TOP 10: wybieramy najlepsze filmy i seriale o zepsuciu elit

O zepsuciu elit nie muszą opowiadać jedynie filmy dokumentalne, ale choćby kino gatunkowe. Idealnym przykładem jest "Zabawa w pochowanego", historia młodej panny młodej (Samara Weaving), która w dniu ślubu zostaje wciągnięta w makabryczną tradycję rodziny swojego nowego męża (Mark O'Brien). Wżeniając się w wielopokoleniową familię popartą ogromnymi funduszami, bohaterka chce spróbować dopasować się choćby do tej z pozoru niewinnej gry. Zabawa gwałtownie przeradza się coś nieoczywistego i bardzo krwawego – w brutalną walkę o przetrwanie. Zepsucie elit jest motorem napędowym fabuły, który pociągnąć ją do samego końca (a choćby rozszerzyć o nadchodzący sequel). Sprawdził się również jako podstawa mieszaniny gatunków spod znaku współczesnych postmodernistycznych horrorów.

Ekranizacja powieści J.G. Ballarda o tym samym tytule miała powstać jeszcze w latach 70., zaraz po wydaniu książki. "High-Rise" musiało jednak poczekać kolejne 40 lat na ówcześnie jedno z najgorętszych nazwisk w brytyjskim przemyśle filmowym. Reżyserią zajął się Ben Wheatley, który wcześniej podbijał festiwale takimi filmami jak "Lista płatnych zleceń", "Na polu w Anglii" i "Turyści". Tom Hiddleston wciela się w głównego bohatera, doktora Roberta Lainga, który właśnie zamieszkał w nowy apartamentowcu na przedmieściach Londynu. Nowoczesna konstrukcja ma za zadanie zaspokoić wszystkie potrzeby wszystkich mieszkańców, proporcjonalnie do zasobności portfela. Autorzy projektu nie przewidzieli, iż w tych murach będą mieszkali ludzie trapieni przez takie same rządze i problemy jak wszyscy żyjący na zewnątrz. Zwłaszcza w obliczu kryzysu blok zamienia się w soczewkę skupiającą, skierowaną także na nam współczesne problemy.

Hitowy serial HBO "Biały Lotos" funkcjonuje jako antologia, w której każdy sezon opowiada o innych gościach tytułowej sieci hoteli. Wraz z grupą bogatych wczasowiczów zmienia się też lokalizacja, niezmiennie pozostając jednym z najpiękniejszych miejsc na Ziemi. Perspektywę na klasowe zażyłości i resentymenty poznajemy z dwóch stron – z perspektywy bogaczy oraz tych, których zadaniem jest usługiwać i zapewnić wszystkie udogodnienia. Twórca Mike White zadbał, aby każda kolejna seria stanowiła także nowy rodzaj rozrywki dla oglądających – od śmiechów po odpowiednią dawkę dramatu, zgłębiając wszystko na granicy głęboko zakorzenionych zaszłości między klasami społecznymi. Wszyscy oczekujemy na czwartą odsłonę z poczuciem, iż namacalny raj i jeszcze bardziej taktylne piekło jeszcze nigdy nie miały tak humorystycznego spotkania.

Przedwojenny film Jeana Renoira to groteska pokazująca manieryzmy w najbardziej zamożnych kręgach francuskiej arystokracji. W końcu akcja "Reguł gry" rozgrywa się podczas polowania, czyli ekskluzywnego wydarzenia dla bogatych. Fabuła opowiadająca o bezduszności elit pokazywała społeczeństwo w stanie rozkładu, zmierzające nieuchronnie w kierunku kolejnego konfliktu. W ten sposób film okazał się kapsułą czasu zawierającą w sobie wierne odwzorowanie stanu ducha w przededniu wojny. Tymczasem w momencie premiery wyjątkowo drogi projekt został finansową porażką. Renoir twierdził, iż widowni nie spodobała się prawda o ich samych. Dopiero dystans czasowy pozwolił docenić produkcję. Współcześnie uznaje się ją za arcydzieło kina, inspirujące kolejnych wielkich filmowców.

"Polowanie" zostanie zapamiętane głównie jako jeden z nielicznych nowych filmów, jakie mogliśmy zobaczyć w kinach latem 2020 roku. Thriller w reżyserii Craiga Zobela potrafi ująć w ramy lubianego gatunku przestrogę przed zepsutymi elitami operującymi ludźmi według własnego uznania. Dwunastu Amerykanów budzi się w środku tajemniczego lasu, stając się przedmiotem krwawej gry dla bogatych. Milionerzy urządzają sobie łowy na zwykłych obywateli, którzy próbują za wszelką cenę uchronić się przed śmiercią. Szanse są jednak iluzoryczne – przynajmniej do czasu, gdy do gry wchodzi Crystal (Betty Gilpin). Kobieta zaczyna piąć się ku samemu szczytowi, czyli ludziom organizującym to wydarzenie. Krocząc ścieżką zemsty, za sobą pozostawia tylko ciała. Kino rozrywkowe w solidnym wydaniu, w sam raz na trudne czasy.

