Wyróżnienie przyznawane jest corocznie osobom, organizacjom i instytucjom, które w szczególny sposób przyczyniają się do promowania śląskiej mowy. Akcję pod hasłem „Gōdomy po ślōnsku” realizują: Towarzystwo Kultywowania i Promowania Śląskiej Mowy „Pro Loquela Silesiana” oraz Fundacja „Silesia”, we współpracy z Chorzowskim Centrum Kultury, portalem Chorzowianin.pl oraz Radiem Best. Celem przedsięwzięcia jest promowanie używania godki w życiu codziennym, w miejscach publicznych – z dumą i bez kompleksów.
W tym roku tytułem ,,Kamrata Ślōnskij Gōdki” uhonorowani zostali: Męska Grupa Śpiewacza „Tkocze”, firma Adamietz S.A., „Teatr dla Dorosłych” z Bierunia, prof. dr hab. Jolanta Tambor oraz Katarzyna Gärtner. Wybitna kompozytorka nie mogła przyjechać do Chorzowa, ale organizatorzy zorganizowali wcześniej spotkanie w domu laureatki, gdzie została jej przekazana symboliczna statuetka.
Pamiątkowe zdjęcie ,,Kamratów Ślōnskij Gōdki”. Uroczysta gala podsumowująca kolejną edycję akcji „Gōdomy po ślōnsku” odbyła się 15 października w Chorzowskim centrum Kultury. Zdęcie: Marcin Bulanda Wręczeniu nagród w ChCK towarzyszyły filmowe prezentacje i gratulacje od członków Kapituły, a także od prezydenta Chorzowa Szymona Michałka, który objął honorowy patronat na akcją „Gōdomy po ślōnsku”.
Wieczór uświetniły występy artystyczne. Na scenie pojawili się: Mirosław Jędrowski, Męska Grupa Śpiewacza „Tkocze” oraz aktorzy „Teatru dla Dorosłych”. Galę poprowadzili Michalina Starosta i Marcin Janota.
Katarzyna Gärtner
Katarzyna Gärtner. Zdjęcie: screen TVP Katarzyna Gärtner je jednōm z nojwożniyjszych kōmpozytorek muzyki rozrywkowyj, tyjtralnyj a filmowyj. Choć narodziyła sie we Myślynicach we Małopolsce, pochodzi ze ślōnskij familije. Jak sama gŏdŏ, jeji ōma miyszkała w Hindynburgu czyli w Zŏbrzu. Karyjera napoczynała jako pianistka jazzowŏ, ale już w latach 60. zdobyła pozycyjŏ jednyj z nojbarzij ôryginalnych kōmpozytorek polskij estrady. To ôna stworziła muzyka do „Tańczących Eurydyk”, rozsłŏwionych bez Anna German, a z Marylōm Rodowicz spōłprŏcowała przi ôkoło pińdziysiyńciu piosynkach, takich jak „Małgośka” czy „Wielka woda”. Jeji kōmpozycyje śpiywali tyż miyndzy inkszymi Halina Frąckowiak („Bądź gotowy dziś do drogi”), Irena Santor, Urszula Sipińska abo Czesław Niemen. Gärtner tworziła tyż wielge formy scyniczne: msza bitowŏ „Pan przyjacielem moim”, „Na szkle malowane”, „Przygody rozbójnika Rumcajsa”, a tyż ôratorium „Zagrajcie nam dzisiaj, wszystkie srebrne dzwony”. Jeji dorobek ôbyjmuje setki piyśniyczek, a szczegōlny plac zajmuje w nim grajfka do pożyniyniŏ muzyki popularnyj ze folkym, rockym, bluesym a jazzym.
