Jerzy Buzek, Zbigniew Hołdys, Jerzy Kiszkis, Agnieszka Lichnerowicz, Chris Niedenthal
i Piotr Olech zostali uhonorowani Odznaką Solidarności i Praw Człowieka Europejskiego Centrum Solidarności. Różnią ich doświadczenia i drogi zawodowe, a łączy troska o dobro wspólne i codzienne praktykowanie solidarności. Gale wręczenia odznak odbyły się w ramach sierpniowego Święta Solidarności i Wolności
– Odznaką wyróżniamy osoby, które czynią świat lepszym, bronią wartości demokratycznych, dbają o edukację młodego pokolenia, praktykują solidarność, dostrzegają tych, którzy doświadczają kryzysów i wspierają ECS w realizacji jego misji– mówi Magdalena Mistat, p.o. dyrektor ECS.
Wyróżnienia wręczyły Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska oraz Magdalena Mistat. Uroczystości odbyły się w ramach obchodów Święta Solidarności i Wolności – 30 sierpnia podczas poświęconego Jerzemu Buzkowi wieczoru, gdy miał premierę film dokumentalny „Jerzy Buzek. Siła marzeń” (reż. Andrzej Buchowski, TVP) i 31 sierpnia podczas uroczystości wręczenia odznak w sali Triumf wolności na wystawie stałej ECS.
Jerzy Buzek: „Nie traćmy ducha”
Jerzy Buzek był działaczem Solidarności, również podziemnej w stanie wojennym, przewodniczył historycznym obradom I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku (1981), kierował rządem AWS-Unia Wolności, który przeprowadził cztery najważniejsze reformy ustrojowe (1997–2001). Przez 20 lat był posłem do Parlamentu Europejskiego i pierwszym przedstawicielem państwa z dawnego bloku wschodniego, który objął stanowisko przewodniczącego (2009–2012).
Został uhonorowany za służbę publiczną dowodzącą, iż polityka może być wyrazem troski o dobro wspólne oraz za praktyczne realizowanie humanistycznych wartości i ideałów Sierpnia ’80. Jerzy Buzek od lat pozostaje życzliwym przyjacielem ECS – wspiera działalność instytucji, uczestniczy w jej wydarzeniach, a podczas spacerów subiektywnych po wystawie stałej daje świadectwo czasom, bez których nie byłoby demokratycznej Polski i wspólnej Europy.
Odbierając odznakę, podkreślił, iż wyróżnienie jest dla niego niezwykłym i wzruszającym momentem. Zaznaczył, iż przemiany, które doprowadziły Polskę do wolności, demokracji i europejskiej wspólnoty, były dziełem wielu osób.
– Niczego z tego, co wydarzyło się w ostatnich trzydziestu, czterdziestu latach, nie robiliśmy sami. Wszyscy byliście ze mną – mówił. Przypomniał też o ideałach Solidarności i znaczeniu działania bez użycia przemocy. – Nie traćmy ducha. Przed nami nowe wyzwania. Działamy – powiedział, dziękując za wyróżnienie.
Zbigniew Hołdys
Muzyk, kompozytor, poeta, dziennikarz, autor etiud i nowel teatralnych, lider zespołu Perfect. W 1989 roku kierował promocją kampanii wyborczej warszawskiego Komitetu Obywatelskiego. Jest założycielem fundacji Dzieci Ulicy, gra z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy, angażował się w działalność Marka Kotańskiego. Gdy ECS zostało pozbawione dotacji ministerialnej, mogło liczyć na jego wsparcie – Hołdys wezwał wówczas publicznie do społecznej zbiórki na rzecz instytucji, która stała się wyrazem solidarności i sprzeciwu wobec polityki władz państwowych.
Uhonorowany został za bezkompromisową obronę praw obywatelskich i wartości demokratycznych oraz działalność na rzecz osób potrzebujących.
– Z reguły nie przyjmuję odznaczeń. Kiedy jednak zadzwoniono do mnie z informacją o tym wyróżnieniu, zabiło mi mocniej serce, bo lubię to miejsce i ludzi, którzy tu pracują – przyznał.
Jerzy Kiszkis
Aktor teatralny, filmowy, telewizyjny i radiowy, przez 37 lat był związany z Teatrem Wybrzeże. Od czasów pierwszej Solidarności, przez stan wojenny, czasy opozycji podziemnej, aż po wolną Polskę niezmiennie i bezkompromisowo stawał w obronie demokracji, trójpodziału władzy i samorządności. W sierpniu 1980 wspierał strajkujących w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, przynosząc do Sali BHP wraz z innymi aktorami patriotyczną poezję. Internowany w stanie wojennym wraz z żoną, aktorką Haliną Winiarską, trafił do ośrodka odosobnienia w Strzebielinku. Po wyjściu na wolność współorganizował liturgie za ojczyznę i niezależne wydarzenia kulturalne, a w sierpniu 1988 ponownie niósł nadzieję strajkującym w Stoczni Gdańskiej i Porcie Gdańskim.
Z ECS łączą go długotrwałe relacje. Wspiera instytucję, oprowadzając gości subiektywnym szlakiem po wystawie stałej i służąc talentem podczas czytań performatywnych.
Uhonorowany został za nieustępliwą obronę wartości fundamentalnych.
– W jakimś sensie czuję się nieformalnym członkiem tego zespołu. To jest moje muzeum, mój zespół, moja Solidarność. To dla mnie niezwykłe wyróżnienie i wielka radość, iż mogę być częścią tej wspólnoty – deklarował po odebraniu nagrody.
