Nowe Horyzonty 2026: Co oglądać na festiwalu? Tych filmów nie przegapcie

Film otwarcia tegorocznych Nowych Horyzontów. Nagrodzony Złotą Palmą "Fiord" to historia rodziny Gheorghiu, rumuńsko-norweskiego małżeństwa (Sebastian Stan i Renate Reinsve) z dziećmi, które przeprowadza się do rodzinnej miejscowości matki - niewielkiej, odizolowanej wioski w Norwegii. Bohaterowie gwałtownie zaprzyjaźniają się z mieszkającą po sąsiedzku familią Halbergów. Spokojne życie Gheorghiu zostaje wywrócone do góry nogami, gdy pojawiają się oskarżenia o niewłaściwe traktowanie dzieci. Z dnia na dzień imigranci stają się obiektem zainteresowania władz, a ich życie przeradza się w walkę z bezwzględnym systemem, który coraz głębiej ingeruje w los całej rodziny. Jak pisaliśmy w naszej recenzji: Część mądrości Cristiana Mungiu reżysera polega na takim zarysowaniu konfliktu; na zbudowaniu narracji w taki sposób, by choćby skrajnie różna od nas rodzina potrafiła od początku wzbudzić w nas empatyczne instynkty. By dać widzowi szansę wybicia się ponad swoje ego, swój światopogląd i swoje sądy; by pozwolić kinu po raz kolejny nauczyć widza wejść w cudzą perspektywę. I choć na moment, patrząc się w ekran, stracić czubek nosa z widoku.

Agnieszka Smoczyńska ponownie łączy siły ze scenarzystą "Córek dancingu" Robertem Bolesto. Efektem tej współpracy jest oniryczny thriller science-fiction, którego akcja rozgrywa się w niedalekiej przyszłości, gdzie porządek społeczny wyznacza świadoma sztuczna inteligencja. Prywatny detektyw Djonny (Andrzej Konopka) prowadzi śledztwo w sprawie brutalnego morderstwa popełnionego w obozie dla uchodźców. Trop prowadzi go do Rany (Noomi Rapace) - członkini religijnej sekty uważanej za cyberwiedźmę zdolną włamać się do wszechobecnego systemu kontroli. Wraz z postępami dochodzenia Djonny odkrywa, iż stawką jest nie tylko rozwiązanie zagadki zbrodni, ale także bezpieczeństwo wszystkich osób, które kocha. Choć punktem wyjścia jest kryminalna intryga, "Hot Spot" gwałtownie wymyka się gatunkowym schematom, zamieniając się w intensywne, emocjonalne doświadczenie. Scenariusz Bolesto, napisany jeszcze przed erą generatywnej AI, trafnie przewidział lęki związane z rozwojem technologii, wszechobecną inwigilacją i utratą kontroli nad rzeczywistością.

"Supersamiec" wyreżyserowany wrażliwą na detal ręką Alice Rohrwacher albo wielowymiarowa relacja z wycieczki szkolnej za granicą: od alkoholu przemycanego w butelce po soku pomarańczowym, po serca łamane w trakcie długich wieczornych spacerów. "Gradiva" Marine Atlan, bo to o niej mowa, wygrała przegląd Semaine de la Critique na tegorocznym festiwalu w Cannes, z miejsca stając się jednym z najciekawszych głosów całej imprezy. Nic dziwnego. Debiutująca reżyserka ma talent do budowania autentyzmu nastoletnich przeżyć z precyzją nauczycielki po dwudziestoletnim stażu – ale takiej, której długotrwała praca nie pozbawiła uważności na wrażliwą stronę wiecznie przeszkadzających uczniaków. Swoją trochę nostalgiczną, trochę bezkompromisową opowieść otula też niezwykłą reżyserską świadomością. Jej film wygląda jak wywołane przed laty fotografie, brzmi jak żywa rozmowa zasłyszana na szkolnym korytarzu i wywołuje uczucia bliskie żegnania się z młodością – jej obliczami, historiami i niewypowiedzianymi nigdy słowami – po raz ostatni w życiu. Na pewno czuliście to równie wyraźnie, ale jeszcze nie w pełnometrażowym filmie fabularnym.

