Po raz kolejny w programie MDAG pojawi się sekcja "Kobiety zmieniają świat". Znajdą się w niej intymne historie nieustraszonych pionierek, które walczą o bez względu na cenę. Sekcja "New York i love you, but…" to zbiór filmów opowiadających o nowojorskiej bohemie artystycznej, która z tą metropolią miała skomplikowaną relację, a jednocześnie odnajdywała w niej inspiracje.
MDAG odbędzie się od 8 do 17 maja 2026 roku w kinach w siedmiu miastach (Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi oraz Bydgoszczy) oraz od 19 maja do 1 czerwca online na mdag.pl!
TRWA ANKIETA OSCAROWA! GŁOSY MOŻECIE ODDAWAĆ, KLIKAJĄC TUTAJ
Bohaterki sekcji Kobiety zmieniają świat to kobiety, które przełamują stereotypy, uprawiają sporty napędzane adrenaliną, tworzą dorobek artystyczny na miarę filaru kultury współczesnej, walczą o sprawiedliwość i zapisują się na kartach historii niczym Amazonki.
Emily Harrington jako pierwsza kobieta wspięła się w mniej niż 24 godzin na El Capitan w Yosemite. Główna bohaterka filmu "Wspinaczka" (reż. Jon Glassberg) jest przykładem wytrwałości, determinacji i poświęcenia w przełamywaniu barier, a także fizycznej i emocjonalnej walki z własnymi ograniczeniami.
Mariann Sæther, światowej klasy kajakarka ekstremalna, dwukrotna mistrzyni świata i matka dwójki dzieci w filmie "Mam rzekę we krwi" (reż. Barbora Holland), decyduje się na nie lada wyczyn – pokonanie słynnego wodospadu Aldeyjarfoss na Islandii, co w kajakarstwie ekstremalnym uchodzi za jedno z najbardziej spektakularnych osiągnięć.
W sekcji nie brakuje także odważnych bohaterek, które ujawnią prawdę za wszelką cenę. Juma Xipaia to rdzenna przywódczyni z brazylijskiej Amazonii, która z odległej wioski trafia na szczyty władzy jako pierwsza w Brazylii Sekretarz ds. Praw Ludności Rdzennej. O jej walce o własne życie, suwerenność ludów rdzennych i przyszłość naszej planety opowiada film "Yanuni", reż. Richard Ladkani.
"Lis i różowy księżyc" (reż. Soraya Akhalaghi, Mehrdad Oskouei), to niezwykle poruszający obraz drogi, jaką przebyła 16-letnia afgańska artystka Soraya Akhalaghi. Przez pięć lat podejmowała próbę ucieczki z Iranu od brutalnego męża do matki mieszkającej w Europie. Dziś pisze swoją historię na nowo tworząc rysunki i rzeźby, do których przemyca symbole lisa i różowego księżyca.
Wśród nieustraszonych bohaterek są i takie, które zapisały (i przez cały czas zapisują) się w historii dzięki wkładowi w kształtowanie się kultury. "Zapytaj E. Jean" (reż. Ivy Meeropol), to film o E. Jean Carroll, która przełamywała bariery jako pierwsza kobieta-redaktorka w magazynach Esquire, Playboy i Outside, pomagając na nowo zdefiniować rolę kobiet, a także stała się jedyną kobietą, która dwukrotnie wygrała w sądzie z Donaldem Trumpem sprawę o napaść seksualną.
Tytułowa bohaterka filmu "Marlee Matlin, nie jesteś sama" (reż. Shoshannah Stern), została z kolei nagrodzona Oscarem za rolę w filmie "Dzieci gorszego Boga", stając się tym samym pierwszą głuchą laureatką tej nagrody. Film dokumentuje jej karierę i życie oraz staje się refleksją nad tożsamością i pokazuje, jak jednostkowy sukces może zmienić społeczne postrzeganie całej wspólnoty.
"Uciszone" (reż. Selina Miles), to historia tego, co działo się po przełamaniu kulturowego milczenia wokół przemocy dzięki ruchowi #MeToo. Przetrwanki, które zdecydowały się zabrać głos, zaczęły doświadczać nowej formy uciszania i strachu, gdy przepisy o zniesławieniu zaczęto wykorzystywać jako narzędzie przeciwko nim. Międzynarodowa prawniczka zajmująca się prawami człowieka, Jennifer Robinson, zabiera widzów za kulisy nagłówków i głośnych spraw, aby pokazać zła, które czai się w mroku.
