.
Przy przydrożnym krzyżu codziennie w maju zbierają się głównie kobiety. Modlą się, śpiewają pieśni maryjne i wspominają dawne lata, kiedy na majowe przychodziły całe rodziny.
– Co roku przychodzimy tutaj modlić się do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, prosić o zdrowie dla nas samych i całych rodzin. Troszkę nas mało, ale przychodzą i dzieci, i starsi. Człowiek czeka na ciepło i na maj. To naprawdę bardzo fajnie przyjść, pomodlić się, posiedzieć, porozmawiać – mówi pani Halina.
Mieszkanki Zalesia podkreślają, iż tradycja trwa tu od pokoleń.
Dawniej na nabożeństwa chodzili dziadkowie i rodzice, dziś obowiązek jej podtrzymywania przejęły kolejne pokolenia.
– Wszyscy czekamy na ten maj. Kiedyś nasze babcie, dziadkowie, mamy chodziły, a teraz my przekazujemy to młodym. U nas we wsi kilka już zostało takich wspólnych spotkań. Nie ma koła gospodyń, nie ma innych wydarzeń. Jedynie tutaj, przy krzyżu, spotykamy się w maju – opowiada pani Teresa. – Co roku dbamy o to miejsce, odświeżamy wszystko, stroimy świeżymi kwiatami i wstążkami. Duma jest i staramy się, żeby to dalej ciągnąć.
Dla młodszych mieszkanek wspólna modlitwa to także ważna lekcja dla dzieci i sposób na budowanie więzi ze wspólnotą.
– Uważam, iż to bardzo fajna tradycja. Chciałabym, żeby moje córeczki pamiętały, iż maj to majowe. Starsza sama pyta już, kiedy będzie nabożeństwo. Chciałabym, żeby kiedyś kontynuowały ten zwyczaj – mówi pani Agata, która mieszka w Zalesiu od dziewięciu lat. – Ta wspólna modlitwa jednoczy. Człowiek czuje się częścią wspólnoty. To okazja, żeby się spotkać, porozmawiać. Duma jest ogromna, kiedy słyszę w domu, jak dziewczynki śpiewają „Chwalcie łąki umajone”.
Mieszkanki podkreślają, iż dziś coraz trudniej zachęcić młodych ludzi do uczestnictwa w nabożeństwach przy krzyżach i kapliczkach. W wielu wsiach tradycja zanika, a przydrożne majówki organizowane są już tylko przez kilka osób.
– To jest grupa kobiet, które kultywują tę tradycję. Najczęściej przychodzi pięć–sześć osób. W naszej społeczności jest mało dzieci, więc głównie spotykają się starsze kobiety i czasami wnuki – mówi pani Emilia. – Młodzi może się trochę wstydzą, może wydaje im się to nietrendy. A przecież to piękny zwyczaj i część naszej kultury.
Warto pokazywać to dalej światu.
Jak dodaje, choćby osoby odwiedzające region zauważają wyjątkowość tej tradycji.
– Ostatnio był u nas bloger „Polska jest piękna” i sam zauważył, iż tutaj ta tradycja przez cały czas jest kultywowana, podczas gdy w wielu miejscach Polski zanika. Jestem naprawdę szczęśliwa, iż u nas jeszcze to trwa – podkreśla.
Majowe nabożeństwa przy przydrożnych krzyżach od lat wpisują się w krajobraz podlaskiej wsi. To coś więcej niż modlitwa – to spotkanie ludzi, wspomnienia dzieciństwa i poczucie wspólnoty. W Zalesiu mieszkańcy wciąż wierzą, iż tradycję uda się przekazać kolejnym pokoleniom.
