– Mamo, dlaczego nie wyprasowałaś mi niebieskiej koszuli? Mam jutro rozmowę o pracę – wołał Bartek z pokoju.
Miał dwadzieścia pięć lat.
– I proszek się skończył. W łazience leży góra skarpet – dodał.
Stanisława Kowalska stała w przedpokoju z ciężkimi siatkami.
Pasek torby wrzynał się w ramię.
Nogi bolały po dziesięciu godzinach w sklepie.
W głowie krążyła jedna myśl: kiedy to się skończy?
Odłożyła torby, spojrzała w lustro.
Zmęczona kobieta, zgaszone oczy, bezsilność w spojrzeniu.
W kuchni hałasował młodszy syn, dwudziestodwuletni Kacper.
– Mamo, kupiłaś chleb? Zjedliśmy całą kiełbasę bez niczego – rzucił, nie wychodząc z kuchni.
– Rosół skisł, wylałem. Garnka nie myłem, przypalony. Ugotujesz nowy? Barszcz, nie te twoje zupy jarzynowe.
Stanisława zdjęła buty, odstawiła je automatycznie.
Coś w niej pękło.
Cierpliwość, trzymana na nitce, zerwała się z trzaskiem.
Weszła do kuchni.
Kacper siedział z nosem w telefonie, wokół okruszki i papierki.
W zlewie góra naczyń jak krzywa wieża w Pizie.
– Cześć, synu – powiedziała cicho.
– No hej. Co z tym chlebem?
– Jest. W sklepie.
Kacper oderwał wzrok od ekranu.
– Jak to? Nie kupiłaś?
– Nie. Koszuli też nie wyprasowałam. Proszku nie kupiłam. Barszczu nie będzie.
Do kuchni wszedł Bartek, w bokserkach, drapiąc się po brzuchu.
– Mamo, co się dzieje? Serio potrzebuję tej koszuli. Nie umiem prasować.
Stanisława usiadła na stołku, nie rozpakowując siatek.
Spojrzała na swoich dorosłych, zdrowych synów.
Bartek – po politechnice, handlowiec, pieniądze wydaje na gadżety.
Kacper – student zaoczny, dostawca, w domu nie robi nic.
– Siadajcie. Musimy pogadać – powiedziała spokojnie.
W jej głosie zabrzmiało coś nowego.
Nie narzekanie. Zimna stanowczość.
– Mam pięćdziesiąt dwa lata – zaczęła. – Pracuję na pełen etat. Dom, rachunki, zakupy, gotowanie. Wy – dorośli, zdrowi mężczyźni. A ja jestem waszą służącą.
– Ale mamo, my też się męczymy. Ty jesteś kobietą, od zawsze kobiety dbają o dom – zaczął Bartek.
– Kobietom należy się szacunek i odpoczynek – przerwała. – Od dziś ogłaszam strajk.
– Jaki strajk? – zaśmiał się Kacper. – Przecież nie przestaniesz jeść.
– Będę jeść to, co sama zrobię. Prać będę swoje rzeczy. Sprzątać tylko u siebie. Wasze potrzeby – wasza sprawa.
Czy naprawdę dadzą sobie radę bez niej?
Synowie patrzyli jak na kosmitkę.
– Mamo, to nie żarty – skrzywił się Bartek. – Mam rozmowę, potrzebuję koszuli.
– Żelazko w szafie. Deska za drzwiami. Do dzieła.
Stanisława wyjęła jogurt i jabłko, zamknęła się w pokoju.
Pierwszy wieczór minął spokojnie.
Chłopaki zamówili pizzę, grali do nocy.
Stanisława leżała w wannie z pianą, czytała książkę.
Czuła ulgę, niemal przerażającą.
Rano zaczął się hałas.
– Gdzie jest to żelazko?! – wrzeszczał Bartek.
Stanisława wyszła już gotowa do pracy.
– W szafie, dolna półka.
– Nie działa! Zepsułaś!
– Włóż do kontaktu, nalej wody.
– Spóźnię się! Wyprasuj mi, jedyny raz!
– Nie. To twoja rozmowa, twoja odpowiedzialność.
Wyszła, zostawiając syna z pomiętą koszulą.
W sercu ściskało.
Wieczorem w mieszkaniu czuć było spaloną patelnię.
Góra naczyń urosła dwukrotnie.
Głodny Kacper siedział przy pustej lodówce.
– To przesada! Nic nie ma do jedzenia!
