17 listopada hala poznańskiej fabryki wypełniła się gośćmi zaproszonymi na uroczysty pokaz dokumentu. Wybór miejsca nadawał wydarzeniu szczególny wymiar. To z zakładów Cegielskiego 28 czerwca 1956 roku robotnicy wyruszyli na ulice miasta, rozpoczynając protest, który stał się jednym z najważniejszych wystąpień przeciwko komunistycznej władzy w Polsce.
Twórcy filmu postanowili skierować uwagę na to, co wydarzyło się po stłumieniu demonstracji. W centrum opowieści znalazły się procesy uczestników Czerwca oraz prawnicy, którzy podjęli się ich obrony mimo politycznej presji. Jedną z najważniejszych postaci dokumentu jest mecenas Stanisław Hejmowski, zapamiętany jako obrońca wierny zasadom sprawiedliwości i niezależności adwokackiej.
Taka perspektywa pozwala pokazać, iż los protestujących rozstrzygał się również poza ulicami Poznania. Na salach sądowych znaczenie miały argumenty obrony, odpowiedzialność za słowo i gotowość przeciwstawienia się oczekiwaniom aparatu władzy.
Po projekcji o filmie rozmawiali reżyser Andrzej Łuka, dyrektor poznańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Rafał Reczek, prof. UAM, oraz dr Piotr Grzelczak, kierownik Ratusza — Muzeum Poznania. Dyskusja dotyczyła zarówno wyboru tematu, jak i sposobu przedstawienia wydarzeń sprzed siedmiu dekad.
Andrzej Łuka wyjaśniał, iż twórcom zależało na oryginalnym podejściu i nowocześniejszym języku opowiadania o Poznańskim Czerwcu. Zwracał przy tym uwagę, iż procesy protestujących oraz działalność ich obrońców pozostawały dotąd mniej widoczne w powszechnej opowieści o tamtych wydarzeniach.
Jednym z szerzej omawianych elementów produkcji okazało się wykorzystanie sztucznej inteligencji. Posłużyła ona do animowania archiwalnych fotografii oraz tworzenia scen ilustracyjnych. Są to współczesne wizualizacje przygotowane na potrzeby dokumentu, a nie odnalezione nagrania z 1956 roku.
Twórcy podkreślali, iż praca z historycznymi zdjęciami wymagała zaawansowanej obróbki, a narzędzia AI pozostawały pod kontrolą człowieka. Technologia miała pomóc w przybliżeniu widzom ludzi utrwalonych na nieruchomych kadrach.
– Sztuczna inteligencja nadaje zdjęciom nowe życie, inną dynamikę, zbliża nas do uczestników tych wydarzeń – mówił prof. Rafał Reczek.
Dr Piotr Grzelczak zwrócił uwagę na sceny, w których robotnicy przedstawieni na fotografiach wykonują zwyczajne gesty: witają się, podają sobie dłonie czy palą papierosa. W jego ocenie taki zabieg zmienia sposób odbioru archiwalnego obrazu i pozwala dostrzec w uczestnikach historycznych wydarzeń konkretnych ludzi.
– W filmie wykorzystano AI umiejętnie, nie przekraczając granicy dobrego smaku – oceniał.
Podczas spotkania powracał również temat odpowiedzialności za przekazywanie pamięci o Czerwcu kolejnym pokoleniom. Dokument przedstawiano jako wyraz wdzięczności wobec uczestników protestu i osób, które stanęły w ich obronie.
– Ten film to kolejny pomnik Poznańskiego Czerwca i podziękowanie dla bohaterów tamtych wydarzeń – podkreślał prof. Reczek.
Premiera ma otworzyć kolejny etap życia produkcji. Organizatorzy zapowiadają pokazy dla uczniów oraz rozwijanie współpracy z placówkami oświatowymi. Film ma służyć jako punkt wyjścia do rozmów o odwadze cywilnej, odpowiedzialności oraz znaczeniu niezależnej obrony praw człowieka.


