Do walki stają także Gara i jej 13-letnia córka Nada. Każdego lata wracają na rodzime pastwiska w górskich rejonach Czarnogóry, gdzie wypasają zwierzęta, zbierają zioła i żyją w harmonii z górą, którą nazywają "Matką". Harmonia, która wypełnia to miejsce ma zostać przerwana utworzeniem poligonu wojskowego, wspieranym przez NATO. Czy bohaterkom filmu "Córki góry" (reż. Biljana Tutorov & Petar Glomazić) uda się zapobiec unicestwieniu ich ziemi?
Nauczycielka z wiejskiej szkoły w stanie Iowa stała się ogólnokrajowym głosem sprzeciwu wobec rasizmu po tym, jak w 1968 roku, bezpośrednio po zabójstwie Martina Luthera Kinga Jr., przeprowadziła w trakcie lekcji eksperyment społeczny "Niebieskie oczy/Brązowe oczy". Późniejszy rozgłos medialny sprawił, iż jej lekcja dotarła do całego kraju. Dziś ma prawie 90 lat i nie zamierza milczeć w obliczu współczesnych sporów o rasę, historię i władzę. Dzięki wywiadom z rodziną i materiałom archiwalnym powstał film "Jane Elliot kontra reszta świata" (reż. Judd Ehrlich), opowiadający o tej walczącej z dyskryminacją bohaterce.
Za to film "Piąta pora roku" (reż. Giuseppe Carrieri) przeniesie nas do świata pięciu wybitnych włoskich szefowych kuchni, które opowiadają o wyborach, których dokonały w swojej karierze i swoich recepturach, które stanowią świadectwo równości i dostępności, tak często odmawianych w ich środowisku pracy.
Czy miasto, które nigdy nie śpi, da się kochać? Według hollywoodzkiego kina drugiej połowy XX wieku ta metropolia potrafi spełnić każde marzenie. Filmy dokumentalne sekcji "New York I love you…" niekiedy stają w kontrze do tej narracji. Są listami: raz miłosnymi, a raz pełnymi żalu. To miasto może wydawać się bezpieczną przystanią dla osób poszukujących inspiracji. Ale czy na pewno?
Nowy Jork to kraina betonu, jak każde wielkie miasto. John Wilson, twórca popularnego na HBO serialu "How To with John Wilson", postanawia przyjrzeć się budulcowi, który jest fundamentem codzienności, w filmie "Jak zrobić film o betonie". Beton to najpowszechniej używany na świecie materiał budowlany, wypełniający także ukochany przez reżysera Nowy Jork. Aby o nim opowiedzieć, Wilson decyduje się wykorzystać formułę z filmów hallmarck’owych by zwiększyć atrakcyjność swojego filmu. Jednocześnie stara się pogodzić artystyczną wolność z realiami współczesnego rynku filmowego.
W zakamarkach betonozy Nowego Jorku rodzą się historie artystów. Dla Siri Hustvedt Nowy Jork stał się płótnem. Opuściła spokojną Minnesotę, aby odnaleźć bohaterkę swojej pierwszej powieści w tym tętniącym życiem mieście. Jej twórczość stała się jeden z najbardziej wyrazistych głosów współczesnej literatury amerykańskiej. "Siri Hustvedt i wspomnienia przyszłości" (reż. Sabine Lidl), splata twórczość z miłością i pożegnaniem ukochanego męża Hustvedt, Paula Austera, jednocześnie podejmując kwestie tożsamości.
Filmy z tej sekcji są też rodzinnymi historiami. Reżyserka Elvira Lind kieruje kamerę na własną rodzinę, jednocześnie dokumentując proces twórczy swojego męża. "Król Hamlet" śledzi przygotowania Isaaca do jednej z najtrudniejszych ról teatralnych – Hamleta w Public Theater w Nowym Jorku – w przełomowym okresie jego życia.
