Miejsce wybrano nieprzypadkowo. Książęca para spogląda w kierunku wież gnieźnieńskiej katedry, a sama scena nawiązuje do wydarzeń z 967 roku. Mieszko I został przedstawiony tuż przed wyruszeniem na wyprawę wojenną przeciwko Wichmanowi. Towarzysząca mu Dobrawa trzyma dłoń na brzuchu – kompozycja odwołuje się do narodzin Bolesława Chrobrego, przyszłego pierwszego koronowanego króla Polski.
Historycy nie są zgodni, czy Chrobry przyszedł na świat w 966 czy 967 roku. Twórcy monumentu nie próbują rozstrzygać tego sporu. Zamiast tego wykorzystali artystyczną wizję, która łączy istotny moment z życia Mieszka z narodzinami jego następcy.
Autorem rzeźby jest Rafał Nowak, którego prace można już spotkać na gnieźnieńskim Trakcie Królewskim. Pomnik wykonano z brązu metodą wosku traconego. Postacie przedstawiono w naturalnej skali i zrezygnowano z wysokiego cokołu. Dzięki temu odwiedzający mogą podejść bezpośrednio do Mieszka i Dobrawy, obejść kompozycję czy zrobić sobie przy niej zdjęcie.
Szczególne znaczenie ma obecność samej Dobrawy. Dotychczas opowieść prowadzona przez rzeźby Traktu Królewskiego koncentrowała się przede wszystkim na władcach i wojownikach. Teraz pojawia się w niej czeska księżniczka, której małżeństwo z Mieszkiem I było jednym z kluczowych wydarzeń w procesie chrystianizacji państwa Piastów. Jednocześnie pokazano ją nie tylko jako postać polityczną, ale także jako żonę i przyszłą matkę pierwszego króla Polski.
Podczas odsłonięcia pomnika prezydent Gniezna Michał Powałowski zwracał uwagę, iż historia państwowości nie składa się wyłącznie z wojen oraz decyzji podejmowanych przez władców. Tworzyły ją również rodziny i kobiety mające wpływ na wydarzenia swojej epoki.
Nowa rzeźba może z czasem doczekać się także własnej miejskiej legendy. W Gnieźnie pojawił się pomysł, by dotknięcie brzucha Dobrawy przez pary starające się o dziecko zaczęło być traktowane jako gest „na szczęście”. Czy zwyczaj rzeczywiście przyjmie się wśród mieszkańców i turystów, pokażą kolejne lata.
Pomnik jest częścią większego przedsięwzięcia związanego z obchodami tysiąclecia pierwszych koronacji królewskich i modernizacją Traktu Królewskiego. Projekt jest finansowany w ramach Funduszy Europejskich dla Wielkopolski 2021–2027.
Zmiany na szlaku nie ograniczają się do nowych rzeźb. Powstaje również trasa wykorzystująca videomapping do przedstawienia historii Polski – od początków państwa po współczesne Gniezno. Projekt obejmuje także mural promujący Trakt Królewski, rozwiązania poprawiające jego dostępność dla osób ze szczególnymi potrzebami oraz rozwój aplikacji mobilnej.
Nowa kompozycja nad Jeziorem Jelonek wpisuje się więc w szerszą próbę opowiadania historii Gniezna w sposób bardziej dostępny i angażujący. Ma to szczególne znaczenie właśnie tutaj – w mieście, w którego katedrze w 1025 roku koronowano Bolesława Chrobrego. Tysiąc lat później na Trakcie Królewskim swoje miejsce otrzymała również jego matka.