Agnieszka Lichnerowicz
Dziennikarka, reporterka i podcasterka, autorka książek. Relacjonowała m.in. wojnę w Gruzji, aresztowania na Białorusi po sfałszowanych wyborach, Arabską Wiosnę, kolejne Majdany, aneksję Krymu i pełnoskalową agresję Rosji na Ukrainę. Od lat obserwuje i wspiera walkę Ukraińców o podmiotowość i godność. Współautorka podcastów „Świat na zakręcie” i „Rozumieć Ukrainę”.
Od lat współpracuje z ECS – prowadziła debaty w ramach międzynarodowego forum „Europa z widokiem na przyszłość” i konkursu Ambasador Nowej Europy, uczestniczyła w wydarzeniach edukacyjnych Gdańskich Dni Demokracji, rozmawiała z obrońcami praw człowieka, m.in. Alesiem Białackim, oraz zasiadała w jury All About Freedom Festival.
Uhonorowana została za najwyższe standardy etyki zawodowej, dziennikarską rzetelność i dociekliwość, szacunek dla rozmówcy oraz solidarność z Ukrainą.– Mam wrażenie, iż z różnych powodów nie umiemy skorzystać z supermocy solidarności.
Ta instytucja [ECS] jest niezwykle ważnym laboratorium tego, czym jest solidarność dziś i jaką siłę może nam dać – podkreśliła laureatka.
Chris Niedenthal
Urodził się w Londynie w polskiej rodzinie, 53 lata temu wybrał Polskę. Autor wielu ikonicznych zdjęć, które stały się symbolami walki o wolność, m.in. fotografii „Czas apokalipsy” z okresu stanu wojennego, prezentowanej na wystawie stałej ECS. Jako pierwszy zagraniczny fotoreporter został wpuszczony do Stoczni Gdańskiej podczas strajku sierpniowego 1980.
W 1989 roku, kiedy w Europie ruszyła lawina zmian, dokumentował również wydarzenia poza jej granicami – między innymi protest studentów na Placu Tiananmen w Pekinie, nim jeszcze doszło do masakry. Jest laureatem nagrody World Press Photo.
Od lat współpracuje z ECS – oprowadza gości po wystawie stałej, uczestniczy w obchodach rocznicowych, dyskusjach i pokazach filmowych, wspiera edukację młodych i dzieli się swoimi fotografiami na wystawach prezentowanych w ECS.
Uhonorowany został za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fotografii prasowej oraz odwagę
w dokumentowaniu najtrudniejszych momentów najnowszej historii Polski i przemian ustrojowych w Europie Środkowo-Wschodniej.
Wspominając swoją drogę zawodową, przyznał:
– Jestem wzruszony i dumny, iż zostałem uznany za kogoś, kto coś zrobił w życiu. Ani jednego dnia nie żałuję. Lubię ECS – mówi Chris Niedenthal, opowiadając o tym, jak Polska stała się jego domem i jak jako młody fotoreporter przeszedł chrzest bojowy w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980. – Po prostu nie mogłem spudłować.
Piotr Olech
Socjolog i pracownik socjalny, od ponad 20 lat zajmujący się rozwiązywaniem problemów społecznych. Pracował m.in. w Urzędzie Miejskim w Gdańsku, Towarzystwie Pomocy im. św. Brata Alberta oraz Forum na rzecz Wychodzenia z Bezdomności. Jako zastępca dyrektora Wydziału Rozwoju Społecznego współtworzył i wdrażał gdańskie polityki dotyczące m.in. migracji i integracji, równego traktowania, przeciwdziałania ubóstwu, mieszkalnictwa społecznego, bezpieczeństwa ekonomicznego i wsparcia dłużników oraz zdrowia psychicznego. Jest współzałożycielem Ogólnopolskiej Federacji na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności. w tej chwili koordynuje wdrażanie w Gdańsku metody „Najpierw Mieszkanie”, której celem jest rozwiązanie sytuacji długotrwałej bezdomności osób o wysokich potrzebach wsparcia.
Z ECS najmocniej połączyła go praca nad gdańskimi modelami integracji imigrantów i równego traktowania, ale i inne projekty.
Uhonorowany został za wieloletnią działalność na rzecz osób w kryzysie bezdomności i osób wykluczonych społecznie, za solidarność praktykowaną na co dzień.
– Dziękuję za Gdańsk, który w obliczu bezdomności jest domem, i za ECS, który jest jak dom – mówił, odbierając odznakę.
O Odznace Solidarności i Praw Człowieka ECS
Odznaka Solidarności i Praw Człowieka Europejskiego Centrum Solidarności została ustanowiona w 2025 roku w 45. rocznicę ratyfikacji Porozumienia Gdańskiego i powstania Solidarności. Honorowani są nią dawni działacze antykomunistyczni wciąż zaangażowani w budowanie demokracji i ochronę praw człowieka, aktywistki i aktywiści działający w duchu ideałów rewolucji Solidarności, broniący praw człowieka w Polsce i na świecie, osoby budujące ład z poszanowaniem godności człowieka, artystki i artyści, których twórczość staje w obronie praw człowieka oraz osoby współtworzące i wspierające działalność ECS.
Odznaka została zaprojektowana przez gdańskiego artystę – Mirosława Miłogrodzkiego.