Barbara Hammer, bohaterka filmu "Barbara Forever", reż. Brydie O’Connor, także odnalazła w Nowym Jorku przestrzeń do inspiracji. Hammer była symbolem oporu dla społeczności, które ją otaczały: feministycznych i queerowych ruchów San Francisco lat 70., zdominowanego przez mężczyzn nowojorskiego świata sztuki lat 80. czy ruchu New Queer Cinema lat 90. Przyczyniła się do większej reprezentacji osób LGBTQIA+ w sztuce i kulturze pierwszych dekad XXI wieku. "Barbara Forever" bada filmy, archiwa oraz wpływ eksperymentalnej twórczości reżyserki na kulturę.
"Benita" (reż. Alan Berliner), to kolejny po "Barbara Forever", intymny obraz artystki. Benita Raphan popełniła samobójstwo w trakcie pandemii COVID-19. Przed śmiercią nakręciła kilka pięknych filmów krótkometrażowych, eksplorując związek między zdrowiem psychicznym, innowacyjnością i kreatywnością. Film stanowi portret filmowczyni nakręcony przez innego filmowca. Berliner cierpliwe przeglądał osobiste archiwa Benity i dokonał niezwykłego odkrycia, które zmieniło jego spojrzenie na życie tej artystki, jej twórczość i śmierć.
Sekcja pozwala nam przenieść się do Nowego Jorku lat 50. To wtedy trzy artystki sprzeciwiają się społecznym normom i stawiają swoją sztukę ponad tradycyjne role żon i matek, kiedy kupują wspólnie dom. "Dom artystek" (reż. Katie Jacobs), bada emocjonalne złożoności bycia artystką, matką i kobietą.
Z kolei bohemę artystyczną lat 60. i 70. zobaczymy w filmie "Meredith Monk - portret w kawałkach", reż. Billy Shebar & David Roberts. Meredith Monk musiała walczyć o uznanie i środki w zdominowanym przez mężczyzn środowisku artystycznym śródmiejskiego Nowego Jorku lat 60. i 70., a wczesne recenzje jej twórczości w "The New York Times" były złośliwe i seksistowskie., to mozaika odzwierciedlająca strukturę jej własnej twórczości i ukazująca jej niezwykle oryginalny język.
MDAG odbędzie się od 8 do 17 maja 2026 roku w kinach w siedmiu miastach (Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi oraz Bydgoszczy) oraz od 19 maja do 1 czerwca online na mdag.pl!
Kobiety, które miały wpływ na historię
TRWA ANKIETA OSCAROWA! GŁOSY MOŻECIE ODDAWAĆ, KLIKAJĄC TUTAJ
Bohaterki sekcji Kobiety zmieniają świat to kobiety, które przełamują stereotypy, uprawiają sporty napędzane adrenaliną, tworzą dorobek artystyczny na miarę filaru kultury współczesnej, walczą o sprawiedliwość i zapisują się na kartach historii niczym Amazonki.
Emily Harrington jako pierwsza kobieta wspięła się w mniej niż 24 godzin na El Capitan w Yosemite. Główna bohaterka filmu "Wspinaczka" (reż. Jon Glassberg) jest przykładem wytrwałości, determinacji i poświęcenia w przełamywaniu barier, a także fizycznej i emocjonalnej walki z własnymi ograniczeniami.
Mariann Sæther, światowej klasy kajakarka ekstremalna, dwukrotna mistrzyni świata i matka dwójki dzieci w filmie "Mam rzekę we krwi" (reż. Barbora Holland), decyduje się na nie lada wyczyn – pokonanie słynnego wodospadu Aldeyjarfoss na Islandii, co w kajakarstwie ekstremalnym uchodzi za jedno z najbardziej spektakularnych osiągnięć.
Wspinaczka
W sekcji nie brakuje także odważnych bohaterek, które ujawnią prawdę za wszelką cenę. Juma Xipaia to rdzenna przywódczyni z brazylijskiej Amazonii, która z odległej wioski trafia na szczyty władzy jako pierwsza w Brazylii Sekretarz ds. Praw Ludności Rdzennej. O jej walce o własne życie, suwerenność ludów rdzennych i przyszłość naszej planety opowiada film "Yanuni", reż. Richard Ladkani.
