Rytro, Stary Sącz, Pieniny, Niemcowa i życie mieszkańców regionu sprzed blisko 70 lat. W Muzeum Ziemi Sądeckiej otwarto wystawę „Muszka w bursztynie. Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie”. Ekspozycja pokazuje niezwykłe związki autorki „Rogasia z Doliny Roztoki” i „Szkoły nad obłokami” z naszym regionem. Po raz pierwszy publicznie prezentowane są również oryginalne ilustracje Witolda Chomicza do obu książek.
To wystawa, która łączy literaturę, sztukę i lokalną historię. Przenosi zwiedzających na Sądecczyznę lat 50. XX wieku – w świat górskiej przyrody, niewielkich miejscowości i ludzi, których codzienność stała się inspiracją dla twórczości Marii Kownackiej.
Ekspozycję można oglądać w Gmachu Głównym Muzeum Ziemi Sądeckiej w Nowym Sączu aż do 31 stycznia 2027 roku.
To na Sądecczyźnie powstawały historie znane kolejnym pokoleniom
Maria Kownacka i Witold Chomicz w latach 50. XX wieku przyjeżdżali na Sądecczyznę. Właśnie tutaj odnaleźli inspiracje, które później znalazły swoje miejsce na kartach dwóch książek dla młodych czytelników – „Rogasia z Doliny Roztoki” oraz „Szkoły nad obłokami”.
Kownacka, jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich autorek literatury dziecięcej, podczas pobytów w regionie poznawała jego mieszkańców, obserwowała górską przyrodę i wsłuchiwała się w historie dotyczące codziennego życia dzieci.
Sądecczyzna nie była więc jedynie malowniczym tłem. Stała się istotną częścią opowieści, które później poznały całe pokolenia czytelników.
Witold Chomicz malował Rytro, Stary Sącz i Pieniny
Wyjątkowe związki z regionem miał również Witold Chomicz. Artysta był nie tylko ilustratorem książek Kownackiej, ale także jej przewodnikiem po Sądecczyźnie.
Łączyły go z tym terenem również więzi rodzinne – jego żona pochodziła z Sądecczyzny. Chomicz malował Rytro, Stary Sącz i Pieniny, przyjaźnił się z Janem Wiktorem i uczestniczył w życiu kulturalnym regionu.
Jego twórczość nie jest zresztą w Nowym Sączu prezentowana po raz pierwszy. Już w 1968 roku odbyła się tutaj wystawa jego prac zatytułowana „Ziemia Sądecka i Pieniny”.
Oryginalne ilustracje pokazane po raz pierwszy
Jednym z największych atutów nowej ekspozycji są oryginalne ilustracje Witolda Chomicza do „Rogasia z Doliny Roztoki” i „Szkoły nad obłokami”. Jak podkreśla muzeum, po raz pierwszy zostały one udostępnione publiczności.
Prace pochodzą z prywatnej kolekcji Ziyada Raoofa.
Na wystawie znalazły się także szkice, projekty, makieta książki oraz inne materiały pozwalające zajrzeć za kulisy powstawania publikacji. Zwiedzający mogą więc zobaczyć nie tylko końcowy efekt pracy artysty, ale również kolejne etapy prowadzące do stworzenia ilustracji znanych czytelnikom.
Szkoła na Niemcowej niczym „muszka w bursztynie”
Szczególnie interesująca jest historia samego tytułu wystawy. Nawiązuje on do wspomnień Marii Kownackiej dotyczących początków pracy nad „Szkołą nad obłokami”.
Ważną postacią tej historii był Edward Grucela – regionalista, nauczyciel i muzyk z Piwnicznej. Opowiadał pisarce o szkole na Niemcowej, położonej wysoko w górach.
Świat tej niewielkiej górskiej szkoły, funkcjonującej z dala od miejskiego zgiełku, w trudnych warunkach i w niezwykłej bliskości natury, stał się jednym ze źródeł inspiracji Kownackiej. W jej wspomnieniach pojawiło się właśnie porównanie do „muszki w bursztynie” – czegoś zamkniętego w swoim wyjątkowym świecie i zachowanego jak fragment innej rzeczywistości.
Nie tylko wystawa. Powstał również specjalny katalog
Ekspozycji towarzyszy katalog będący podsumowaniem kwerend i badań dotyczących obu książek oraz prezentowanej kolekcji.
Publikacja może zainteresować nie tylko miłośników twórczości Marii Kownackiej i Witolda Chomicza. To również materiał dla osób zajmujących się historią, kulturą i dziedzictwem Sądecczyzny.
„Muszka w bursztynie. Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie” jest więc czymś więcej niż wystawą ilustracji. To opowieść o tym, jak Sądecczyzna, jej mieszkańcy, krajobrazy i górska codzienność trafiły do polskiej literatury i sztuki, a dzięki nim zostały zachowane dla kolejnych pokoleń.
Wystawę można oglądać w Gmachu Głównym Muzeum Ziemi Sądeckiej w Nowym Sączu do 31 stycznia 2027 roku.
Fot.: Muzeum Ziemi Sądeckiej
