W jaki sposób marginalizowane grupy mogą stać się widoczne? Jak wydobyć z kolektywnej amnezji stłumione dziedzictwo? W swojej twórczości Khalili zastanawia się, jak filmowe i dźwiękowe strategie artystyczne mogą stwarzać przestrzeń umożliwiającą zabranie głosu osobom, które na co dzień pozostają niewidoczne i są spychane na margines społecznych hierarchii. Artystka dokonuje tym samym subtelnych rewizji, tego jak definiujemy prawo do przynależności do społeczeństwa obywatelskiego, a także tego, kogo chroni, a kogo wyklucza dominujące rozumienie koncepcji państwa narodowego.
W cyklu prac obejmującym The Tempest Society, The Circle oraz The Public Storyteller Khalili zagłębia się w historię i dziedzictwo Mouvement des Travailleurs Arabes – pionierskiej organizacji politycznej założonej w 1973 roku, zrzeszającej zamieszkałych we Francji robotników pochodzenia arabskiego. Stowarzyszenie prowadziło również dwie grupy teatralne – Al Assifa oraz Al Halaka – których radykalne spektakle i performanse bezpośrednio podejmowały temat codziennej walki z nierównościami i rasizmem we Francji. W 1974 roku z ramienia organizacji w wyborach prezydenckich wystartował Djellali Kamal – nieudokumentowany robotnik pochodzący z regionu Maghrebu. W czasach, gdy społeczności imigranckie we Francji były zmuszane do zachowywania politycznej neutralności pod groźbą deportacji, kandydatura Kamala została pomyślana jako publiczny performans, mający zwrócić uwagę na sprawczość i siłę grup na co dzień pozbawionych głosu.
W obliczu luk archiwalnych i szczątkowej dokumentacji tych wydarzeń Khalili tworzy prace wideo sytuujące się na pograniczu dokumentu i spekulatywnej fikcji, w których na pierwszy plan wysuwa się wiara w sprawczą moc opowiadania historii. Co istotne, sama struktura i architektura wystawy w Konsthalle Malmö opiera się na figurze okręgu, nawiązując do marokańskiej tradycji al-halqa – kręgu słuchaczy zgromadzonych wokół gawędziarza przekazującego wiedzę zakorzenioną w tradycji ustnej.
Bouchra Khalili, How to Call a Ghost
Malmö Konsthall, S:t Johannesgatan 7, Malmö, Szwecja
Bouchra Khalili, The Tempest Society, kadr z filmu, 2017, wideo, kolor, dźwięk, 59 min., © Bouchra Khalili, dzięki uprzejmości artystki oraz galerii mor charpentier, Paryż
Bouchra Khalili, The Circle, kadr z filmu, 2023, dwukanałowa instalacja wideo, 56 min., © Bouchra Khalili, dzięki uprzejmości artystki oraz galerii mor charpentier, Paryż
