Rodzina Michała
Kobiety z przyjaciółek Anny zawsze twierdziły, iż syn wybrał przyszłą żonę pod wpływem chwili, nie myśląc o konsekwencjach. Wrócił z wojska, pełen energii, a nagle pojawiła się sprytna dziewczyna, która go zauroczyła. Nie sprzeczała się, zgadzała na wszystko. Niska, krzepka, krótkonoga, bez talii, twarz szeroka, oczy małe, wąskie. Ania uznała, iż imię Jagoda nie pasuje do przyszłej synowej, a koleżanki przytakiwały.
Dziewczyna nic nie ma, ocena dwójka z minussem.
Pedagogika i UW?
Michał był świetnym sportowcem i wzorowym uczniem, po demobilizacji od razu wrócił na studia. Jagoda, z którą spotkał się dopiero co, zaszła w ciążę już po pierwszym spotkaniu.
To ona go podpuszcza!
Jagoda nie jest mu odpowiednia!
Michał postanowił wziąć ślub. Anna na spotkaniach ze starymi koleżankami rozładowywała nerwy, a w domu, w krótkich rozmowach z synem, wolała milczeć. Jego oczy błyszczały zbyt mocno, a ona bała się, iż nocna kukułka zakłóci dzień, albo po prostu nie chciała go zawieść.
Przypomniała sobie, jak sama w wieku dziewiętnastu zaszła w ciążę, zanim skończyła dwadzieścia, a miesiąc przed urodzinami urodziła dziecko. Wczesny wiek chorowały chłopca, ale dorósł, stał się silny i poświęcił się sportowi. Często zadziwiał, nie tylko chęcią małżeństwa. Anna nie była zadowolona, ale starała się tego nie okazywać. Dziecko nie jest winne błędów rodziców.
Michał chciał zachować porządek, nadać imię i nazwisko, stać się ojcem Anna to popierała. Postanowiła nie zachowywać się jak własna teściowa, która nie przyjęła synowej od pierwszego dnia i do rozwodu z ojcem Michała nie powiedziała ani słowa miłego. Nie spotykali się, choć mieszkali w tym samym mieście.
Po rozwodzie Anę z dzieckiem przyjęła pod opiekę babcia, zanim umarła zdążyła spisać dokumenty. Cieszyła się, iż mieszkanie nie zniknie, a rodzinne krwiaki zostaną.
Anna, choć nie wierzyła w Boga, regularnie zamawiała mszę za duszę babci w kościele, wiedząc, jak bardzo to było jej ważne. Przechowywała ulubione zdjęcia babci, albumy w swoim pokoju. Portret dziadkaweterana powiesiła w nowej ramie nad stołem w kuchni. Babcia w młodości przypominała jej trochę Julię Ostrowską.
Anna była inna, a Michał przystojny chłopak. Jesienią syn zapytał, czy na początek może zamieszkać z mamą, czy musi od razu szukać pokoju w akademiku. Gotował barszcz i obiecywał, iż nie będzie sprawiał kłopotów, jeżeli matka odmówi.
Anna, zaskoczona samą sobą, wydała werdykt:
Przenieś Jagodę. Wymienimy się pokojami. Dajemy wam większe, na troje oddam.
Syn podskoczył, pocałował ją i szepnął gorąco:
Mamo, jesteś najwspanialszą na świecie! Nie martw się, dorobię się. Nie obciążymy cię!
Michał wierzył w swoje słowa, nie zdając sobie sprawy, co to znaczy mieć dziecko w domu dwojga studentów. Anna nie otwierała oczu na szczęśliwego synka. Życie wydało się prostsze niż w rzeczywistości.
Na początku wspólnego życia młodej rodziny u teściowej wszystko szło niezgodnie z przewidywaniami Anny. Pracowała w centralnej bibliotece w Warszawie, kierowała wydziałem, dostawała skromne wynagrodzenie w złotych, ale uważała, iż wystarczy, choćby z ograniczeniami.
Lata dziewięćdziesiąte przywitały się z brakiem pracy, rosnącymi cenami i przemocą w tle. Przyjaciółki Anny popadały w kłopoty, mężowie niektórzy pili, inni wyjeżdżali szukać zarobków. W nocy strzelano przy blokowiskach, po asfalcie lewała się krew. Fabryki wstrzymywały płace, a w bibliotece pensja stała się niczym garść grosza wobec inflacji.
Michał marszczył brwi, ale dalej się uczył, wyjeżdżał w weekendy za miasto, pomagał starszym na działkach. Jagoda, z okrągłą twarzą, wciąż się uśmiechała i żartowała, wspinając się na czwarty piętro w starym bloku bez windy, z ciężkim brzuchem, po trudnych porodach.
Pewnego poranka, pokazując noworodka w oknie, mówiła do męża:
Synu, jak go nazwiesz?
