Plan niedoskonały

W kinie napad na bank to wciąż bułka z masłem. Dyrektor bez zastanowienia otwiera klientowi drzwi – jeszcze przed oficjalnymi godzinami pracy, zanim w oddziale pojawi się ochrona. Do neutralizacji monitoringu ciągle najskuteczniejszy jest sprej, a kod do sejfu złamać można mało wyrafinowanym szantażem. Tożsamość należy oczywiście ukryć za maską i gwałtownie uwijać się z robotą. W "Kursie kolizyjnym" ten zuchwały rabunek to tylko zawiązanie akcji, ale już na wstępie jest ono zbyt sztampowe, by mogło przykuć uwagę wyjadaczy sensacyjnego kina. Realizacyjnie to również repertuar znanych zagrań: ujęcia z przemysłowych kamer, gwałtowny montaż i szybkie zmiany punktów widzenia. Nic nadzwyczajnego, średnia niższa. Amatorzy – powiedziałby profesor z "Domu z papieru".


Daniel Sánchez Arévalo, reżyser i współscenarzysta, na szczęście wie, iż od samego napadu ciekawsza jest ucieczka. To ona wymaga prawdziwej finezji, przebiegłego planu i bezbłędnego wykonania. Udana daje ogromną satysfakcję (bohaterom i widzom). Koncertowo położona wywołuje nie mniej emocjonujące reperkusje. Proroczy tytuł zapowiada drugi wariant. Finalne niepowodzenie wisi więc nad głowami przestępców od samego początku, ale nie oznacza to, iż wszystko od razu wiadomo.

Gdy plan rozpada się na kawałki, Sánchez Arévalo sięga po mechanizmy znane z "Rashōmon" czy "Przypadku". Dostajemy tu czterokrotnie powtarzany wypadek samochodowy. Za każdym razem w zdarzeniu ginie inny pasażer, więc fabuła toczy się innymi torami. Sánchezowi Arévalo oczywiście trudno rywalizować na płaszczyźnie jakości z Kurosawą czy Kieślowskim. To zupełnie inna liga, ale "Kurs kolizyjny", wyjściowo generyczny akcyjniak, nabiera dzięki tej narracyjnej pętli oryginalności i scenariuszowej świeżości. Wychodząc poza schemat, łatwo jednak wpaść w pułapki. Najpierw trzeba doskonale znać zasady, by umiejętnie je łamać.


Twórcy w interesujący sposób sprzedają kolejne informacje o zapleczu całego przedsięwzięcia, a zmiany perspektyw oraz powypadkowych okoliczności obnażają wszystkie niedociągnięcia rabunku. Już plan A był pełen luk, w dodatku nikt nie przygotował rozwiązań na wypadek nieprzychylności losu. To po prostu nie mogło się udać. Bo Sánchez Arévalo właśnie o losie w szczególności opowiada. Jedna pomyłka generuje lawinę problemów. Spod kołderki każdego alibi prawda wyjdzie na jaw. Jakiekolwiek próby zacierania śladów i tak w końcu przyozdobią nadgarstki w kajdanki. Tym bardziej iż bohaterzy "Kursu kolizyjnego" nie mają chłodnych głów. To postacie gorączkowe, emocjonalnie rozdarte, spontaniczne i wewnętrznie niestabilne. Cztery tykające bomby, z samochodowym wypadkiem bądź bez, zawsze skazane na klęskę.

To kilka alternatywnych historii, ale każda uderza w zbliżone, płaczliwe tony. Kilkuodcinkowa serialowa formuła dałaby tej historii więcej oddechu i przestrzeń na subtelniejszą grę. W dwugodzinnym metrażu Sánchez Arévalo często idzie na skróty i zamiast budować niepewność, odpowiedzi dostajemy na tacy. W scenach obyczajowych, mogących nieszczęśliwie się kojarzyć z telenowelą, bohaterowie od razu zdradzają motywacje, a romantyczne wątki są albo psychologicznie niewiarygodnym dodatkiem, albo przedziwną dygresją, zwykle prowadzącą donikąd. Z kolei policyjne śledztwo jest prostolinijne jak prasowy nagłówek. Poszlaki jak z kreskówki, nieporozumienia jak z gatunkowej parodii.


"Kurs kolizyjny" to film o zdesperowanych ludziach. Pogrążonych przez ekonomiczny kryzys, zadłużonych, pochłoniętych przez hazard i oszukanych. Każdy z tych tematów potraktowany jest jednak pretekstowo, sprowadzony do pojedynczych scen, obrazujących "problematyczną sytuację". Sánchez Arévalo stara się do tego wszystkiego robić kino interwencyjne, punktując korupcję publicznych organów i instytucji, które zamiast gwarantowania bezpieczeństwa i porządku wywołują jeszcze większy zamęt. To też dobra lekcja dla samego reżysera. Lepiej wyczerpać jeden temat, niż liznąć cztery.