W 1901 roku w Praszce urodził się człowiek wielkiego formatu – polski bohater narodowy, którego życiorys mógłby posłużyć za scenariusz filmowy. Dziś jest to postać nieco zapomniana, dlatego warto stale przypominać o jego dokonaniach. Taki cel przyświecał sesji popularnonaukowej „Z Praszki ku wolnej Polsce. Stefan Korboński w 125. rocznicę urodzin”, zorganizowanej przez Muzeum w Praszce oraz Urząd Miejski w Praszce w piątek, 27 marca.
Postać Stefana Korbońskiego w interesującym i barwnym wykładzie przybliżył dr Piotr Stanek, kierownik działu naukowego Centralnego Muzeum Jeńców Wojennych oraz autor książki „Stefan Korboński (1901–1989). Działalność polityczna i społeczna”.
– Uważam, iż to postać zapomniana, ale wielkiego formatu, wielopłaszczyznowa, której dokonaniami można by obdzielić wiele osób. Zdecydowanie w wielu aspektach wypełnia definicję polskiego bohatera narodowego. Jego droga życiowa – od narodzin w Praszce w 1901 roku aż po śmierć w Waszyngtonie w 1989 roku – obejmuje niemal wszystkie doświadczenia polskiego XX wieku, w tym dramatyczne przełomy: odzyskanie niepodległości, jej utratę, funkcjonowanie państwa w warunkach konspiracji oraz długotrwałą walkę polityczną na emigracji. To tak interesująca postać, iż dwa odcinki popularnego serialu „Czas honoru” bazowały na jego dokonaniach.
Choć jego życie związane było z wielką historią, wszystko zaczęło się właśnie w Praszce. To tutaj spędził pierwsze lata dzieciństwa.
– Korbońscy należeli do nielicznej elity Praszki. Zajmowali kilkupokojowe mieszkanie na piętrze jednopiętrowej kamienicy przy obecnej ul. Senatorskiej, obok kościoła. Na parterze mieściła się siedziba miejscowego sądu, gdzie jako sekretarz pracował ojciec naszego bohatera. Po jego śmierci młody Stefan wraz z matką opuścił Praszkę i – mówiąc wprost – odwiedził ją jeszcze tylko raz, w 1920 roku. Jak zanotował w swoich wspomnieniach: „więcej do Praszki nie zaglądałem”. Późniejsza aktywność na wielu polach sprawiła, iż nie miał już ku temu okazji. Z drugiej strony, po II wojnie światowej, działając w realiach walki z komunistami do 1947 roku, odwoływał się do znajomości i kontaktów na tych terenach, kierując antykomunistycznym podziemiem. Nie był tu osobą nieznaną – uwiarygadniał się poprzez swoje korzenie – tłumaczy dr Piotr Stanek.
Mimo upływu lat Praszka o nim nie zapomniała, choć – jak podkreślają organizatorzy – pamięć o takich postaciach trzeba nieustannie odświeżać.
– Chcemy przypomnieć postać Stefana Korbońskiego. Nasza gmina już wielokrotnie podkreślała jego związki z Praszką. Między innymi w 1998 roku jego żona, Zofia Korbońska, otrzymała tytuł honorowego obywatela Praszki. Podejmowano też kolejne inicjatywy, m.in. Towarzystwa Przyjaciół Praszki, które ufundowało tablicę upamiętniającą miejsce jego urodzenia. W 2014 roku odbyła się podobna sesja popularnonaukowa poświęcona Stefanowi Korbońskiemu. Mimo to przez cały czas nie jest on postacią szerzej znaną, dlatego naszym celem jest jego popularyzacja oraz przypominanie, iż urodził się w Praszce i jak wielkiego był formatu – mówi Maria Feliks, dyrektor Muzeum w Praszce.
– Powinniśmy jak najwięcej mówić o takich osobach i je przypominać, aby pokazywać, jaki potencjał drzemie w naszej lokalnej społeczności – podsumowuje Włodzimierz Stochniałek.
W programie wydarzenia znalazły się także inne wystąpienia, ukazujące szerszy kontekst historyczny regionu. Dr hab. Adriana Dawid, prof. Uniwersytetu Opolskiego mówiła o budowaniu struktur Polskiego Stronnictwa Ludowego w Opolu w latach 1945–1947, natomiast dr Ksawery Jasiak z IPN Delegatury w Opolu przedstawił losy bohaterów Polski Walczącej w gminie Praszka – od Armii Krajowej po Konspiracyjne Wojsko Polskie.
Sesji towarzyszy wystawa poświęcona Stefanowi Korbońskiemu. To nie tylko opowieść o historii, ale także próba pokazania człowieka stojącego za wielkimi wydarzeniami.
– Ekspozycja prowadzi zwiedzających przez kolejne etapy jego życia – od młodości, przez działalność niepodległościową i czas II wojny światowej, aż po aktywność w Polskim Państwie Podziemnym. Pokazuje również trudny okres powojenny oraz działalność emigracyjną. Szczególne miejsce zajmuje jego działalność informacyjna, dzięki której świat Zachodu dowiadywał się o realiach okupowanej Polski. Liczne reprodukcje korespondencji, fotografie i pamiątki rodzinne pozwalają spojrzeć na Korbońskiego nie tylko jak na bohatera, ale także jak na człowieka – dodaje Maria Feliks.
Wystawę można oglądać w Muzeum w Praszce do 18 kwietnia.
Patronat honorowy objęło Polskie Stronnictwo Ludowe oraz Instytut im. Wincentego Witosa.
Damian Pietruska
*- Artykuł w ramach współpracy z Gminą Praszka.