W jej oczach zapłonęła mała lampka. Niedługo potem Jagoda nawiązała znajomość z emerytowanymi wojskowymi z pierwszego piętra. Pan Iwan Nikodemowicz i pani Ela Pawłowa zaczęli pomagać w ogrodzie pod oknem Jagody, gdzie wykopała ziemię i posadziła ziemniaki i marchew. Wiosną wielu sąsiadów poszło w ich ślady.
Tam, gdzie Anna się gubiła i martwiła, jej synowa drapała się po głowie, szukała wyjścia i od razu działała. Nie chciała przyznać, iż wszystko się straciło. Nie mieli czasu w długie filozofie, a studia i dziecko w trybie zaocznym szły im gładko. Jagoda chwaliła się: Świetnie! Wspaniale! Po prostu super!
Ogródek pod oknem? Nie trzeba daleko jechać, nikt nie ukradnie ziemniaków. To klasyka! Trudności? To hart ducha! Połączenie studiów i dziecka? Fenomenalnie! Nie każdemu tak się układało.
Anna przestała zwracać uwagę na drobne wady Jagody figury, maniery, ubiór, wymówki. Poprawiała wymowę bez wyniosłości, a Jagoda dziękowała i zapamiętywała. Dziecko rosło równo: w dziewięć miesięcy chodziło, w rok mówiło. Anna bawiła się z nim, nie płakała bez przyczyny, a kiedy się rozchorował, szukała przyczyny, a nie wymówek. Był słoneczkiem, jak matka, i przystojny, jak ojciec.
Podczas sesji Jagody mały Darek podróżował między najlepszą przyjaciółką Jagody Leną, weteranami Smirnowem i Anną. Dobrze jadł, dużo spał, zachowywał się jak wzorowy maluch z podręcznika pediatrycznego. Anna, przyzwyczajona do kapryśnych i chorych dzieci, wiedziała, iż spokojne dzieci to mit lekarzy. Nie, to prawdziwe życie.
Tuż przed Nowym Rokiem Anna poczuła wstyd, iż wciąż nie zna rodziców Jagody. Para wzięła ślub półtora roku temu, bez przyjęcia, odwiedzili ich samodzielnie, a gości nie zaprosili. Postanowiła naprawić sytuację, wzięła rocznego wnuka i wsiadła do autobuska podmiejskiego. Obiecała synowi z synową, iż wróci na weekend, by dać im odrobinę wytchnienia. Jagoda z krewnymi zadzwoniła, odpisywała telegramy.
Na dworcu małego miasteczka, bardziej wsi niż miasta, spotkała tłum ludzi, którzy machali rękami. Plakat Witajcie! nie został zabrany. Pokój przygotowano dla gościa: wieszak na drzwi z napisem w jaskrawych literach: Dzieci Iwana i Ziny, brat i siostra Jagody, przygotowali pokój dla Marii. Maria, słysząc to, zamarła na pół dnia. Wnuka wyciągnęli z autobusu i nie chcieli oddać. Jakby czerwone sztandary, jeździł między krewnymi Jagody i cieszył się.
Wieczorem Anna płakała, odkrywając na nocnym stoliku kieliszek herbaty w pięknym szklanym kieliszku i słodkie ciastko z notką, napisane trzema rękami. List od wujka Ferdynanda brzmiał:
Mariu, kochana, przytulam! Słodkich snów w nowym miejscu! Niech ci się przyśni mąż z narzeczoną!
Rodzina wiedziała, iż ich kłótnikowa ciotka rozwiodła się, ale żartowali bez złości, z czystego serca. Rano dzieci pytają: Jak przyszedł kawaler we śnie? Babcia Jagody, energiczna, wyjaśniała:
Co się dziwisz? Figurka jak dziewczynka! Łezka w kształcie kokarda. Czysta panna! Dzieci chcą cię wydać za mąż. Schodź!
Ostatni wnuk został wygnany do szkoły. Babcia przytuliła go, zaprosiła na śniadanie. Gdzie Darek? spytała Anna, a babcia odpowiadała, iż najstarszy to Janek, a najmłodszy Wania z Natalką i Siergiem. Anna szarpała się za głowę, myśląc, iż wnuk nocował w innym domu. Czy pozwoliła mu wyjechać? Czy zwariowała?
Babcia Nastasia pocieszyła ją, mówiąc:
Nie martw się, skarbie. Zwrócimy twoje skarby w całości. On nasz chłopak, jeść i spać całą noc. Czyli wreszcie.
Anna wzbiegła po dziecko, po pięć minut wybrała się do Natalii. Starsza córka babci wyjaśniła, iż mały został oddany Zinie, która go bardzo prosiła, a wieczorem zwrócą. Gdzie go zabrano? pytała. Do wsi. Anna rozpadła się na łzy, nie ze strachu, a z wstydu, iż jest słabą matką i babcią.
