TOP 10: Ranking najlepszych ról Stellana Skarsgårda

Akcja filmu "Prostoduszny morderca" rozgrywa się w Szwecji lat 30. Jego bohaterem zostaje Sven, osierocony chłopak wyzyskiwany przez swojego pracodawcę. Poniżany znajduje w końcu nowy dom i u boku swojej nowej miłości zaczyna stawać na nogi. ale cienie przeszłości i człowiek, który za nie odpowiada, nie odpuszczają tak łatwo. Losy dobrego człowieka skrzywdzonego przez świat potrafią zmienić choćby kogoś, kto przychodzi na świat z dobrymi intencjami. Hans Alfredson stworzył baśń opowiadającą o człowieku przez malarskie kadry. Ta kanwa przysłużyła się też, który dzięki roli zaistniał na arenie międzynarodowej, otrzymując nagrodę dla najlepszego aktora na Międzynarodowym Festiwalu w Berlinie.

"Przełamując fale" to druga w karierze kooperacja z aktora z duńskim autorem Larsem von Trierem. W przejmującej opowieści o małżeństwie zniszczonym przez chorobę obaj, do spółki ze wspaniałą Emily Watson, zastanawiają się nad znaczeniem słowa miłość. Skarsgård gra tu Jana, robotnika, który po ciężkim wypadku stopniowo zaczyna podupadać na zdrowiu. Jego stan staje się niezwykle poważny, a bez szans na poprawę. Tym samym mężczyzna chce zwolnić swoją żonę Bess z przysięgi małżeńskiej wierności i zachęca ją, aby zaczęła spotykać się z innymi. Występ w roli sparaliżowanego musiał być wyjątkowym wyzwaniem, ale ciężar opowieści leży przede wszystkim w relacji ekranowej pary. Bez wiary widowni w prawdę ich uczuć film nie okazałby się takim sukcesem międzynarodowym. Do wybitnych ról i nagród dołączył choćby finansowy triumf.

Tę historię znacie prawdopodobnie dzięki filmowi Christophera Nolana z Alem Pacino i Robinem Williamsem. Norweska "Bezsenność" została potem podstawą anglojęzycznego filmu w reżyserii twórcy "Memento". Niezaproszonemu do drugiego filmu Skarsgårdowi w oryginale przypadła rola Jonasa Engstroma, detektywa, który zostaje zesłany do odległego północnego miasteczka. Wraz z partnerem otrzymują zadanie rozwiązania sprawy morderstwa piętnastolatki. Wydarzenia gwałtownie eskalują – bohater przypadkowo zabija swojego kompana i w akcie desperacji próbuje zatuszować wypadek. A wszystko odbywa się pod wiecznie świecącym słońcem. Odegrane tu stopniowe popadanie w obłęd, napędzane również przez tytułową przypadłość kwalifikuje się jako jedna z najlepszych ról w dorobku aktora.

Kolejna kooperacja z von Trierem to również kino brawurowe i pozostające na długo w pamięci. Może to wyłącznie kwestia skrajnie oszczędnej scenografii, prezentującej "Dogville" jako coś na kształt długiego przedstawienia uchwyconego dzięki kamery "z ręki". A może to zasługa poważnego tematu, jednego z ulubionych w całej karierze reżysera i scenarzysty? Nicole Kidman wciela się w kobietę, która w obawie przed gangsterami ukrywa się w tytułowym miasteczku. Z biegiem czasu inni mieszkańcy zaczynają rozumieć sytuację i wykorzystywać ją dla swoich korzyści. Zagrany przez Skarsgårda Chuck dołącza się do grona tych, którzy korzystają ze swojej wyższej pozycji, aby upodlić Grace. Jego występ, choć na tle wybitnej postaci kobiecej, tylko wzmacnia jej największe atuty, przy okazji zaświadczając, iż miejsce Szweda jest w aktorskiej pierwszej lidze.

Hitowa seria "Piraci z Karaibów" zarobiła na świecie ponad 4,5 miliarda dolarów. Za sprawą drugiego filmu, "Skrzyni umarlaka", w jej centrum przygodowego blockbustera znalazł się Skarsgård. Szwed dołączał do cyklu w roli ojca zagranego przez Orlando Blooma Willa Turnera. Aktor musiał grać tu w potężnym przebraniu – w końcu Bill "Rzemyk" okrętuje na statku Davy’ego Jonesa podczas wiecznej służby na granicy życia i śmierci. choćby mimo towarzystwa morskich stworzeń obrastających resztę załogi Latającego Holendra, spotkanie rodziny Turnerów okazuje się bardzo przyziemną, emocjonalną opowieścią. Wyczekiwane spotkanie rodzica i dziecka wnosi głębię do tego lekkiego filmu akcji, ponownie podważając portret pirata, a rysując nowy – targanego wątpliwościami, wyrzutami sumienia człowieka, który za wszelką cenę stara się uratować swojego syna.

