"Pomocy" już w kinach. Wybieramy najlepsze filmy Sama Raimiego

"Dotyk przeznaczenia" nie należy do kanonu najczęściej omawianych dzieł w karierze Raimiego. W końcu jest uboższy o kilka kluczowych elementów wyróżniających Amerykanina z grona innych popularnych twórców. ale thriller z Cate Blanchett w roli głównej wciąż imponuje sprawnością realizacji, udowadniając, iż dla bohatera tego rankingu żonglowanie między gatunkami to chleb powszedni. Główna bohaterka Anne jest samotną matką trójki dzieci. Na życia zarabia dzięki swojemu darowi jasnowidzenia. Dzięki poradom mieszkańcy jej miasteczka próbują rozwiązywać swoje ukrywane przed światem problemy. W obliczu zaginięcia młodej dziewczyny i próśb ze strony zrozpaczonej rodziny kobieta decyduje się pomóc. Tym samym zostaje częścią śledztwa, w którym znalezienie winnego jest tylko pozornie proste. Obsadę uzupełniają: Katie Holmes, Hilary Swank, Greg Kinnear, Giovanni Ribisi i Keanu Reeves.

Po dekadach bez pracy w gatunku, który wypromował Raimiego, można było przypuszczać, iż reżyser stracił do niego serce. Na wątpliwości fanów odpowiedział film "Wrota do piekieł". Niczym najsłynniejsze dzieła firmowane nazwiskiem reżysera również historia Christine (Alison Lohman) łączy w sobie zarówno mrok rodem z kina grozy, jak i humor prosto z komedii. W końcu Raimi specjalizuje się w tym niecodziennym połączeniu. Główna bohaterka zostaje przeklęta przez tajemniczą kobietę i ma zaledwie trzy dni do strasznej śmierci. Aby pozostać przy życiu, musi zawalczyć z niewidzialnym wrogiem. Łamiąc gatunkowe prawidła Raimi wywołuje uśmiechy i okrzyki przerażenia, ale nie zmienia spektaklu w farsę. Tak wygląda powrót do dobrej formy.

Jedyny w karierze western Raimiego to podróż na Dziki Zachód i z powrotem, jaką zgotować nam mógł jedynie ten reżyser. "Szybcy i martwi" wyłonili się z tradycji spaghetti westernów, odsyłając widzów do świata, który pokochali lata temu. Sharon Stone gra kobietę podążającą za zemstą na złym i bezwzględnym szeryfie. Podczas seansu wydaje się, iż Raimi wyciąga z rękawa wszystkie chwyty – od wystrzałowej pracy kamery, po dynamiczny i kreatywny montaż. Z dodatkiem imponującej obsady (Gene Hackman, Leonardo DiCaprio, Tobin Bell, Lance Henriksen, Keith David, Gary Sinise, Russell Crowe) nie sposób się nudzić. A jednak, krytycy w momencie premiery nie poznali się na filmie, który nie sprostał finansowym prognozom.

Filmowe gatunki w wydaniu reżysera potrafią zachwycać bogactwem pomysłów, ale także ujmować bezpośrednim prezentowaniem historii. Na tym drugim biegunie znajduje się "Prosty plan". Przede wszystkim to opowieść potraktowana zupełnie na serio – bez komediowych elementów, z jakich znamy produkcje twórcy. Śmiech zastąpiło napięcie, stopniowo dawkowane tak, aby utrzymać widzów na krawędziach foteli. Przypominająca raczej klasyczne thrillery hollywoodzkie niż dotychczasowe dokonania Raimiego przypowieść o chciwości pokazuje go z dotąd nieznanej strony. Film opowiada historię braci Hanka (Bill Paxton) i Jacoba (Billy Bob Thornton), którzy odnajdują rozbity samolot, a w nim ponad 4 miliony dolarów w gotówce. Wysiłki, aby ich odkrycie pozostało tajemnicą, zdają się na nic, gdy w rodzinną relacje wkrada się podejrzliwość.

Dla naukowca Peytona Westlake’a, prowadzącego badania nad stworzeniem sztucznej skóry, sukces jest celem nadrzędnym. Tymczasem życie pisze dla niego inny scenariusz. Niespodziewanie zostaje napadnięty i oszpecony, a jego laboratorium doszczętnie zniszczone. Eksperymentalna kuracja nie tylko ratuje jego życie, ale daje mu też supermoce. Wraz z nadludzką siłą i wytrzymałością mężczyzna zmienia się nie do poznania. Wypadek pozostawia też piętno na psychice. Peyton zostaje owładnięty chęcią zemsty, a także kontynuowania badań, aby odzyskać dawne ciało. Inspirowana pierwszymi filmami superbohaterskimi produkcja serwuje widzom zarówno dramatyczne momenty, jak i te zabawne. Na tym etapie kariery w twórczości reżysera widać już podobne tropy – w końcu Peter Parker, Ash Williams i bohater "Człowieka ciemności" noszą w sobie wiele podobieństw. Jak przystało na prawdziwych protagonistów, mają przede wszystkim szlachetne wnętrze, a wyróżniające ich z tłumu zewnętrze potrafią traktować jako atut. A to zdecydowanie najbardziej niedocenione dzieło w karierze reżysera wcale nie odstaje od popularnych tytułów.