"Lis i różowy księżyc" (reż. Soraya Akhalaghi, Mehrdad Oskouei), to niezwykle poruszający obraz drogi, jaką przebyła 16-letnia afgańska artystka Soraya Akhalaghi. Przez pięć lat podejmowała próbę ucieczki z Iranu od brutalnego męża do matki mieszkającej w Europie. Dziś pisze swoją historię na nowo tworząc rysunki i rzeźby, do których przemyca symbole lisa i różowego księżyca.
Wśród nieustraszonych bohaterek są i takie, które zapisały (i przez cały czas zapisują) się w historii dzięki wkładowi w kształtowanie się kultury. "Zapytaj E. Jean" (reż. Ivy Meeropol), to film o E. Jean Carroll, która przełamywała bariery jako pierwsza kobieta-redaktorka w magazynach Esquire, Playboy i Outside, pomagając na nowo zdefiniować rolę kobiet, a także stała się jedyną kobietą, która dwukrotnie wygrała w sądzie z Donaldem Trumpem sprawę o napaść seksualną.
"Lis i różowy księżyc"
Tytułowa bohaterka filmu "Marlee Matlin, nie jesteś sama" (reż. Shoshannah Stern), została z kolei nagrodzona Oscarem za rolę w filmie "Dzieci gorszego Boga", stając się tym samym pierwszą głuchą laureatką tej nagrody. Film dokumentuje jej karierę i życie oraz staje się refleksją nad tożsamością i pokazuje, jak jednostkowy sukces może zmienić społeczne postrzeganie całej wspólnoty.
"Uciszone" (reż. Selina Miles), to historia tego, co działo się po przełamaniu kulturowego milczenia wokół przemocy dzięki ruchowi #MeToo. Przetrwanki, które zdecydowały się zabrać głos, zaczęły doświadczać nowej formy uciszania i strachu, gdy przepisy o zniesławieniu zaczęto wykorzystywać jako narzędzie przeciwko nim. Międzynarodowa prawniczka zajmująca się prawami człowieka, Jennifer Robinson, zabiera widzów za kulisy nagłówków i głośnych spraw, aby pokazać zła, które czai się w mroku.
Do walki stają także Gara i jej 13-letnia córka Nada. Każdego lata wracają na rodzime pastwiska w górskich rejonach Czarnogóry, gdzie wypasają zwierzęta, zbierają zioła i żyją w harmonii z górą, którą nazywają "Matką". Harmonia, która wypełnia to miejsce ma zostać przerwana utworzeniem poligonu wojskowego, wspieranym przez NATO. Czy bohaterkom filmu "Córki góry" (reż. Biljana Tutorov & Petar Glomazić) uda się zapobiec unicestwieniu ich ziemi?
"Uciszone"
Nauczycielka z wiejskiej szkoły w stanie Iowa stała się ogólnokrajowym głosem sprzeciwu wobec rasizmu po tym, jak w 1968 roku, bezpośrednio po zabójstwie Martina Luthera Kinga Jr., przeprowadziła w trakcie lekcji eksperyment społeczny "Niebieskie oczy/Brązowe oczy". Późniejszy rozgłos medialny sprawił, iż jej lekcja dotarła do całego kraju. Dziś ma prawie 90 lat i nie zamierza milczeć w obliczu współczesnych sporów o rasę, historię i władzę. Dzięki wywiadom z rodziną i materiałom archiwalnym powstał film "Jane Elliot kontra reszta świata" (reż. Judd Ehrlich), opowiadający o tej walczącej z dyskryminacją bohaterce.
Za to film "Piąta pora roku" (reż. Giuseppe Carrieri) przeniesie nas do świata pięciu wybitnych włoskich szefowych kuchni, które opowiadają o wyborach, których dokonały w swojej karierze i swoich recepturach, które stanowią świadectwo równości i dostępności, tak często odmawianych w ich środowisku pracy.
New York, New York…
"Siri Hustvedt i wspomnienia przyszłości"
Czy miasto, które nigdy nie śpi, da się kochać? Według hollywoodzkiego kina drugiej połowy XX wieku ta metropolia potrafi spełnić każde marzenie. Filmy dokumentalne sekcji "New York I love you…" niekiedy stają w kontrze do tej narracji. Są listami: raz miłosnymi, a raz pełnymi żalu. To miasto może wydawać się bezpieczną przystanią dla osób poszukujących inspiracji. Ale czy na pewno?
