Reniferek – recenzja spektaklu. Między prawdą a fikcją

popkulturowcy.pl 40 minut temu

W 2024 roku serial Reniferek był na ustach wszystkich. Emocje wzbudzała nie tylko kontrowersyjna tematyka, ale fakt, iż historia była prawdziwa. Na domiar wszystkiego opowiadana była przez osobę, która ją przeżyła. Jak wypada polska sceniczna wersja hitu Netflixa?

Zanim serial Reniferek stał się międzynarodowym hitem, Richard Gadd napisał monodram, o tym samym tytule, w którym dzięki połączeniu czarnej komedii z dramatem opowiedział o swojej traumie związanej z Marthą. Historia obsesji, prześladowania i molestowania od samego początku wzbudzała w widzach ogromne emocje. Tym bardziej interesujące okazało się przeniesienie opowieści ze stand-upowego światka do serialu. Fani przeżywali historię, dyskutowali o postawie Gadda i, wbrew prośbom autora, szukali prawdziwej Marthy. Autor stał się symbolem nieidealnej ofiary, która nie zawsze zachowuje się tak jak byśmy tego oczekiwali, a tym samym staje się przez to bardziej realna.

Kadr ze spektaklu Reniferek

Oryginalny Reniferek wykonywany był przez samego Richarda Gadda. Zarówno na deskach teatrów, jak i w serialu. W tym świetle jeszcze ciekawsza wydaje się decyzja teatru Polonia, czyli przedstawienie historii w polskiej wersji językowej z aktorem. W monodramie obsadzono Jędrzeja Hycnara, który poradził sobie na scenie rewelacyjnie. Jednak cały czas nie mogłam pozbyć się wrażenia, iż jest w tym wszystkim jakiś trudny do opisania fałsz. Może było to spowodowane tym, iż widziałam serial, wiedziałam, iż gra w nim Richard Gadd i iż opowiada swoją historię. Tutaj z kolei wiedziałam, iż scenariusz opiera się na prawdziwych wydarzeniach, ale opowiada mi je aktor, wciskając je jako swoje wspomnienia.

Reniferek jako monodram ma w sobie niesamowitą lekkość, mimo trudnej i niewygodnej tematyki. Ma formę stand-upu, w której aktor cały czas jest bardzo blisko widowni, patrzy widzom i widzkom głęboko w oczy, zagaduje w charakterystyczny kumpelski sposób. Może właśnie przez to nie potrafiłam przestać myśleć o tym, iż jest w tym wszystkim jakieś kłamstwo, teatralna otoczka, która odrealnia tekst Gadda. Oczywiście to nie pierwszy i nie ostatni raz, kiedy na deskach teatru wystawiane są prawdziwe historie, ale nie zmienia to faktu, iż Reniferek należy do dość wyjątkowych inscenizacji.

Kadr ze spektaklu Reniferek

Jędrzej Hycnar w Reniferku jest aktorsko wręcz fenomenalny. Prezentuje publiczności szeroką gamę emocji, płacze na zawołanie, a po chwili wybucha nerwowym śmiechem. Nawiązuje kontakt wzrokowy, co rusz zadaje pytania retoryczne, bywa niebezpiecznie blisko. Wraz z rozwojem spektaklu widzowie i widzki czują się coraz swobodniej w jego towarzystwie, co stoi z kolei w kontrze do rosnącego ładunku emocjonalnego historii. Całość utrzymana jest w stand-upowym tonie, z dużą dawką czarnego humoru. Pozwala to chwilo rozładowywać wciąż rosnące napięcie i zmierzyć się z trudną i niewygodną tematyką.

W monodramie Reniferek jeszcze mocniej niż w serialu wybrzmiewa przedstawienie ofiary jako człowieka z krwi i kości. Richard Gadd nie zachowywał się bowiem jak stereotypowy poszkodowany i wiele jego decyzji wzbudzało i wciąż wzbudza wiele kontrowersji. Jędrzejowi Hycnarowi udało się pokazać na scenie chłopaka z krwi i kości, któremu początkowo schlebiało zainteresowanie Marthy. Równie dobrze przedstawił przemianę bohatera: od pogodnego młodego mężczyzny z planami na przyszłości do całkowicie zalanego człowieka, który od lat zmagał się z obsesyjną stalkerką. Aktor jest autentyczny w swojej roli i udowadnia, iż na scenie ma naprawdę wiele do zaoferowania.

Kadr ze spektaklu Reniferek

Z reżyserię Reniferka odpowiada Tomasz Gawron i przyznaję, iż świetnie poprowadził spektakl. Oczywiście ogromną zasługę należy też przypisać scenariuszowi, bo polska wersja wypada naprawdę nieźle. To zdecydowanie jedna z ciekawszych pozycji teatralnych tej jesieni. Śmiało można powiedzieć, iż Reniferek przypadnie do gustu nie tylko fanom i fankom serialu. Na scenie wybrzmiewa jak wiele komplikacji może tworzyć odwrócona sytuacja. zwykle to kobiety padają ofiarami stalkerów, tutaj jest to młody mężczyzna, co spotyka się z pobłażliwym podejściem władz. Reniferek należy do monodramów, który wnika głęboko pod skórę i zostaje tam na bardzo długo.

To istotny głos oddany osobom molestowanym czy mierzącym się ze stalkingiem. Spektakl mocno mnie poruszył, dotykając we mnie wiele czułych strun i przypominając mi o serialu, który dwa lata temu pochłonęłam jednym tchem. To produkcja, która zmusza do dyskusji, ale też do próby zrozumienia, iż są różne ofiary czy różne sytuacje. W Reniferku nie ma happy endu, a fakt, iż o prawdziwej historii Richarda Gadda opowiada nam Jędrzej Hycnar, sprawia, iż lawirujemy między prawdą a fikcją. I naprawdę nieźle to się sprawdza.


Fot. główna: kadr ze spektaklu Reniferek

Idź do oryginalnego materiału