Odzwierciedleniem tych słów są liczne komentarze fanów plakacisty na wspomnianym portalu społecznościowym, w których proszono o realizację plakatów poświęconych konkretnym miejscowościom.
W latach 2012–2019 artysta stworzył łącznie 163 plakaty z serii „Polska”. Niemal czterdzieści z nich można oglądać na wystawie czasowej w Muzeum w Lewkowie.
Z Poznania rodem
Ryszard Kaja urodził się 16 stycznia 1962 roku w artystycznej rodzinie Zbigniewa (1924–1983) oraz Stefanii z d. Patalas (1921–2007).
Jego matka, absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu (Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz), zajmowała się przede wszystkim ceramiką, ale też malarstwem, rysunkiem czy ilustrowaniem książek. Pochodziła z Wolsztyna i w swoich pracach często nawiązywała do rodzinnych stron.
Ojciec artysty również ukończył PWSSP, a także studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W swojej artystycznej karierze wykonał wiele obrazów, rysunków, grafik, projektów medali, znaczków pocztowych czy scenografii teatralnych i telewizyjnych. Najbardziej zasłynął jednak jako plakacista.
Fot. Bogumiła Bednarek
Starszy syn Kajów – Przemysław (1952–2015) – również związał się ze sztuką, był fotografem.
Ryszard Kaja podobnie jak rodzice studiował na poznańskiej PWSSP. W 1984 roku uzyskał dyplom z malarstwa.
Do końca XX wieku zajmował się przede wszystkim scenografią teatralną. Pracował m.in. w Teatrze Wielkim w Łodzi, Operze i Operetce w Szczecinie (obecnie Opera na Zamku w Szczecinie) oraz Teatrze Wielkim im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu. Swoje realizacje wykonywał również dla innych instytucji – Opery Wrocławskiej, Teatru Muzycznego w Łodzi czy Opery Narodowej w Warszawie.
Działał także poza granicami kraju – m.in. w Argentynie, Brazylii, Niemczech i Francji.
Zrealizował łącznie choćby 200 scenografii dla teatrów, oper, baletów i telewizji.
Za swoją działalność sześciokrotnie otrzymał Złotą Maskę.
„Nikt cię tak nie kocha jak ja”
Fot. Bogumiła Bednarek
Od lat osiemdziesiątych XX wieku zajmował się również projektowaniem plakatów, głównie do przedstawień teatralnych.
Jego plakaty można było podziwiać na wielu wystawach w Polsce i za granicą, m.in. w Turcji, Chinach, Japonii, Bułgarii i na Słowacji. Otrzymał za nie wiele nagród i wyróżnień.
Ryszard Kaja zmarł 17 kwietnia 2019 roku w szpitalu w Legnicy, w wieku 57 lat. Spoczął na poznańskim Miłostowie.
Seria turystyczna „Polska”
Prawdziwą popularność przyniosła mu wspomniana seria plakatów turystycznych „Polska”.
Początkowo miała liczyć tylko kilkadziesiąt pozycji, jednak gwałtownie uzyskała status kultowej i zaczęły powstawać kolejne plakaty. Krzysztof Marcinkiewicz, wydawca serii, podkreślał, iż Kaja nie był niechlujem, choć na pierwszy rzut oka mógł stwarzać takie wrażenie. Monitory i skaner zabrudzone, w klawiaturze dominował popiół, a na plakaty nieraz wylał kawę czy herbatę.
Fot. Bogumiła Bednarek
Taki był. Polak, zakochany w swojej ojczyźnie, we wszystkich naszych wadach i zaletach.
Na jednym z plakatów zatytułowanym „Polska” napisał:
„Nikt cię tak nie kocha jak ja”.
Na ekspozycji w dawnej wozowni w Lewkowie możemy podziwiać wspomniany plakat, a także kilka innych pod tym tytułem. Są to „Zaduszki” (2012), „Wódka i śledzik” (2013), „Kolędnicy” (2018), a także „Bałwan” (2014), o którym Kaja pisał później:
„tak sobie patrzę […] na to, co się dzieje w Polsce, przyglądam się triumfom i histerii przegranej, patrzę na wzajemne rozgrywki, przepychanki, bunty, ataki wojenki, i jakoś przyszło mi do głowy, iż warto przypomnieć plakat […] jaki bodajże rok temu powstał”.
Na wystawie prezentowane są również plakaty: „Warszawa”, „Tatry”, „Karpaty”, „Sudety”, „Zakopane”, „Gopło”, „Pustynia Błędowska” czy „Bałtyk”.
Pyra
Oczywiście znacząca część ekspozycji obejmuje dzieła artysty poświęcone naszemu regionowi.
Plakat wystawy prac Ryszarda Kai „Wielka Polska. Wielkopolska”
W plakacie „Wielkopolska” (2013) z charakterystycznym dla siebie humorem przedstawił mieszkańców Wielkopolski – to popularna pyra, będąca jednocześnie skarbonką, nad którą umieścił jednogroszówkę.
Stolicę województwa reprezentują cztery plakaty:
„Okrąglak” (2012), „Bałtyk w Poznaniu” (2015), „Międzynarodowe Targi Poznańskie” (2017) oraz „Stary Browar” (2018).
Wnętrza tego ostatniego budynku zostały częściowo zaprojektowane przez plakacistę. Miał tutaj również swoją pośmiertną wystawę, do której przygotowania rozpoczął za życia. Z kolei z Międzynarodowymi Targami Poznańskimi związany był jego ojciec, który był autorem plakatów i logo MTP.
Na wystawie prezentowane są też plakaty:
„Gniezno” (2017) z Drzwiami Gnieźnieńskimi, „Leszno” (2015) z szybowcem, a także „Piła” (2017), którą – jak pisał artysta – przedstawił jako miasto chaotyczne, bo mocno zniszczone w czasie wojny i odbudowane bez spójnej koncepcji.
Rodzinne miasto jego matki, Wolsztyn, również doczekało się swojego plakatu (2017). Artysta umieścił na nim parowóz. Z tego samego roku pochodzi plakat „Szamotuły” z trzema mężczyznami ubranymi w szamotulskie stroje ludowe i grającymi na instrumentach. Ojciec plakacisty jedną z książek o tym mieście opatrzył swoimi ilustracjami. Warto wspomnieć, iż Ryszard Kaja uwiecznił również Licheń.
Wystawa jest dostępna dla zwiedzających do 11 kwietnia 2026 roku.
