Rok Andrzeja Wajdy w Krakowie. Wielkie obchody 100. rocznicy urodzin reżysera

Kraków rozpoczyna obchody Roku Andrzeja Wajdy, zorganizowane w setną rocznicę urodzin jednego z najwybitniejszych twórców polskiego kina. Program przygotowany na 2026 rok ma przypominać nie tylko o filmowym dorobku reżysera, ale także o jego silnych związkach z miastem i trwałej obecności w polskiej kulturze. W planach znalazły się wystawy, pokazy filmowe, wydarzenia teatralne, spacery tematyczne oraz projekty o międzynarodowym charakterze.

– Kraków był dla Andrzeja Wajdy miejscem szczególnym. To tutaj studiował w Akademii Sztuk Pięknych. Tutaj w Narodowym Starym Teatrze stworzył swoje wybitne inscenizacje, które do dziś są punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń artystów. To tutaj zrodziła się idea Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha – instytucji, która stała się symbolem otwartości Krakowa na świat i dialog kultur. To także dzięki jego inicjatywie powstał Pawilon Wyspiańskiego – przestrzeń łącząca tradycję z nowoczesnością – podkreśla prezydent Aleksander Miszalski

Inauguracja w Manggha i Nagroda im. Andrzeja Wajdy

Oficjalna inauguracja Roku Andrzeja Wajdy odbędzie się 6 marca w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. W uroczystości udział weźmie marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska. Wydarzeniu towarzyszyć będzie wręczenie Nagrody im. Andrzeja Wajdy za wybitną działalność w duchu solidarności społecznej.

Rangę tegorocznych obchodów podkreśla decyzja Senatu, który ustanowił Andrzeja Wajdę patronem roku 2026. W ten sposób uhonorowano reżysera, którego dzieła na trwałe zapisały się w historii polskiego kina, a także kawalera Orderu Orła Białego.

Wystawa, która pokaże Wajdę z bliska

Jednym z najważniejszych punktów programu będzie otwarcie wystawy „Wajda. W stulecie urodzin”, zaplanowane na 7 marca o godz. 18.00 w Muzeum Manggha. Ekspozycję przygotowała Krystyna Zachwatowicz-Wajda, nadając jej szczególnie osobisty wymiar. Wystawa, oparta m.in. na materiałach z prywatnego archiwum, ma być opowieścią o życiu i twórczości reżysera widzianych z bliskiej, intymnej perspektywy.

To właśnie osobisty ton ma wyróżniać krakowskie obchody. Organizatorzy chcą nie tylko przypomnieć filmowego mistrza, autora takich dzieł jak „Kanał”, „Popiół i diament”, „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza” czy „Katyń”, ale również pokazać człowieka, którego twórczość była głęboko zakorzeniona w historii, etyce i odpowiedzialności za wspólnotę.

Miasto przypomni bohaterów filmów Wajdy

Do rocznicy odebrania przez Andrzeja Wajdę Oscara nawiąże wydarzenie zaplanowane na 26 marca. Na Skwerze Andrzeja Wajdy pojawią się aktorzy Teatru KTO, którzy przypomną bohaterów jego filmów – od „Popiołu i diamentu” po „Wałęsę. Człowieka z nadziei”. W ten sposób filmowa wyobraźnia reżysera ma wyjść poza sale kinowe i muzealne przestrzenie, stając się częścią miejskiego życia.

W kolejnych miesiącach w Krakowie mają pojawić się także trwałe formy upamiętnienia reżysera. Latem planowane jest odsłonięcie ławeczek poświęconych Andrzejowi Wajdzie i Krystynie Zachwatowicz-Wajdzie, a jesienią w przestrzeni miasta ma powstać mural wyłoniony w międzynarodowym konkursie.

Mennica Polska przygotowała wyjątkową monetę

W obchody Roku Andrzeja Wajdy włącza się również Mennica Polska, która z okazji 100. rocznicy urodzin reżysera przygotowała unikatową srebrną monetę kolekcjonerską z jego wizerunkiem. Premiera emisji została zaplanowana na 6 marca, dokładnie w dniu setnych urodzin twórcy.

Moneta powstała we współpracy z Krystyną Zachwatowicz-Wajdą, co nadało jej szczególnie osobisty charakter. Na rewersie znalazł się portret reżysera oraz faksymile cytatu z jego notatników. Emisja liczy zaledwie 700 sztuk, dzięki czemu ma znaczenie nie tylko symboliczne, ale również kolekcjonerskie.

Jak podkreśla Mennica Polska, srebrna emisja ma być hołdem dla twórcy, który przez dekady w swoich filmach mówił o wolności, odpowiedzialności i godności człowieka. To kolejny dowód na to, iż jubileusz Wajdy wykracza poza wymiar rocznicowy i staje się szerokim projektem pamięci o artyście, którego dzieła wciąż pozostają ważnym punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń widzów.

Rok pamięci i żywej obecności

Krakowskie obchody Roku Andrzeja Wajdy mają połączyć pamięć z żywą kulturą. Z jednej strony będą przypomnieniem dorobku jednego z największych polskich reżyserów, z drugiej – próbą ponownego odczytania jego twórczości w kontekście współczesności. Program przygotowany przez miasto i instytucje kultury pokazuje, iż Kraków chce uczcić tę rocznicę szeroko, wielowymiarowo i z rozmachem, godnym artysty tej miarary.

(ML)