Polityczne podziały, zagrożenie ze strony Rosji, odporność społeczeństwa na manipulacje i niepewność o przyszłość – te tematy wybrzmiały podczas środowych obchodów Narodowego Święta Niepodległości w Bochni. Przed pomnikiem „Poległym za Wolność 1914–1920” na Plantach Salinarnych mówiono nie tylko o wydarzeniach sprzed 108 lat, ale przede wszystkim o wyzwaniach współczesnej Polski. Nie zabrakło też odniesień do niedawnej tragedii w Krakowie oraz zaskakujących – ale jakże celnych – cytatów z Pink Floyd i Harry’ego Pottera.
W uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, służb mundurowych, organizacji społecznych, młodzież oraz mieszkańcy Bochni. Oddano hołd poległym w walce o niepodległość, a podczas okolicznościowych przemówień wielokrotnie powracał temat jedności narodowej i odpowiedzialności za bezpieczeństwo kraju.
Stanisław Bukowiec: Historia powinna być przestrogą
Wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec przypomniał, iż w 1918 roku politycy reprezentujący bardzo różne środowiska potrafili wykorzystać historyczną szansę na odzyskanie niepodległości. Wymienił Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego, Ignacego Daszyńskiego, Wincentego Witosa, Wojciecha Korfantego i Ignacego Jana Paderewskiego.
Zwrócił jednak uwagę, iż jedność ta nie przetrwała długo. Dwudziestolecie międzywojenne naznaczone było ostrymi konfliktami politycznymi, zabójstwem prezydenta Gabriela Narutowicza, przewrotem majowym, ograniczaniem demokracji i funkcjonowaniem Berezy Kartuskiej.
Zdaniem Bukowca wewnętrzne spory osłabiały państwo, co miało znaczenie w obliczu zagrożenia, które nadeszło w 1939 roku. Przywołując słowa Cycerona, iż historia jest nauczycielką życia, odniósł tę lekcję do obecnej sytuacji międzynarodowej.
– o ile będziemy jako Polska, jako Polacy podzieleni, o ile będziemy zanurzać się w sporach, w konfliktach, w tak zwanej wojnie polsko-polskiej, to będzie to asumpt do tego, żeby wróg, który jest, którego mamy za wschodnią granicą, który napadł na Ukrainę, Rosja, aby miała idealną sytuację związaną z osłabieniem i podzieleniem Polski.
Wiceminister apelował, by wobec zewnętrznych zagrożeń nie pogłębiać istniejących różnic i szukać porozumienia choćby wtedy, gdy inni nawołują do konfliktu.
Przypomniał też, iż niepodległość nie jest dana raz na zawsze – jej zachowanie pozostaje zadaniem dla kolejnych pokoleń.
Adam Korta o zamachu w Krakowie. Patriotyzm to także odwaga w obronie innych
Starosta bocheński Adam Korta rozpoczął od przypomnienia lokalnych wydarzeń z 1918 roku. Wskazał na pobliską kamienicę, w której mieściła się restauracja Małka – miejsce spotkań osób przygotowujących przejęcie władzy w Bochni z rąk austriackiego zaborcy. Wśród nich był kapitan Jerzy Dobrodzicki.
Nawiązał również do odczytania podczas tegorocznych uroczystości nazwisk mieszkańców ziemi bocheńskiej poległych w walkach o wolność, uwiecznionych na tablicach pomnika.
Szczególną część przemówienia starosta poświęcił tragedii z 7 listopada w Krakowie. Nawiązał do postawy młodych policjantów, którzy podczas dramatycznych wydarzeń stanęli w obronie innych, ryzykując własne życie. Korta dostrzegł pewne podobieństwo między ich postawą a odwagą młodych Polaków, którzy ponad sto lat temu wyruszali do walki o niepodległość. Zastrzegł jednak, iż nie można stawiać znaku równości między tymi wydarzeniami – inne były czasy, okoliczności i zagrożenia.
– Jest jednak coś, co łączy młodych ludzi walczących przed laty o niepodległość z funkcjonariuszami pełniącymi dziś służbę. To odwaga, poczucie obowiązku i gotowość, by w chwili próby nie odwrócić się od drugiego człowieka – mówił. – Takie postawy przypominają nam, iż za wielkimi słowami o patriotyzmie stoją konkretni ludzie i ich decyzje.