Czasami jedno niespodziewane spotkanie może zmienić wszystko, czasami – ukonstytuować to, co już od dawna wiadome. Przyjeżdżający do Francji Ryûsuke Hamaguchi poszukuje w "Niespodziewanym" raczej tego drugiego. W swoim filmie o relacji dyrektorki ośrodka dla osób starszych z reżyserką teatralną interesuje się przede wszystkim spotkaniem samym w sobie; tym, jak przy odrobinie wytężonego słuchu potrafimy usłyszeć się w drugim człowieku, budując połączenie na niewyobrażalnym poziomie dopasowania. Radykalność spojrzenia Hamaguchiego kryje się jednak w przekonaniu, iż zamiast czekać na sygnał od losu możemy takie połączenia, niemal nieskończenie, prowokować sami. "Niespodziewane" testuje swoje stanowisko na różne sposoby – zaludnia ekran cierpiącymi na demencję seniorami; ciągiem postaci, których ograniczona chorobą komunikacja musi manifestować się w inny sposób, czasem niezwykle subtelny, niemal niezauważony. Momenty wzruszającego połączenia z nimi są lekcją, którą warto przyjąć z otwartym sercem, ale i głową. To, co filmowi Hamaguchiego udaje się zbudować między dwoma osobami, ma bowiem zupełnie rewolucyjną moc zmiany sposobu myślenia – i dalej, być może, naszego pogrążonego w duchowym kryzysie świata? W to najpewniej uwierzyli jurorzy tegorocznego festiwalu w Cannes – zamiast filmu docenili relację, wręczając nagrody aktorskie Virginii Efirze i Tao Okamoto, głównym bohaterkom tej głęboko humanistycznej opowieści.

"Exotic" to historia Mili (Jaśmina Polak), trzydziestolatki, która po odwołaniu wspólnego wyjazdu przez przyjaciółkę decyduje się pojechać na obóz pole dance w pojedynkę. Na miejscu trafia do środowiska, w którym początkowo czuje się obco i z dystansem obserwuje otaczających ją ludzi, nie do końca wierząc, iż tam należy. Kolejne dni spędzane na treningach i rozmowach ze współuczestniczkami sprawiają jednak, iż Mila zaczyna inaczej patrzeć zarówno na siebie, jak i na własne ograniczenia, okazując sobie więcej wyrozumiałości. Debiut reżyserski Sonji Orlewicz-Zakrzewskiej porusza uniwersalne tematy samoakceptacji, presji związanej z wyglądem oraz oczekiwań stawianych kobietom. Na ekranie komediowe sytuacje przeplatają się z bardziej poważnymi wątkami dotyczącymi relacji z własnym ciałem, poczucia własnej wartości i odwagi do bycia sobą. Film staje się zatem nie tylko opowieścią o odkrywaniu nowych umiejętności, ale przede wszystkim o wewnętrznej transformacji i akceptacji.

Nowy film Marka Jenkina – wielokrotnego gościa Nowych Horyzontów i jurora 23. edycji festiwalu – intryguje już samym punktem wyjścia fabuły. Do brzegu niespodziewanie przybija statek zaginiony przed 30 laty, a jego powrót staje się początkiem serii niewyjaśnionych wydarzeń. Nick i Liam, grani przez George’a MacKaya i Calluma Turnera, zaciągają się na tajemniczy kuter z nadzieją na lepsze życie; nie mają jednak pojęcia, iż pierwszy rejs przeniesie ich w sam środek zagadki sprzed lat. Reżyser osadza akcję na surowym wybrzeżu Kornwalii, gdzie realistyczny obraz życia rybaków płynnie przeplata się z onirycznymi wizjami i motywem podróży w czasie. W efekcie powstaje hipnotyczna opowieść balansująca między kinem arthouse’owym a science fiction. Niepowtarzalny klimat filmu podkreśla również fakt, iż został on zrealizowany na taśmie 16 mm, co nadaje obrazowi surową, analogową fakturę, a finał tej niepokojącej historii pozostawia więcej pytań niż odpowiedzi.

