Tryptyk z Wajdą – spotkanie pierwsze we fragmentach I. Spójrzcie, proszę, na wyświetlony obraz….

Tryptyk z Wajdą
– spotkanie pierwsze we fragmentach

I.
Spójrzcie, proszę, na wyświetlony obraz. Malarz, Edward Hopper, zatytułował go “Poranne słońce”. Jaki tytuł Ty nadałabyś, nadałbyś?

“Kobieta stresuje się”. “Myśli”. “Tęsknota”. “Pragnienie wolności”. “Dzwoniąca cisza”.

I wpatrywaliśmy się w obraz, rozwiązując zagadki proponowanych tytułów. A idąc tropem zagadek, praktykowaliśmy patrzenie z różnych perspektyw. Ot, zabawa. I trening umiejętności życiowo nieprzecenionej. Wszak codzienność demaskuje iluzję, iż patrząc na to samo, widzimy to (i tak) samo. A rzecz komplikuje się niebezboleśnie, gdy zapytamy siebie:
co czuję, gdy widzę to, co widzę i jak przeżywam to, co czuję?
…

II.
Dlaczego obraz Hoppera? Bo Paweł Edelman* wspomina: “Długo zastanawialiśmy się, jak nakręcić ten monolog. Zasugerowałem (…): niech to będzie pokój hotelowy – za inspirację posłużyło (…) malarstwo Edwarda Hoppera.”
Monolog? “Ten”, czyli jaki, czyj? Autorski monolog Krystyny Jandy grającej Krystynę Jandę w jednej z historii tworzących mozaikę filmu “Tatarak” Andrzeja Wajdy.
“Andrzej (…) [z]adzwonił do mnie o siódmej rano” – wspomina aktorka**. O 7 rano? W naszym gronie wielokulturowym przegadaliśmy kwestię telefonu o takiej godzinie. To raczej nie był telefon służbowy reżysera do aktorki. Na taką godzinę przyzwala typ relacji międzyludzkiej. Przyjaźń?
“Andrzej (…) [z]adzwonił do mnie o siódmej rano i powiedział: (…) My cały czas rozmawiamy o rzeczy dla nas najważniejszej, o śmierci bliskiego nam człowieka, a robimy film o czymś zupełnie innym. Czy myśmy zwariowali? Róbmy film o tym, co nas naprawdę dotyka i intetesuje. Siadaj i pisz. Ale co ty z tym zrobisz? – zapytałam. Jeszcze nie wiem. Ale przede wszystkim ty to napisz.”
…

III.
Robić film o tym, co twórców filmu naprawdę dotyka i intetesuje. Zrobić go tak, by dotknąć i zaintetesować i tych, co są różni od tychże twórców. By będąc intertekstualnym filmem, dotykał i dotyczył człowieczego uniwersum istotnego dla przychodzących z różnych kontekstów kulturowych. By seans filmowy był praktykowaniem patrzenia tak, by dojrzeć.
…

Ps.
Jury 59. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie przyznało filmowi “Tatarak” nagrodę im. Alfreda Bauera. W uzasadnieniu werdyktu czytamy, iż to film “otwierający nowe perspektywy w sztuce filmowej”.

* i ** cytuję za książką Bartosza Michalaka “Wajda. Kronika wypadków filmowych”, Wydawnictwo MG, 2016.

#AndrzejWajda #rokWajdy

Centrum Wielokulturowe w Krakowie
Fundacja IB Polska
OtwartyKraków
Blisko tekstu

Żródło materiału: Centrum WIELOKULTUROWE KRAKÓW