ROMANTICA NON GRATA | Wystawa Katedry Działań Interdyscyplinarnych
Kurator: Paweł Napierała
Uczestnicy: Andrzej Banachowicz, Patryk Bosco, José Manuel Jiménez Muñoz, Lucyna Grupa, Tomasz Kalitko, Joanna Kokoć, Monika Korona, Anna Morysewicz, Paweł Napierała, Agata Sophie, Dariusz Subocz, Monika Szczygieł, Filip Wierzbicki-Nowak
Romantica non grata wyrasta z paradoksu muzeum: instytucji, która konstruuje obecność wokół nieobecności. Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie przechowuje przedmioty, obrazy, dokumenty, przestrzenie i narracje, poprzez które nieobecna osoba zostaje nieustannie przywoływana. Pamięć nie jest tu jednak neutralnym magazynem przeszłości. Jest praktyką — procesem selekcji, rekonstrukcji, mitologizacji i ponownego ustanawiania znaczeń.
Punktem odniesienia wystawy jest romantyzm rozumiany nie tyle jako zamknięta epoka historyczna, ile jako trwająca matryca kulturowa. Jego język, figury i afekty powracają w kolejnych momentach historii, niekiedy w formach tak głęboko zinternalizowanych, iż przestajemy rozpoznawać ich źródło. Romantyczny paradygmat pozostaje obecny w sposobach konstruowania wspólnoty, artysty, wolności, buntu, ofiary, pamięci czy tożsamości. Jest dziedzictwem, którego nie sposób po prostu przyjąć ani jednoznacznie odrzucić.
Tytułowe non grata wprowadza więc stan napięcia. Sugeruje obecność nie do końca pożądaną — gościa, którego status pozostaje problematyczny. Romantica nie oznacza tutaj nostalgicznego powrotu do romantyzmu. Przeciwnie: określa pole jego współczesnych pozostałości, mutacji, przemieszczeń i nawrotów. To rodzaj kulturowego Nachleben — życia po życiu — w którym przeszłość nie znika, ale powraca w zmienionych konfiguracjach.
Wystawa traktuje Śmiełów jako przestrzeń liminalną: pomiędzy miejscem historycznym a współczesnym, obecnością a nieobecnością, dokumentem a wyobrażeniem, pamięcią indywidualną a pamięcią zbiorową. Muzeum staje się tu nie tyle tłem dla dzieł, ile aktywnym polem znaczeń. Wprowadzane w jego przestrzeń współczesne realizacje mogą wejść z istniejącą narracją w relację afirmacji, zakłócenia, dekonstrukcji, anachronizmu lub krytycznego dopowiedzenia.
Interdyscyplinarność nie oznacza w tym przypadku jedynie współistnienia różnych mediów. Jest metodą przekraczania ustalonych porządków interpretacyjnych. Malarstwo, obiekt, instalacja, fotografia, wideo, dźwięk, performans czy interwencja przestrzenna mogą tworzyć sytuacje, w których historyczna narracja muzeum zostaje poddana rekontekstualizacji (…).