Trzeci film serii "Martwe zło" przenosi Asha Williamsa do średniowiecza. Tam, jako tajemniczy przybysz, zostaje wplątany w intrygi, przy okazji próbując wrócić do domu. Ale na drodze stają te same mroczne siły, które naprzykrzały mu się już niejednokrotnie. Jako długo wyczekiwane domknięcie trylogii "Armia ciemności" pozostała nieco na uboczu, jako element nieco inny od reszty serii. Pomimo tego mniej entuzjastycznego przyjęcia produkcja znalazła swoje miejsce w kanonie, stając się podstawą licznych kontynuacji w formie komiksów czy gier wideo. Z perspektywy czasu "Armia ciemności" pozostaje bardzo ciekawą próbą zerwania odświeżenia serii. Fantastycznie stworzony świat przedstawiony nie służy tu tylko jako tło, a wręcz to integralna część fabuły, tylko odrobinę słabszej od pierwszych dwóch.

Tym filmem Raimi wkroczył na hollywoodzkie salony, tworząc przy okazji legendę. Oto grupa dwudziestokilkulatków zebrała kosmiczną kwotę kilkuset tysięcy dolarów na swój autorski projekt. Dziś jak na dłoni widać, iż "Martwe zło" to coś więcej niż wprawka młodych ludzi ćwiczących fach. Mimo chałupniczych rozwiązań technicznych i oczywistych niedostatków produkcyjnych tytuł znalazł widzów – było ich znacznie więcej, niż przypuszczali twórcy. Przełomowe pomysły spotkały się z niezłym wykonaniem, które zachwyciło dziesiątki tysięcy oglądających. W taki sposób reżyser, który chwilę wcześniej zrezygnował ze studiów, otworzył sobie drogę do kariery, która miała uformować się jeszcze wyraźniej za kilka lat.

Wszystkie kolejne filmowe odsłony "Spider-Mana" muszą wracać do dzieła Raimiego jako punktu odniesienia. Historia Petera Parkera, który po ugryzieniu przez radioaktywnego pająka zyskuje supermoce i wykorzystuje do walki z przestępcami, zmieniła się w kinie w oszałamiające widowisko, które na lata stało się wyznacznikiem tego, jak powinny wyglądać komiksowe ekranizacje. Reżyser zdecydowanie wyprzedził epokę, choćby nie zdając sobie sprawy, iż już za kilka lat ten filmowy podgatunek zdominuje kino popularne. W 2002 roku widzowie przekazali jasny sygnał – chcą oglądać podobne widowiska. Głosowanie portfelami zakończyło się na ponad 800 milionach dolarów wpływów z kin oraz z obietnicą stworzenia kontynuacji.

U Raimiego numer 2 w tytule filmu działa jak znak jakości. Z trylogii o Człowieku-Pająku to właśnie "Spider-Man 2" jest produkcją najdojrzalszą i starzejącą się dostojnie. Reżyser wchodzi głębiej w superbohaterską psychikę, pokazując Petera Parkera jako zmęczonego moralnym ciężarem noszenia kostiumu. Prywatne dylematy nie mogą przesłonić jednak poczucia obowiązku, zwłaszcza, iż światu zagraża kolejny złoczyńca. Oprócz niuansów naniesionych na charakterystykę postaci z oryginału produkcja dostarcza też świetnej, efektownej rozrywki, która po latach nie traci nic z widowiskowego spektaklu. W rękach twórcy materiał źródłowy otrzymał sprawiedliwą adaptację – prawdopodobnie najlepszy aktorski film o Spider-Manie w historii.

Po porażce "Fali zbrodni" Raimi powrócił do swojego pierwszego udanego dzieła z zamiarem stworzenia kontynuacji. "Martwe zło 2" zaczyna się jak oryginał, ale potem wszystko przybiera jeszcze wyrazistszego wymiaru. Do szokowania i straszenia reżyser dodał jeszcze więcej śmiechu, co w połączeniu okazało się nie tylko początkiem wielkoskalowej kariery, wyznacznikiem autorskiego stylu, ale także dziełem uniwersalnie uwielbianym. Z ekranu przebija twórcze szaleństwo pokazujące coś przekraczającego gatunki, walczącego z konwencjami i oczekiwaniami – po prostu film kultowy.