W Parku Edukacyjnym „Branice” w Krakowie postępują prace przy zabytkowych budynkach przenoszonych w ramach tworzonego skansenu architektury drewnianej. Projekt, który ma prezentować dawną zabudowę wsi podkrakowskiej, wchodzi w kolejny etap realizacji – coraz bardziej widoczne są efekty prac wykończeniowych i konserwatorskich przy już ustawionych obiektach.
Obecnie równolegle prowadzone są prace przy dwóch chałupach, które zostały wcześniej translokowane na teren inwestycji. Jedna z nich odzyskała właśnie historyczną kolorystykę elewacji, a przy kolejnej zakończono wykonanie tradycyjnej strzechy.
Niebieska elewacja zgodna z badaniami
W przypadku jednej z chałup, przeniesionej do Branic w ramach projektu, zakończono prace związane z odtworzeniem pierwotnej kolorystyki elewacji. Jak informują realizatorzy inwestycji, decyzja o wyborze barwy została poprzedzona badaniami stratygraficznymi, które pozwoliły odczytać kolejne warstwy malarskie na drewnianych ścianach budynku.
W ich wyniku ustalono, iż najstarsza zachowana warstwa wykończeniowa miała kolor niebieski. Na tej podstawie elewację odtworzono w tej właśnie barwie, przywracając jej – w możliwie wiernej formie – historyczny wygląd.
Prace przy tym obiekcie przez cały czas trwają. Obejmują one dalsze działania konserwatorskie oraz roboty wykończeniowe wewnątrz i wokół budynku. Zakończenie robót planowane jest na najbliższe miesiące.
Strzecha na kolejnym obiekcie
Równolegle w Parku Edukacyjnym „Branice” zakończono wykonanie strzechy na dachu kolejnej chałupy – przeniesionej z Pleszowa. To jeden z charakterystycznych elementów tradycyjnego budownictwa wiejskiego, który w ramach projektu odtwarzany jest z wykorzystaniem dawnych technik rzemieślniczych.
Obecnie przy tym budynku prowadzone są dalsze prace, w tym futrowanie ścian gliną oraz wykończenia konstrukcyjne. Obiekt stopniowo zbliża się do finalnego etapu rekonstrukcji.
Park Edukacyjny „Branice” – skansen w budowie
Park Edukacyjny „Branice” to projekt zakładający stworzenie pierwszego w Krakowie skansenu architektury drewnianej. W jego ramach prezentowane mają być autentyczne zabytkowe budynki przenoszone z różnych miejsc dawnej wsi podkrakowskiej oraz jej okolic.
Docelowo w skansenie ma znaleźć się m.in. około 10 zagród, kościół, karczma, budynki gospodarcze oraz przestrzeń edukacyjno-wystawiennicza. Całość ma tworzyć układ przypominający dawną wieś, z zachowaniem jej skali i charakteru zabudowy.
Obiekty przenoszone, nie budowane od nowa
Jednym z kluczowych założeń projektu jest to, iż obiekty nie powstają od podstaw, ale są przenoszone z innych lokalizacji. Każda chałupa jest wcześniej poddawana szczegółowej analizie konserwatorskiej, która obejmuje ocenę stanu technicznego, badania materiałowe oraz dokumentację historyczną.
Dopiero na tej podstawie podejmowana jest decyzja o translokacji, czyli demontażu budynku i jego ponownym montażu w Branicach. Proces ten obejmuje numerowanie wszystkich elementów, ich zabezpieczenie, transport oraz odbudowę w nowej lokalizacji.
Proces konserwatorski i rzemieślniczy
Realizacja projektu opiera się na współpracy wielu specjalistów – konserwatorów zabytków, projektantów, inżynierów oraz rzemieślników wykonujących tradycyjne prace budowlane.
W trakcie odbudowy wykorzystywane są m.in. techniki strzecharstwa, ciesielstwa oraz tradycyjnego wypełniania ścian gliną. W zależności od stanu zachowania elementów, część oryginalnych materiałów jest ponownie wykorzystywana, a część – uzupełniana nowym drewnem.
Jak podkreślają realizatorzy, celem jest zachowanie jak największej ilości oryginalnej substancji zabytkowej przy jednoczesnym zapewnieniu stabilności konstrukcji.
Chałupa z Chełmu już gotowa
Jednym z pierwszych zakończonych etapów projektu była translokacja chałupy z dawnej wsi Chełm, położonej w rejonie Woli Justowskiej. Budynek z lat 30. XX wieku został przeniesiony wraz z częścią oryginalnego wyposażenia i poddany pełnej rekonstrukcji.
W trakcie prac zachowano m.in. układ pomieszczeń, elementy stolarki okiennej i drzwiowej oraz dekoracje malarskie odkryte pod warstwami farb. Obiekt stanowi przykład dawnej zabudowy podmiejskiej, która jeszcze w pierwszej połowie XX wieku była charakterystyczna dla okolic Krakowa.
Projekt rozłożony na lata
Park Edukacyjny „Branice” pozostaje inwestycją wieloetapową, realizowaną w dłuższej perspektywie czasowej. Choć część budynków jest już widoczna na terenie skansenu, całość projektu przez cały czas znajduje się w fazie realizacji i teren nie pozostało udostępniony zwiedzającym. Inwestorem przedsięwzięcia jest Kraków Nowa Huta Przyszłości S.A.