Elżbieta Batory żyła naprawdę. Była węgierską szlachcianką, piękną, wyedukowaną i wyuzdaną. O jej orgiach i morderczych pasjach powstało wiele podań. Te zaś od dekad inspirują twórców filmowych. Po mity krwawej hrabiny sięgali tak różni twórcy jak: Walerian Borowczyk, Eli Roth i Julie Delpy. Na tegorocznych Nowych Horyzontach będziemy mieli okazję obejrzeć najświeższą wersję mitu Elżbiety Batory od mistrzyni niemieckiego kina niezależnego Ulrike Ottinger. W Elżbietę Batory wciela się zaś żywa legenda francuskiego kina Isabelle Huppert. Ottinger nie interesuje prawda historyczna. Jej Elżbieta to postać przemierzająca współczesny świat. Jak jej sadomasochistyczne skłonności komponują się z hedonistyczną cywilizacją reprezentowaną przez Wiedeń? Sprawdźcie sami. Jednego jesteśmy pewni: to nie będzie zwyczajny seans filmowy.

Nowe Horyzonty to przede wszystkim przegląd tego, czym żyje obecne kino. Jednak w pełni docenić nowe nurty można dopiero wtedy, kiedy pozna się historię kina. Dawne dzieła są inspiracjami, fundamentami, a czasem odskocznią. Dlatego też na festiwalu zawsze można znaleźć sporo propozycji z klasyki kina. W tym roku jedną z najbardziej interesujących propozycji programowych jest fenomenalny film meksykańskiego artysty Arturo Ripsteina. "Twierdza cnoty" to fascynujące studium relacji rodzinnych, więzi definiowanych przez mury domostwa i izolację od świata zewnętrznego. Wolność i konformizm, lojalność i autonomia – meksykański reżyser dokonuje wiwisekcji najbardziej intymnych momentów ludzkiej egzystencji. "Twierdza cnoty" stała się filmem, który na przestrzeni kolejnych dekad będzie stanowił inspirację dla wielu współczesnych mistrzów kina.

Jeśli zachwyciło Was "Aftersun" Charlotte Wells, możliwe iż "Everytime" Sandry Wollner to film dla Was. Ale jeżeli nie przepadacie za "Aftersun", "Everytime" również może Was zachwycić. Austriacka reżyserka, autorka "O niedogodności narodzin", też opowiada o wakacjach w cieniu żałoby, ale gdzie indziej niż Wells szuka kinowego napięcia. "Everytime" to film, w którym kamera wciąż próbuje uchwycić coś, czego nie widać – tropem bohaterów zmagających się z pustką po tragedii. To kino powolne, subtelne i wymagające, ale wynagradzające widzowską cierpliwość. "Everytime" wyróżniono Nagrodą Główną w sekcji Un Certain Regard tegorocznego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes – i jest to solidna rekomendacja.

"Bezwstydnie jaskrawy, prowokacyjny klasyk o hipokryzji amerykańskiego małego miasteczka" – tak zachwala "Nagi pocałunek" krytyczka Jessica Kiang, która wybrała ten film do tegorocznego programu Nowych Horyzontów. Reżyser Samuel Fuller to klasyk amerykańskiego kina niezależnego, autor tyleż bezkompromisowy, co ze skłonnością do taniej sensacji – zawsze jednak niezwykle kreatywny. Bohaterką "Nagiego pocałunku" jest sexworkerka, która próbuje zacząć życie od nowa gdzieś na prowincji. Okazuje się jednak, iż za fasadą małomiasteczkowej idylli kryją się rzeczy gorsze od tych, z którymi miała dotychczas do czynienia. Choć film prezentowany jest w sekcji "Pokazy specjalne", to klasyczny przypadek "nocnego szaleństwa".