Ponad połowa rodziców poświęca głębokiej rozmowie z dziećmi średnio 5 minut dziennie, wynika z raportu SW Research, przygotowanego na zlecenie Fundacji Legii i Fundacji off School. Jednocześnie średni dzienny czas korzystania z internetu przez nastolatki w 2024 roku wyniósł prawie 5 godzin dziennie.
W piątek zaprezentowano poradnik dla dorosłych o tym, jak funkcjonuje młodzież w świecie social mediów.
Bez podziału na online i offline
Jak powiedziała jedna z autorek podręcznika Martyna Kułakowska, dla Generacji Z prawie nie istnieje podział na sferę online i offline.
– Przewodnik jest stworzony przez młode osoby i jest o tym, co my robimy w świecie online, ale też czego my potrzebujemy. Każde pokolenie ma swój własny czas. Wszyscy dostaliśmy w nieco innych czasach, ale mamy wspólne potrzeby, tylko narzędzia są trochę inne. W przewodniku też pokazujemy zalety internetu i tego, co daje nam technologia, bo nie można mówić tylko i wyłącznie o zagrożeniu – tłumaczyła.
Jak rozmawiać o emocjach?
W książce opisane są zasady, których powinni przestrzegać zarówno dorośli i młodzież.
Jak zauważył Grzegorz Święch z Fundacji Off School, rodzice często nie potrafią rozmawiać o emocjach.
– Wszystkim nam towarzyszy epidemia samotności, nie tylko młodym osobom, również osobom starszym, dorosłym. Wśród osób młodych ona jest szczególnie widoczna, no bo to jest okres kształtowania się, budowania relacji. Jest wiele książek opisujących zjawisko świata cyfrowego, jest wiele książek opisujących kwestie relacji, ale nie ma książek, które napisały młode osoby, które tłumaczą, jak ich świat funkcjonuje – podkreślił.
Dlaczego internet?
Jak podaje raport NASK za 2024 rok, nastolatki spędzały w internecie średnio pięć godzin dziennie. Natomiast – jak wynika z raportu Fundacji Legii i Fundacji off School –rodzice zapytani o to, ile czasu ich dzieci spędzają online, zaniżali ten czas średnio o godzinę.
Nastolatki używają internetu najczęściej do: słuchania muzyki, oglądania filmów i seriali, gry w gry online, kontaktowa się ze znajomymi i rodzin" za pomoc" komunikatorów oraz korzystanie z mediów społecznościowych.
Młodzi ludzie wykorzystują również internet do nauki i rozwoju - 26% nastolatków zadeklarowało, iż używa internetu do odrabiania lekcji, 23% dzięki internetu poszerza również wiedzę w ramach swoich zainteresowań.
Czy rodzice ustalają zasady?
Raport ujawnił również rozbieżności w ustalaniu granic oraz postrzeganiu zagrożeń w internecie. Aż 57% rodziców ustala zasady korzystania z internetu, ale tylko 21% młodych ludzi twierdzi, iż takie zasady naprawdę istnieją.
Badania wskazują również, iż poświęcamy coraz mniej czasu w uważną i głęboką rozmowę. Chociaż fizycznie przebywamy w tych samych pomieszczeniach, rzeczywista interakcja z nastolatkami skraca się średnio do zaledwie kilkunastu minut dziennie.
Krzywdzące stereotypy
Co więcej, ten wspólny czas bywa wypełniony głównie logistyką: pytaniami o oceny, planowaniem dnia czy przypominaniem o obowiązkach domowych. Często też pojawiają się krzywdzące określenia młodych, jako „uzależnionych od telefonu”, „ciągle w internecie”, co sprawia, iż młodzi ludzie się zamykają, podaje raport.
– Zanim zaczniemy mówić o zasadach, granicach czy zagrożeniach, musimy najpierw zrozumieć świat, w którym dorasta dzisiejsza młodzież. Świat, który wielu dorosłym wydaje się obcy, chaotyczny, a czasem wręcz niepokojący. W tej części spróbujemy stanąć po drugiej stronie ekranu i zobaczyć rzeczywistość oczami młodego człowieka. Przyjrzymy się, jak wygląda cyfrowa codzienność młodych osób, gdzie spędzają czas online i dlaczego te przestrzenie są dla nich tak istotne – czytamy w raporcie.
W poszukiwaniu tożsamości
W raporcie wskazano, iż dla wielu nastolatków opublikowanie czegoś w internecie, to pierwsza realna szansa, aby ich pomysł mógł zaistnieć.
– Nie w zeszycie schowanym w szufladzie, nie na kartce pokazanej tylko rodzicom, ale w miejscu, gdzie ktoś może to zobaczyć, skomentować, docenić i udostępnić dalej – podkreślono.
– Taniec na TikToku, udostępnianie swoich grafik czy montowanie krótkich filmów to dla części nastolatków sposób na wyrażanie emocji, rozwijanie kreatywności i budowanie swojej tożsamości – czytamy także.
Jak chronić przed cyberprzemocą?
Raport pokazuje jak umożliwić młodym ekspresję, chroniąc ich jednocześnie przed cyberprzemocą.
Według raportu NASK z 2025 roku jedynie 44% uczniów zadeklarowało brak doświadczeń przemocy internetowej. Duża część badanych doświadczyła różnych form cyberprzemocy. Najczęściej było to wyzywanie (29%), ośmieszanie (19%), poniżanie (18%) oraz straszenia (13%).
Ponad połowa opiekunów (63% badanych) była przekonana, iż ich podopieczni nie doświadczyli żadnej formy agresji online.
Podręcznik fundacji Legii i Fundacji off School na termat sposobów docierania do młodych i rozumienia ich emocji i potrzeby ekspresji, a jednocześnie chronienia ich przed przemocą, można pobrać na stronie internetowej Fundacji Legii.