Podobno dla najbogatszych Amerykanów miejscem pierwszych spotkań z innymi przedstawicielami elit są szkolne stowarzyszenia. O jednym z nich opowiada "Sekta", dodając do tej wizji nieco koniecznego makabryzmu. Syn wpływowych rodziców, Luke (Joshua Jackson), właśnie kończy studia i chce dostać się do ekskluzywnego klubu dla absolwentów. Dopiero po serii wyzwań zostaje mianowany zaszczytnym członkiem. Nowa rola zbiega się ze śmiercią najbliższego przyjaciela chłopaka. Choć bohater podejrzewa, iż ma to związek z bractwem Skulls, do którego wstąpił, dostaje polecenie z samej góry – musi przestać zadawać niewygodne pytania. Decydując się zawalczyć o prawdę musi stanąć do walki z ludźmi wyzbywającymi się moralności i człowieczych odruchów. "Sekta" maluje elity jako najpotężniejszych z wrogów – bez słabych punktów, tylko rosnących w siłę, z niekończącymi się zasobami. Na szczęście w imię sprawy, dla ostatnich sprawiedliwych kino chętnie wyrównuje szanse.

Kolejna historia o ukrytym, złowrogim stowarzyszeniu dla bogatych pokazuje tytułowe "Towarzystwo" z nieco innej strony. Nastolatek Billy, który za sprawą swojego przyjaciela dowiaduje się o istnieniu klubu dla elit, musi stawić czoła strasznej prawdzie. W czym uczestniczą jego rodzice? Tajemnica, która w końcu wychodzi na światło dzienne, stawia całą fabułę na głowie, przemieniając film w body horror. Krwawa baśń o systemie, którego beneficjentami są wyłącznie najbogatsi, pokazuje wszystko w bardzo dosłowny sposób. Tym samym filmowa metafora należy do najoryginalniejszych dotyczących tematu elit. Mimo premiery podczas MFF w Cannes produkcja musiała czekać na kinową premierę w Stanach Zjednoczonych do 1992 roku. Dopiero za sprawą kaset wideo produkcja dotarła do swoich widzów, którzy otoczyli tytuł kultem.

Ostatni film Stanleya Kubricka przeszedł do historii jako zupełnie odmienny od reszty dorobku tego uznanego twórcy. Tom Cruise wciela się we wziętego lekarza, który pewnej nocy wyrusza w podróż przed nowojorskie zaułki, ostatecznie trafiając do samego serca pewnego sekretnego stowarzyszenia. Odziani w płaszcze i weneckie maski uczestnicy gromadzą się na erotycznej imprezie rozgrywanej w podniosłej atmosferze ceremonii. Choć w filmie widzimy ją tylko przez chwilę, kolejne wydarzenia są napędzane przez to doświadczenie. Co więcej, kolejne pokolenia widzów czerpały stąd jeszcze więcej interpretacyjnych tropów, a choćby tak napędzały różne teorie spiskowe. W wymiarze symbolicznym – jak zwykle u Kubricka, niezwykle gęstym – złowieszcze elity przede wszystkim dopełniają nietuzinkową wizję, kolejne wybitne dzieło twórcy.

W dorobku Johna Carpentera bogaci ludzie u władzy raczej nie mają miejsca po stronie dobra. "Oni żyją" bardzo wyraźnie przedstawiają wizję podskórnego zepsucia, o jaką można posądzić jeden procent u władzy. Do otwarcia oczu potrzeba tylko specjalnej pary okularów, a rzeczywistość wokół nas już nie będzie taka sama. Filmowy Nada (Roddy Piper) zamierza coś zrobić ze swoim odkryciem. Staje się jednoosobową armią w starciu z całym systemem i jego zasobami. Oskarżycielski palec wymierzony jest nie tylko w filmowych kosmitów, ale przede wszystkim w konsumpcjonistyczną kulturę premiującą wydawanie w służbie głębokim nierównościom i poszerzaniu podziałów. Udany film akcji z wyraźnym przesłaniem wydaje się zjawiskiem rzadkim, tym bardziej jeżeli całość okraszona jest tak mało optymistycznymi tezami.

Ulubieniec MFF w Cannes Ruben Östlund po raz drugi wygrał główną nagrodę konkursową za sprawą W trójkącie, ostrej satyry na najbogatszych. Młoda para modeli Carl (Harris Dickinson) i Yaya (Charlbi Dean) trafiają na luksusowy jacht, gdzie między innymi bogatymi ludźmi odpoczywają na oceanie. Sielanka trwa, przynajmniej do czasu wielkiego sztormu, który zatapia łódź wraz z większością pasażerów. Nielicznym udaje się wyjść z opresji, trafiając na bezludną wyspę, gdzie zasobność portfela nie ma szczególnego znaczenia. Za sprawą ostrych reżyserskich sądów i odpowiedniej dawki humoru świat pieniędzy przemienia się w absurdalne studium ludzkich emocji i przywar. Gdy wywraca się cała drabina społeczna, przed ekranem pozostaje nam jedynie się śmiać.