– W sklepie jest wszystko. Macie własne pieniądze.
– Nie umiem gotować pierogów!
– Instrukcja jest na opakowaniu.
Stanisława wyjęła swoją sałatkę, zjadła w ciszy.
– Skoro ty nie robisz matczynych obowiązków, to my będziemy obrażeni! – rzucił Bartek.
– Obrażcie się. Moje obowiązki skończyły się, gdy skończyliście osiemnaście lat.
– Egoistka! – burknął Kacper.
– Może. Ale syta i spokojna.
Trzy dni zimnej wojny.
Mieszkanie zarastało brudem.
Papier toaletowy się skończył, nikt go nie kupił.
Śmietnik przepełniony, zaczęło śmierdzieć.
Stanisława walczyła sama z sobą.
Chciała sprzątnąć, ugotować zupę.
Wiedziała, iż to musi boleć.
W czwartek Bartek szukał skarpet.
– Skończyły się. Wszystkie.
– Ubrania się pierze.
– Pralka ma dziwne przyciski, boję się coś zepsuć.
– Jest przycisk szybkiego prania.
– Nie mamy proszku!
– To kup.
Bartek rzucił skarpetą do kosza.
– Kupię nowe!
W piątek Stanisława się rozchorowała.
Gorączka, gardło bolało.
Wzięła zwolnienie, została w łóżku.
– Mamo, ty chora? – spytał Kacper.
– Jestem chora.
– A obiad?
Stanisława popatrzyła przekrwionymi oczami.
Czy ona wychowała takich egoistów?
– Mam trzydzieści osiem stopni. Zamknij drzwi, bo przeciąg.
Słyszała szepty w kuchni.
– Masakra. Co teraz? Głodny jestem – mówił Bartek.
– To weźmy coś z dostawy.
– Nie mam hajsu, poszedł na buty.
– Ja też spłukany.
– Ugotujemy makaron?
– Gdzie jest sól?
Obudził ją zapach spalenizny.
Pobiegła do kuchni w szlafroku.
Makaron – czarna skorupa w garnku.
Synowie stali bezradnie.
– Zeszliśmy na pięć minut, dograć mecz! – tłumaczył Kacper.
– Otwórzcie okno! Podpalicie mi mieszkanie!
Zgasiła gaz, wrzuciła garnek do zlewu.
Para buchnęła po kuchni.
Stanisława osunęła się na stołek i rozpłakała się.
Głośno, bezsilnie.
Synowie zamarli.
Nigdy jej takiej nie widzieli.
– Mamo, nie płacz – Bartek dotknął jej ramienia. – Kupi się nowy garnek.
– Nie o garnek chodzi! Jesteście bezradni! Zginiecie bez matki! Wstyd mi, iż wychowałam takie pasożyty!
Zamknęła się w pokoju.
Wieczorem drzwi uchyliły się.
– Mamo, śpisz? – Kacper.
– Nie.
– Poszliśmy do apteki. Teraflu, pastylki, cytryna.
Bartek podał tacę z herbatą i kanapkami.
– Dzięki – szepnęła.
– Posprzątaliśmy kuchnię. Dwa talerze rozbiliśmy.
Przez dwa dni coś się zmieniło.
Pytali: gdzie sypie się proszek, gdzie szmatka do kurzu.
Ugotowali zupę, bulionowatą, ale swoją.
Bartek wyprasował koszulkę, ze śliską plamą, ale dumny.
Gdy wyzdrowiała, na lodówce wisiała kartka z grafikiem.
– Co to? – spytała.
– Dyżury. Pomyśleliśmy, iż miałaś rację.
– I zamierzasz to przestrzegać?
– Spróbujemy. Kacper guglał, jak zrobić chrupiące ziemniaki.
Stanisława uśmiechnęła się szczerze.
Minął miesiąc.
Nie było idealnie, ale lepiej.
Zapisała się na basen, spotykała z przyjaciółkami.
Mężczyźni znów na nią patrzyli na ulicy.
Pewnego wieczora wróciła z basenu.
Synowie krzątali się w kuchni.
– Co wy tu robicie?
– Robimy kolację – powiedział Kacper. – Bartek dostał pierwszą wypłatę w nowej pracy.
– Nowa praca?
– Tak. Pamiętasz koszulę? Nie przyjęli mnie, powiedzieli, iż niechlujny wygląd. Nauczyłem się prasować, poszedłem jeszcze raz.
– Gratuluję, synku.
Życie w tym domu wreszcie się zmieniło.