Magdalena Łacna: Wolność to możliwość życia bez strachu
Burmistrz Bochni Magdalena Łacna przypomniała, iż miasto odzyskało wolność już 31 października 1918 roku. Przejęcie władzy z rąk austriackich, przeprowadzone przez członków organizacji „Wolność” z kapitanem Jerzym Dobrodzickim na czele, odbyło się bez rozlewu krwi.
W swoim wystąpieniu zwróciła uwagę na codzienny, często niedostrzegany wymiar wolności – możliwość decydowania o sobie, realizowania planów i życia w poczuciu bezpieczeństwa.
Nawiązując do tragicznych wydarzeń w krakowiei, mówiła o ludzkich historiach, rodzinach i marzeniach, które kryją się za każdą tragedią. – Siła wspólnoty mierzy się nie tylko jej sukcesami, ale także zdolnością do współczucia, solidarności i wzajemnego wsparcia w trudnych chwilach.
Burmistrz podkreśliła również znaczenie odpowiedzialności za słowa i czyny, umiejętności rozmowy mimo różnic oraz sprzeciwu wobec nienawiści i przemocy.
Piotr Dziurdzia: Skończyło się dobre okno geopolityczne?
Radny Sejmiku Województwa Małopolskiego Piotr Dziurdzia rozpoczął od spostrzeżenia, iż w ostatnich latach zmienia się atmosfera obchodów Święta Niepodległości.
– Mam wrażenie, iż w ciągu ostatnich kilku lat, kiedy się spotykamy pod bocheńskim pomnikiem Poległym za Wolność na naszych Plantach, coraz bardziej w naszych rozmowach, ale też przemówieniach, podbrzmiewa niepewność, troska o przyszłość, bardziej choćby niż euforia z obchodów tej pięknej uroczystości – mówił.
Zwrócił uwagę, iż przez ostatnie 36 lat Polska mogła rozwijać się w stosunkowo sprzyjających warunkach. Teraz jednak sytuacja międzynarodowa wyraźnie się zmienia.
– Mówi się, iż mija to dobre okno czasu, które było nam dane w ostatnich 36 latach. Ta „przerwa geopolityczna” podobno już minęła – zauważył.
Wskazał, iż przygotowanie na nadchodzące wyzwania nie może ograniczać się do inwestycji w wojsko. – Nie tylko o ile chodzi o wzmacnianie armii, ale przede wszystkim musimy budować odporność społeczną.
Chodzi między innymi o zdolność do współpracy i przeciwstawiania się manipulacjom oraz dezinformacji. Dziurdzia zastanawiał się, czy społeczeństwo uwikłane w nieustanne konflikty będzie potrafiło skutecznie reagować na zagrożenia.
Pink Floyd i Harry Potter z przesłaniem o jedności
W dalszej części wystąpienia radny sięgnął po nietypowe jak na patriotyczną uroczystość odniesienia do muzyki rockowej i literatury.
Przywołał słowa zespołu Pink Floyd z utworu „Hey You” – „Together we stand, divided we fall” („Razem stoimy, podzieleni upadamy”), a następnie zacytował Albusa Dumbledore’a z książki „Harry Potter i Czara Ognia”: „Jesteśmy tylko tak silni, jak jesteśmy zjednoczeni, i tak słabi, jak jesteśmy podzieleni”. – Wydaje mi się, iż dzisiaj, w tych niepewnych czasach, to jest najważniejsza rzecz – podkreślił Dziurdzia.
Radny zakończył wystąpienie życzeniem, aby Polacy mimo trudnej sytuacji międzynarodowej potrafili zachować dumę ze swojego kraju i odbudowywać poczucie wspólnoty.
Tegoroczne przemówienia przed bocheńskim pomnikiem pokazały, jak mocno współczesne wydarzenia wpływają na sposób przeżywania Święta Niepodległości. Obok pamięci o bohaterach sprzed ponad wieku pojawiły się pytania o bezpieczeństwo, kondycję społeczeństwa i przyszłość Polski.