Ślōnsk dlŏ Katarzyny Gärtner bōł czymś wiycyj jak familijnym pōnktym ôdniesiyniŏ. Bōł jednym z nojwŏżniyjszych zdrzōdeł jeji artystycznyj inspiracyje. Bez wiyncyj jak rok skludzała sam motywy ludowe, siyngała do tradycyje i materiałōw etnograficznych, a efektym tego bōł „Pozłacany warkocz” – ślōnski śpiywnik, kerego muzyka łōnczōła ślōnske kołysanki i prziśpiywki z bluesym i rockym. W widowisku wystympowali miyndzy inkszymi Maryla Rodowicz, Stanisław Sojka, Irena Jarocka a tyż Richat Riedel z zespołym Dżem. Za „Pozłacany warkocz” Gärtner dostała Grand Prix festiwalu w Ôpolu w 1980 roku. Do ślōnskij erbizny wrōciyła tyż w „Pomście, czyli Zemście po śląsku” – musicalu, do kerego Marian Makula przełożōł „Zemsta” Fredry na ślōnskŏ gŏdka. Gärtner tworziła tyż muzyka do inkszych projektōw, kere bōły pożyniōne ze ślōnskōm kulturōm, miyndzy inkszymi do „Czaru korzeni”. Tōż tak kōmpozytorka niy ino korzistała ze ślōnskich motywōw w muzyce rozrywkowyj, ale prōbowała ônym dać modernŏ forma i wkludzić ślōnskŏ kultura, jynzyk i ôbyczaje do głōwnego nurtu światowyj kultury.
Jolanta Tambor
Prof. dr hab. Jolanta Tambor. Zdjęcie: Marcin BulandaJynzykoznŏwczynŏ, propagatorka polskigo jynzyka we świecie i ślōnskigo jynzyka we Polsce i świecie. Doktorat ôbroniyła we 1988 roku. Habilitacyjŏ zajś we roku 2006 podug rozprawy ô ślōnskim etnolekcie a tyż świadōmości jynzykowyj i etnicznyj jego używŏczy.
Profesōrka Jolanta Tambor je Dyrechtōrkōm Szkoły Jynzyka a Kultury Polskij Ślōnskigo Uniwerzytetytu w Katowicach. Regyruje sztudyjami pożyniōnymi ze wiedzōm ô regijōnie a ślōnskim jynzykym. Ôd 2023 do 2025 bōła wicesprŏwczynōm Rady Ślōnskigo Jynzykja, a ôd poczōntku 2026 je sprŏwczynōm czyli przewodniczōncōm tyj Rady. Je autōrkōm wielu naukowych publikacyjōw a tyż dydaktycznych materyjałōw ô ślōnskim jynzyku. W 2008 roku szrajbła uczōnŏ ekspertyza, iż ślōnskŏ gŏdka może ôstać uznanŏ za regijōnalny jynzyk, a niyskorzij tyż uzasadniynie dlŏ projektu gezacu, podug kerego nasza gŏdka miała stŏć sie takim jynzykym. Profesōrka Jolanta Tambor je miyndzy inkszymi człōnkinōm Kōmisyje Kultury Jynzyka Polskigo Polskij Akadymije Nauk, Polskigo Towarzystwa Jynzykoznŏwczego a Kōmitetu Jynzykoznŏwczego Polskij Akadymije Nauk.
Grupa śpiywaczŏ „Tkocze”
Grupa Śpiewacza „Tkocze”. Zdjęcie: Marcin BulandaGrupa śpiywaczŏ, kerŏ powstała we 1996 roku skuli inicjatywy Zuzanny Bujok. Miano grupy biere sie bezpostrzegnio ze familijnego dōma artystki, kery kejsik ludzie mianowali „U tkŏcza”, bo w XIX storŏczu fōngowała tam jedynŏ tkackŏ werksztela w cołkij Wiśle.
Tkŏcze śpiywajōm a’cappella, wplŏtajōm miyndzy piyśniczki gydichty i wice, kere sōm uroztōmajcyniym wystympōw. We repyrtuarze Tkŏczy sōm pieśni gōrŏlske (góroske, nie gorolske) ô tymatyce pastyrskij, zŏlytnyj, weselnyj a religijnyj. Bez gōrŏlskŏ pieśń pokazujōm inkszym to, co je dlŏ nich nojwiynkszōm wartościōm w żywobyciu – przōnie ôjsowskymu dōmowi, familiji, religiji i tradycyji.
