Nie przyjechał na święta, urodziny ani wtedy, gdy po udarze przestała samodzielnie chodzić. Po jej odejściu potrzebował jednak zaledwie dwóch dni, żeby znaleźć notariusza.
Tomasz obraził się na mamę, gdy odmówiła sprzedaży mieszkania. Jego firma budowlana miała problemy i potrzebował pieniędzy.
— Mamo, po co ci trzy pokoje? — przekonywał. — Sprzedasz mieszkanie, kupisz kawalerkę, a resztę mi pożyczysz.
Mama nie zgodziła się. Całe życie pracowała jako księgowa, żeby wykupić lokal od miasta. To był jej jedyny majątek i poczucie bezpieczeństwa.
— Pomogłam ci już kilka razy — odpowiedziała. — Teraz musisz sam ponosić konsekwencje swoich decyzji.
Tomasz trzasnął drzwiami i zniknął.
Początkowo mama codziennie czekała na jego telefon. W niedzielę gotowała dodatkową porcję rosołu, bo wierzyła, iż syn w końcu przyjedzie. Na święta stawiała dla niego talerz, chociaż nie potrafiła powiedzieć, czy robi to z nadziei, czy z przyzwyczajenia.
— Może zadzwonisz do Tomka? — prosiła mnie.
Dzwoniłam. Najpierw tłumaczył, iż ma dużo pracy. Potem przestał odbierać.
Kiedy mama upadła w łazience i złamała biodro, wysłałam mu wiadomość ze szpitala.
„Mama ma jutro operację. Lekarze mówią, iż w jej wieku ryzyko jest duże”.
Odczytał ją, ale nie odpowiedział.
Po operacji zamieszkałam z mamą. Rano przed pracą przygotowywałam jej śniadanie i lekarstwa. Po południu robiłam zakupy, gotowałam i pomagałam jej się umyć. Nocami budziłam się, gdy wołała mnie z pokoju.
Nie uważałam się za bohaterkę. Byłam córką i robiłam to, co wydawało mi się naturalne. Bywały jednak dni, kiedy zamykałam się w łazience i płakałam ze zmęczenia.
Tomasz wiedział, co się dzieje. Raz poprosiłam, żeby został z mamą przez weekend, bo sama miałam zaplanowany zabieg.
— Przecież i tak kiedyś dostaniesz mieszkanie — odpowiedział. — Nie udawaj, iż robisz to bezinteresownie.
Te słowa zapamiętałam na zawsze.
Mama odeszła w listopadową noc. Siedziałam przy jej łóżku i trzymałam ją za rękę. Tuż przed końcem otworzyła oczy.
— Tomek nie przyjedzie? — wyszeptała.
Nie umiałam jej okłamać.
— Nie wiem, mamo.
Przyjechał dopiero na pogrzeb. Miał nowy samochód, elegancki płaszcz i minę człowieka, któremu wyrządzono krzywdę. Nie podszedł do mnie przy grobie. Nie zapytał, jak wyglądały ostatnie chwile mamy.
Po uroczystości zatrzymał mnie przed kościołem.
— Masz klucze do mieszkania? Musimy zrobić spis rzeczy, żeby później niczego nie brakowało.
Patrzyłam na niego w osłupieniu.
— Mama jeszcze nie została pochowana, a ty już myślisz o meblach?
— Nie bądź naiwna. Trzeba pilnować swojego.
Następnego dnia zadzwoniła kancelaria notarialna. Okazało się, iż Tomasz zdążył umówić spotkanie dotyczące spadku. Był przekonany, iż należy mu się połowa mieszkania, oszczędności oraz pieniędzy ze sprzedaży garażu.
W kancelarii pojawił się pół godziny wcześniej. Na stole położył wydrukowane ogłoszenia podobnych mieszkań.
— Lokale w tej okolicy kosztują prawie siedemset tysięcy — powiedział. — Najlepiej od razu sprzedać i podzielić pieniądze.
Notariusz otworzył teczkę.
— Mieszkanie nie wchodzi do spadku — oznajmił spokojnie.
Tomasz zerwał się z krzesła.
Dwa lata wcześniej mama zawarła ze mną umowę dożywocia. W zamian za przekazanie mieszkania zobowiązałam się zapewnić jej opiekę, utrzymanie i możliwość mieszkania w nim do końca życia. To nie był mój pomysł. Mama sama poprosiła mnie o wizytę u notariusza.
— Chcę mieć pewność, iż po moim odejściu nikt nie odbierze ci miejsca, w którym poświęciłaś mi tyle lat — powiedziała wtedy.
Nie powiedziałyśmy o tym Tomaszowi. Mama bała się, iż nagle zacznie ją odwiedzać, ale nie z miłości, tylko z powodu mieszkania.
Brat uderzył pięścią w stół.
— Wykorzystałaś chorą kobietę! Nastawiłaś ją przeciwko mnie!
Notariusz podał mu kopertę. Mama zostawiła ją specjalnie dla niego.
Tomasz rozerwał papier i zaczął czytać. Stałam naprzeciwko, więc widziałam, jak jego twarz powoli traci kolor.
„Synku, przez dziesięć lat czekałam, aż zapukasz do moich drzwi. Nie chciałam pieniędzy ani przeprosin. Chciałam tylko usłyszeć, iż jeszcze jestem twoją mamą. Mieszkanie zostawiam osobie, która była przy mnie nie dlatego, iż miała coś dostać, ale dlatego, iż nie potrafiła mnie porzucić. Nie ja odebrałam ci spadek. Ty sam przez dziesięć lat odbierałeś mi syna”.
Tomasz zgniótł list i wyszedł bez słowa.
Kilka dni później zadzwonił. Zagroził sądem, a potem zaproponował, żebym sprzedała mieszkanie i z własnej woli oddała mu połowę. Kiedy odmówiłam, nazwał mnie złodziejką.
Od tamtej pory ponownie się nie odezwał.
Do dziś mieszkam w lokalu mamy. W jej pokoju stoi pusty fotel, a w kuchennej szafce wciąż znajduje się filiżanka, z której piła ostatnią herbatę. Czasami zastanawiam się, czy mogłam zrobić więcej, żeby pogodzić ją z synem.
Potem przypominam sobie tamto spotkanie.
Przez dziesięć lat brat nigdy nie był pierwszy przy szpitalnym łóżku, gdy trzeba było kupić leki ani kiedy mama nocami wołała o pomoc. Pierwszy pojawił się dopiero u notariusza.
Przyszedł po majątek. Czekał na niego tylko list od matki, która do ostatniej chwili czekała na coś znacznie cenniejszego — na własnego syna.