Nowy Jork to kraina betonu, jak każde wielkie miasto. John Wilson, twórca popularnego na HBO serialu "How To with John Wilson", postanawia przyjrzeć się budulcowi, który jest fundamentem codzienności, w filmie "Jak zrobić film o betonie". Beton to najpowszechniej używany na świecie materiał budowlany, wypełniający także ukochany przez reżysera Nowy Jork. Aby o nim opowiedzieć, Wilson decyduje się wykorzystać formułę z filmów hallmarck’owych by zwiększyć atrakcyjność swojego filmu. Jednocześnie stara się pogodzić artystyczną wolność z realiami współczesnego rynku filmowego.
W zakamarkach betonozy Nowego Jorku rodzą się historie artystów. Dla Siri Hustvedt Nowy Jork stał się płótnem. Opuściła spokojną Minnesotę, aby odnaleźć bohaterkę swojej pierwszej powieści w tym tętniącym życiem mieście. Jej twórczość stała się jeden z najbardziej wyrazistych głosów współczesnej literatury amerykańskiej. "Siri Hustvedt i wspomnienia przyszłości" (reż. Sabine Lidl), splata twórczość z miłością i pożegnaniem ukochanego męża Hustvedt, Paula Austera, jednocześnie podejmując kwestie tożsamości.
"Benita"
Filmy z tej sekcji są też rodzinnymi historiami. Reżyserka Elvira Lind kieruje kamerę na własną rodzinę, jednocześnie dokumentując proces twórczy swojego męża. "Król Hamlet" śledzi przygotowania Isaaca do jednej z najtrudniejszych ról teatralnych – Hamleta w Public Theater w Nowym Jorku – w przełomowym okresie jego życia.
Barbara Hammer, bohaterka filmu "Barbara Forever", reż. Brydie O’Connor, także odnalazła w Nowym Jorku przestrzeń do inspiracji. Hammer była symbolem oporu dla społeczności, które ją otaczały: feministycznych i queerowych ruchów San Francisco lat 70., zdominowanego przez mężczyzn nowojorskiego świata sztuki lat 80. czy ruchu New Queer Cinema lat 90. Przyczyniła się do większej reprezentacji osób LGBTQIA+ w sztuce i kulturze pierwszych dekad XXI wieku. "Barbara Forever" bada filmy, archiwa oraz wpływ eksperymentalnej twórczości reżyserki na kulturę.
"Benita" (reż. Alan Berliner), to kolejny po "Barbara Forever", intymny obraz artystki. Benita Raphan popełniła samobójstwo w trakcie pandemii COVID-19. Przed śmiercią nakręciła kilka pięknych filmów krótkometrażowych, eksplorując związek między zdrowiem psychicznym, innowacyjnością i kreatywnością. Film stanowi portret filmowczyni nakręcony przez innego filmowca. Berliner cierpliwe przeglądał osobiste archiwa Benity i dokonał niezwykłego odkrycia, które zmieniło jego spojrzenie na życie tej artystki, jej twórczość i śmierć.
"Meredith Monk - portret w kawałkach"
Sekcja pozwala nam przenieść się do Nowego Jorku lat 50. To wtedy trzy artystki sprzeciwiają się społecznym normom i stawiają swoją sztukę ponad tradycyjne role żon i matek, kiedy kupują wspólnie dom. "Dom artystek" (reż. Katie Jacobs), bada emocjonalne złożoności bycia artystką, matką i kobietą.
Z kolei bohemę artystyczną lat 60. i 70. zobaczymy w filmie "Meredith Monk - portret w kawałkach", reż. Billy Shebar & David Roberts. Meredith Monk musiała walczyć o uznanie i środki w zdominowanym przez mężczyzn środowisku artystycznym śródmiejskiego Nowego Jorku lat 60. i 70., a wczesne recenzje jej twórczości w "The New York Times" były złośliwe i seksistowskie., to mozaika odzwierciedlająca strukturę jej własnej twórczości i ukazująca jej niezwykle oryginalny język.
Inspirujące dokumenty o przekraczaniu ludzkich granic