Swōj dorobek pokazowujōm tyż zagranicōm, miyndzy inkszymi w Brusperku na Morawach. Wiela razy dostŏwali nadgrody na roztōmajtych festiwalach i przeglōndach artystycznych. Postrzōd jejich nojwiynkszych ôsiōngniyńć trza wymiynić: piyrszy plac na Festiwalu Folkloru Gōrali Polskich w Żywcu, piyrszy plac na Godach Żywieckich, nojwyższŏ nadgroda „Złotŏ Spinka” na Karpackim Festiwalu Kolyndniczym w Bukowinie Tatrzańskij i piyrszy plac na Przeglōndzie Wiejskich Zespołōw Artystycznych w Brynnyj. Ôd samego poczōntku działalności uczestniczōm aktywnie w Tygodniu Kultury Beskidzkij i inkszych lokalnych muzycznych fajerach.
Teatr dla Dorosłych
Teatr dla Dorosłych w Bieruniu. Zdjęcie: Marcin Bulanda„Teatr dla Dorosłych” w Bieruniu powstoł w grudniu 2013 roku skuli idyje i inicjatywy Joanny Lorenc, kerŏ je założycielkōm, reżyserkōm a tyż szałszpilerkōm we tym tyjatrze. Głōwnym cylym Tyjatru je propagowanie ślōnskigo jynzyka, zachowanie tradycyje i ślōnskij kultury, co durch ôd wielu lŏt ônaczy bez wystŏwianie przedstŏwiyń we cołkim Ślōnsku, a tyż poza jego granicami. Jego szałszpilery to sōm ludzie, kerzi majōm roztōmajte fachy, ale skuli przōniŏ do tyjatru a do Ślōnska uradziyli coby spełnić swoje marzynia ô wystympowaniu na binie. Zespōł siyngŏ po teksty szumnych autōrōw, postrzōd kerych je ślōnski pisŏrz, lauryat Kamrata z 2019 roku, Marcin Melon. Zespōł tworzi włŏsnŏ muzyka, scynografijŏ a kostiōmy. Efektym je niy ino reszpekt ôd publiczności i corŏz to wiynkszŏ popularność, ale tyż kupa nadgrŏdōw. Skłŏd zespołu durch sie powiynszkŏ, ale na stałe sōm ś nim zwiōnzane: Joanna Lorenc, Monika Bulanda, Dagmara Kupczyk, Maria Urbańczyk, Celina Rosowska, Bożena Tomala, Mateusz Duraj, Sławomir Rosowski, Janusz Watoła, Bartłomiej Jarosz, Michał Kucz, Marian Synowiec i Magdalena Górkiewicz.
Adamietz S.A.
Pracownicy spółki Adamietz S.A. Zdjęcie: Adamietz S.S.Spōłka Adamietz to je jedyn ze liderōw polskigo rynku usug budowlanych i producynt nojlepszyj jakości materiałōw na budowa i dlŏ przymysłu. Motto gyszeftu to je: ADAMIETZ. BUDUJYMY ÔD A DO Z. Chociŏż fyrma zatrudniŏ setki ludzi w roztōmajtych ôddziałach w cołkij Polsce i zagranicōm, durch zachowuje familijnŏ natura, co dozwŏlŏ ônyj planiyrować prziszłość na dugszŏ meta. Głōwnŏ siedziba Adamietz SA je w Ôpolskich Strzelcach. Spōłka je szpecym ôd kōmpleksowyj ôbsugi budowlanych inwestycyjōw, do kupy ze ônaczyniym dokumyntōw projektowych dlŏ ôbiektōw, takich jak: magazynowe, industryjalne, biurowe, publiczne, salōny ôd autŏkōw, sztadiōny, amfityjatry i insze.
W 2022 r. Adamietz S.A. założōła fōndacyjŏ Arima Nasz Śląsk, kerŏ aktywnie spiyrŏ działania, kere prōmujōm ślōnskŏ erbizna kulturowŏ, w tym nasza gŏdka. Ôkrōm fōndacyje fōnguje tyż przi gyszefcie Adamietz wydawnictwo Silesiana, kere kludzi Tygodnik O!polska, a tam ciyngym pokazujōm sie teksty ô ślōnskij tożsamojści abo jynzyku.