Po chwili podano herbatę z miętą i łyżkę miodu z wódką, co ją pocieszyło. Zina odesłała go z babcią, obiecując kąpiel w saunie. Następnego ranka Anastazja Andrzejewska, ta najstarsza babcia, namawiała nieochrzczoną Marię na mszę w kościele. Wakacje przedłużyły się z dwóch dni do tygodnia. Anna nie wypuszczała Dariusza od siebie, więc oboje jeździli w gościach. Krewni chcieli poznać nową rodzinę, a ona nie odmawiała planom.
Do autobusu wsiadł wesoły wnuk, a przygarbiona Anna, trochę przybrana, wsiadła z pięcioma torbami pełnymi grzybów, dżemów, kiszonek i manualnie robionych skarpet. Proszono ich, by nie wstydzili się przychodzić częściej, bo moda tak się przyjęła. Lata dziewięćdziesiąte, choć bolesne, przestały być korytarzem strachu stały się szkołą życia, w której oprócz kopniaków i szpilek znajdowało się miejsce na szczęście, gościnę, wełniane skarpety, listy od babci Nastasi i taniec przy weselnych piosenkach.
W tym wirze Anna uśmiecha się częściej, marszczy brwi rzadziej i czuje się spełniona. Na kuchni znalazła kuzyna Jagody, który przyjechał studiować medycynę i poprosił o nocleg. Starszy pan wstał, skinął szacunkiem, a Anna otworzyła szeroko usta ze zdumienia. Babcia Nastasia nie wątpiła w niego, a gdyby nie mogła, nie obraziła się.
Wtedy w rodzinie wszystko było w porządku. Darek chodził do przedszkola, Michał uczył w szkole historii, a Jagoda pracowała w firmie budowlanej. Nieoczekiwanie dostała pracę, obietnicę wypłaty w gotówce, a nie szkolnych łez. Michał trochę się rozchmurzył, bo zaproszono go na obronę doktoratu, choć sam mówił, iż idzie na studia magisterskie. Nie był kłamcą, tylko realistą.
W latach dwutysięcznych, gdy Darek zaczął wygrywać olimpiady matematyczne, Michał spotkał na wydziale sympatyczną koleżankę, córkę dziekana, młodszą od siebie i Jagody, w szpilkach i spódniczce ołówkowej. Powiedział żonie, iż składa pozew o rozwód. Jagoda zbledła, prawie omal się poddała. Anna wzięła ją w ramiona, przytuliła i szepnęła, iż nie rozumie, jak tak może być. Mówiłeś tysiąc razy, iż nie porzucisz rodziny, nie zostawisz dziecka. Michał nie odpowiedział, spakował rzeczy i wyprowadził się, składając wniosek o rozwód.
Kilka miesięcy później, gdy Jagoda nie była w domu, a Darek nie wrócił ze szkoły, Michał zapytał, co z podziałem majątku.
O co ci chodzi? westchnęła Anna. O mieszkanie, oczywiście. I poproś Jagodę, żeby się wyprowadziła. Nie chcę, żeby płakała i użalała się.
W jednej chwili, kiedy Anna odzyskała przytomność, zrozumiała, iż syn trzyma się za policzek, a ona zaciska pięści i jęczy:
Wynoś się z mojego domu! Rozumiesz?
Czy żałowała? O sądach, brudnej bieliźnie, wywieszonych na wszystkie okna sprawach tak. Jednak Michał miał pecha: sędzia przy pierwszym razie była przyjaciółką mamy, a przy drugim bliska znajoma, której mąż zostawił ją z dwójką dzieci w Moskwie. Sędzia nie miała zamiaru chronić zdrajców i ich prawa.
Była stara ciotka, która przyjechała pogodzić sprawę, ale Anna i Jagoda nie wpuściły jej do drzwi. Darek wyszedł, obszedł dom, posłuchał, co powiedziała babcia. Babcia, choć już podeszła do starości, podeszła i przytuliła się do niej, pocałowała w policzek i zapewniła:
Twoje skarby wrócą, nie martw się! To nasz chłopak, najedł i przespał całą noc. Pojechaliśmy na sankach.
Na sankach? zdziwiła się Anna.
Oczywiście. A sanie to dla wnuków i prawnuków.
Anna zrozumiała, iż łzy spływają po stole. Babcia wpadła w pośpiech, namawiając do spokoju.
Nie martwZ uśmiechem na twarzy Anna wzięła dłoń Dariusza, podziękowała wszystkim za wsparcie i wraz z rodziną ruszyła naprzód, przekonana, iż najpiękniejsze rozdziały ich życia dopiero przed nimi.
