23 października w Centrum Kultury w Gdowie odbyła się premiera reportażu dokumentalnego pt. „Spóźnieni o pokolenie”, w reżyserii Patrycji Dąbek i Damiana Linczowskiego. Film poświęcony jest folklorowi, kulturze i tradycjom Gdowa oraz okolic przedstawionym z perspektywy osób od lat zaangażowanych w pielęgnowanie lokalnego dziedzictwa.
Wydarzenie zgromadziło licznych gości, wśród których znaleźli się m.in. Wicepremier, Ministrer Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, członkini Zarządu Powiatu Wielickiego Edyta Trojańska-Urbanik, przewodnicząca Rady Gminy Gdów Dominika Linczowska, Dyrektor Centrum Kultury w Gdowie Wioleta Chmiela, Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Gdowie Maciej Gibała oraz delegacja Małopolskiego Instytutu Kultury - Nina Burno i Zofia Grząślewicz.
Wieczór otworzył występ zespołu ludowego "Mali Gdowianie", prowadzonego przez Joannę Marczewską i Elżbietę Wróbel. Młodzi artyści pokazali program nawiązujący do regionalnych tradycji i od razu wprowadzili publiczność w lokalny klimat. Dla twórców filmu ten występ miał szczególne znaczenie - Patrycja Dąbek i Damian Linczowski w przeszłości sami należeli do zespołu, i to właśnie tam, jak sami przyznają, zaczęło się ich zainteresowanie kulturą Gdowa.
Po występie przyszedł czas na premierowy pokaz reportażu, będącego efektem trzymiesięcznej pracy młodych twórców. Film przybliża wspomnienia, wiedzę i doświadczenia osób, które przez lata pielęgnowały lokalne zwyczaje, pamiętają dawne obrzędy i potrafią opowiedzieć o tradycyjnych strojach ludowych. To opowieść o dziedzictwie przekazywanym z pokolenia na pokolenie, często poza oficjalnymi opracowaniami i dokumentami - przede wszystkim poprzez osobiste wspomnienia oraz bezpośredni kontakt z drugim człowiekiem. W reportażu wystąpili Małgorzata Bednarska, Anna Suchoń, Alina Chechelska-Płoskonka, Maria Daniel, Władysław Cebula, Anna Stachnik oraz Julia Jelonek.
Jak zaznaczyli autorzy, praca nad filmem uświadomiła im, jak bogata jest historia kulturowa Gminy Gdów, ale również jak trudne bywa odnajdywanie i gromadzenie opowieści, które nigdy nie zostały spisane. Wiele z nich przetrwało wyłącznie w pamięci mieszkańców, dlatego ich dokumentowanie ma szczególne znaczenie dla zachowania lokalnej tożsamości.
Tuż po projekcji na ręce reżyserów popłynęły gratulacje od Joanny Marczewskiej i Elżbiety Wróbel, prowadzących zespół „Mali Gdowianie”. Gratulacje stanowiły wyraz uznania dla ich pracy oraz zaangażowania w dokumentowanie i ocalanie od zapomnienia dziedzictwa kulturowego Gminy Gdów.
„Spóźnieni o pokolenie” nie jest próbą stworzenia kompletnego opracowania na temat gdowskiego folkloru. To zapis wybranych fragmentów lokalnej historii, utrwalonych dzięki rozmowom z osobami, które przez lata współtworzyły i pielęgnowały kulturę regionu. Reportaż zwraca uwagę na potrzebę dokumentowania wspomnień i przekazywania wiedzy kolejnym pokoleniom, zanim część tych opowieści bezpowrotnie zniknie.
Na koniec twórcy zaprosili na scenę bohaterów reportażu, którym wręczyli pamiątkowe upominki w podziękowaniu za poświęcony czas, podzielenie się wspomnieniami i wiedzą oraz wkład w powstanie dokumentu.
Premiera stała się nie tylko prezentacją efektów pracy młodych reżyserów, ale także okazją do spotkania wokół wspólnej historii i tożsamości mieszkańców Gminy Gdów. Pokazała, iż troska o dziedzictwo zaczyna się od ludzi - ich pamięci, doświadczeń i gotowości do przekazywania własnych opowieści. To właśnie dzięki takim inicjatywom lokalne tradycje mogą być poznawane i pielęgnowane przez kolejne pokolenia.
Projekt powstał w ramach programu Małopolska Baza Twórcza, którego organizatorem jest Małopolski Instytut Kultury w Krakowie. Partnerem przedsięwzięcia było Centrum Kultury w Gdowie.
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury „Bardzo Młoda Kultura 2026–2028”.