W zestawieniu składającym się przede wszystkim z ról dramatycznych, łatwo zapomnieć, iż Skarsgård świetnie odnajduje się też w komedii. Najlepszym przykładem jest "Pewien dżentelmen", film stworzony na granicy realizmu emocjonalnego i groteskowego humoru. Aktor wystąpił tu jako Urlik, mężczyzna, który próbuje odnaleźć się w społeczeństwie po wyjściu z więzienia. Odkrywanie zawiłości jego charakteru to czysta przyjemność, kontrastująca z enigmatycznie nijaką miną Szweda. W jednej z niewielu głównych ról w karierze pozwala talentowi błyszczeć – tak nieoczywista rola wymaga bowiem artysty o szczególnej wrażliwości. Ta wielka wartość widoczna w wielu występach Skarsgårda odbija się z całą mocą w tej szerzej nieznanej produkcji.

Proza Stiega Larssona w wydaniu Davida Finchera przybiera wszystkie odcienie mroku, które widać na srebrnym ekranie. Z tego tła nie wyróżnia się też rola Skarsgårda, tutaj obsadzonego jako postać dwuznaczna, kryjąca wielki sekret. "Dziewczyna z tatuażem" pokazuje mroczną historię z dziennikarskim śledztwem w centrum. Główny bohater, oskarżony o zniesławienie reporter Mikael Blomkvist, na polecenie bogatego przemysłowca Henrika Vangera ma zbadać sprawę tajemniczego zaginięcia jego siostry, 16-letniej Harriet. Sprawa zatacza coraz szersze kręgi; wplątuje się w nią hakera Lisabeth Salander, która zaczyna odkrywać dawne losy familii. W tej układance Skarsgård wydaje się jedynym nieco bardziej osadzonym w teraźniejszości, ale kolejne fakty i wydarzenia przebijają się na drugą stronę. Granica tego dualizmu jest cieńsza, niż można się spodziewać – dla aktora o takim kunszcie to jednak wyzwanie do pokonania.

Lata naste XXI. wieku to dla Skarsgårda powrót na małe ekrany. W przeciwieństwie do produkcji na początku kariery, które zbudowały jego pozycję na rodzimym rynku, teraz wchodził do nowych, międzynarodowych projektów jako gwiazda. Jednym z przykładów stał się brytyjski miniserial "River" z główną rolą aktora. Tytułowy policjant mierzy się w nim z poczucie winy po śmierci swojej partnerki. W powrocie do normalności przeszkadza mu jednak przypadłość, która zaczęła nasilać się po niedawnych wydarzeniach. Policjant widzi bowiem wizje zmarłych, również z innych epok. Ponad kryminalny procedural wyrasta tu nie tylko fabuła mierząca się z problemem podupadającego zdrowia psychicznego wśród przedstawicieli służby mundurowych. Złożona z koszmarów rola Skarsgårda lśni tu wyjątkowo wyraźnie, zwłaszcza na tle innych protagonistów kryminalnych seriali.

Boris Szczerbina to partyjny aparatczyk, jakich w kinie z Europy Wschodniej widzieliśmy nieraz. W końcu jego podporzadkowanie władzy, choćby kosztem wyparcia faktów, jest widoczne od początku opowieści. Jednak wobec rozmiarów katastrofy widzianych na żywo fasada zaczyna pękać, a bohater okazuje się sojusznikiem w walce o losy świata. Posągowy Skarsgård stopniowo zmienia swoje oblicze, grając w duecie z Jaredem Harrisem, ekranowym naukowcem Walerijem Legasowem. Ich droga do ograniczenia skutków wybuchu w czarnobylskiej elektrowni atomowej zostaje pokazana w ośmiu odcinkach. Czas wystarcza, aby zżyć się z duetem, dzięki którym "Czarnobyl" osiągnął wielki sukces. Za swoją rolę Skarsgård otrzymał Złoty Glob i był nominowany do nagrody Emmy.

"Gwiezdne wojny: Andor" okazało się pierwszym od dawna tytułem z odległej galaktyki uniwersalnie zdobywającym serca widzów. Prequel "Łotra 1" skupia się na działaniach prowadzących do kradzieży planów Gwiazdy Śmierci i niechybnego losu straceńców, którzy rzucili wyzwanie potężnemu Imperium. Postać Skarsgårda, Luthen Rael uosabia wszystkie najważniejsze elementy zbrojnej walki w imię wolności. Jak pokazują kolejne sezony serialu, bohater przestaje wydawać się tak nieskazitelny, jak można przypuszczać po stronie konfliktu, którą wybrał. Rebelia wymaga poświęceń, podejmowania wyborów niepopularnych i niekiedy krzywdzących ludzi – wszystko w imię wyższego dobra. Pozostający na drugim planie aktor swoją intensywnością kradnie uwagę widzów, przyciągając nie tylko magnetyczną, nieco przerażającą personą, ale też uderzającym spokojem. W całej gwiezdnej sadze na palcach jednej ręki można policzyć występy na takim wysokim poziomie.